Morze Kaspijskie
Z Wikipedii
| Morze Kaspijskie | |
 Zdjęcie satelitarne Morza Kaspijskiego |
|
| Kontynent | Azja |
| Państwa |  Azerbejdżan Rosja Kazachstan Turkmenistan Iran |
| Powierzchnia | 371 800 km² |
| Wymiary | 1200 × 325 km |
| Głębokość • średnia • maksymalna |
180 m 1025 m |
| Wysokość lustra wody | -28 m n.p.m. |
| Zasolenie | średnio 10-12‰ |
| Rzeki zasilające | Wołga, Kuma, Kura, Ural |
| Rzeki wypływające | bezodpływowe |
| Miejscowości nadbrzeżne | Baku, Türkmenbaşy, Aktau, Astrachań |
| Rodzaj jeziora | endoreiczne |
| Jeziora Azji | |
Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, ros. Каспийское море, azerb. Xəzər dənizi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km2 (zmieniającą się wskutek opadania poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od 10-12‰ do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętych zatokach. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W Starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie.
Morze Kaspijskie, tak jak Morze Śródziemne i Morze Czarne, jest reliktem Ocean Tetydy. Ponieważ zasilane jest rzekami to poziom wody podnosił się i opuszczał znacząco wiele razy w historii, a w suchych okresach wysychało odkładając pokłady soli na dnie, pokryte później osadami naniesionymi przez wiatr. Niektórzy rosyjscy historycy utrzymują, że podniesienie się poziomu wody w morzu w średniowieczu spowodowało powódź w nadbrzeżnych rejonach. Obecnie poziom wód morza podnosi się o około 2 cm rocznie, ten wzrost zdaniem ekspertów może się powiększyć.
Do wybrzeża Morza Kaspijskiego dostęp mają:
Średnia głębokość w północna części wynosi 5-6 m, w środkowej 190 m, w południowej głębokość osiąga ponad 1 km. Wyspy są głównie w części północnej i mają łączną powierzchnią ok. 2000 km²
W Morzu Kaspijskim żyją jesiotry, których ikra ceniona jest na całym świecie ze względu na walory smakowe - jest to jeden z lepszych rodzajów kawioru. Populacji jesiotrów grozi wyginięcie z powodu przełowienia, więc organizacje ekologiczne starają się o tymczasowy zakaz połowów tych ryb do czasu, aż liczba osobników wróci do równowagi. Występuje też
Na dnie Morza Kaspijskiego istnieją duże złoża ropy, tak więc rejon ten jest bardzo ważny dla światowej gospodarki. Z tym też wiąże się problem tego regionu - spór o podział wód między pięć nadbrzeżnych państw.
Gdy morze zamarza, trasy transportu nie normatywnego są przez nie wyznaczane - ciężarówki jadą przez nie "na lodzie".
Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga. Jest połączone z morzem Azowskim przez system Manyczy. Żegluga między Morzem Kaspijskim i Azowskim mozliwa jest przez Kanał Wołga-Don.
Większe miasta leżące nad Morzem Kaspijskim:
- Baku (Azerbejdżan)
- Türkmenbaşy (Turkmenistan)
- Babol (Iran)
- Aktau (Kazachstan)
- Astrachań (Rosja)
Większe zatoki na Morzu Kaspijskim:
- Zatoka Kara-Bogaz-Goł Turkmenistan,
- Zatoka Kazachska (Kazachstan),
- Zatoka Mangyslakska (Kazachstan),
- Zatoka Komsmolec (Kazachstan),
- Zatoka Kizljarska (Rosja),
- Zatoka Kirova (Azerbejdżan),
- Zatoka Turkmeńska (Turkmenistan)
Większe rzeki wpadające do Morza Kaspijskiego:
- Wołga (Rosja) 80 % wód wpływających
- Kuma (Rosja),
- Terek (Rosja),
- Kura (Azerbejdżan),
- Qezel Uzan (Iran),
- Atrek (Turkmenistan, Iran),
- Emba (Kazachstan),
- Ural (Kazachstan),
| ''Fakty'' TVN bardziej popularne od ''Wiadomości'' TVP |
Udział "Faktów" w grupie 4+ wyniósł w listopadzie br. 30,41 procent, jako jedyne w rankingu zanotowały wzrost udziału w rynku w stosunku do listopada 2007 roku. W tym samym miesiącu "Wiadomości" włączyło 30,17 proc. telewidzów. |
| Kownacki: Złożono zażalenie ws. nazwania prezydenta chamem |
Szef Kancelarii Prezydenta Piotr Kownacki powiedział, że zostało już złożone zażalenie na umorzenie przez prokuraturę śledztwa dotyczącego wypowiedzi posła PO Janusza Palikota, który powiedział, że uważa prezydenta Lecha Kaczyńskiego "za chama". |
| Bierze stypendium z 14 (!) kierunków studiów |
Olsztyńska uczelnia ma w swoich szeregach żaka, który studiuje na... czternastu kierunkach. Luka w prawie sprawia, że na każdym z nich może pobierać stypendium dla osób niepełnosprawnych. Dzięki temu od początku 2008 roku zdążył dostać już ponad 10 tys. zł. |
| Kraków: Obława na włamywaczy, którzy potrącili policjanta |
W Krakowie trwa obława na włamywaczy, którzy uciekając potrącili samochodem policjanta, który doznał niegroźnych obrażeń. |
| Roman Polański ma szansę na oczyszczenie z zarzutów o gwałt? |
Prawnicy Romana Polańskiego zwrócili się do do sądu w Los Angeles o oddalenie zarzutu stosunku seksualnego z 13- letnią dziewczynką. Profesor Piotr Kruszyński uważa, że naruszenie procedur przez amerykańskiego sędziego może być podstawą oczyszczenia Polańskiego z zarzutów sprzed 30 lat. Prawnik podkreśla jednak, że dowiedzenie tego może być trudne. |
| Artyści i biznesmeni przemycają narkotyki. Kryzys na rynku |
Policja jest w ostatnim czasie zbyt skuteczna w rozbijaniu gangów narkotykowych. Doszło do tego, że na rynku brakuje towaru. Powstały więc spółdzielnie osób często jeżdżących zagranicę. Każdy z wojażu przywozi dla siebie i znajomych narkotyki. Policja ma już namierzone takie spółdzielnie szczególnie popularne wśród biznesmenów i artystów estradowych - donosi ”Polityka”. |
| Burzliwa debata w Sejmie ws. odwołania marszałka Komorowskiego |
Brak szacunku do głowy państwa, prorosyjskość, brak poczucia solidarności narodowej, związki z WSI, mentorsko-rezonerska tendencja - to tylko niektóre z cech, jakie Jarosław Kaczyński przypisał Bronisławowi Komorowskiemu przedstawiając w imieniu PiS-u wniosek o jego odwołanie. Stwierdził, że Bóg nie obdarzył Komorowskiego cechami niezbędnymi dla funkcji marszałka. Komorowski odpowiadając na zarzuty, stwierdził, że "Prawo i Sprawiedliwość jest partią niezwykle konsekwentną i konsekwentnie zwalcza Bronisława Komorowskiego". |
| Premier: Wetujący prezydent podejmuje się misji samobójczej |
Premier Donald Tusk powiedział, że prezydent, który korzysta z prawa weta "zbyt często" podejmuje się "misji samobójczej w jakimś sensie". Bo - jak podkreślił szef rządu - Polacy nie akceptują polityki polegającej na przeszkadzaniu czy blokowaniu. |
| Chlebowski: Emerytury przejściowe dla nauczycieli do 2020 roku |
PO i PSL porozumiały się w sprawie przejściowych emerytur dla nauczycieli - powiedział po środowym spotkaniu z ludowcami szef klubu PO Zbigniew Chlebowski. Koalicjanci chcą, aby emerytury przejściowe obowiązywały do 2020 roku, koszt dla budżetu szacują na 4 miliardy złotych. |
| Premier: mam powody sądzić, że po spotkaniu z Sarkozym powiem "yes, yes, yes" |
Premier Donald Tusk powiedział, iż "ma powody sądzić", że jego sobotnie spotkanie z prezydentem Francji Nicolasem Sarkozym skończy się sukcesem i Polska osiągnie oczekiwany przez siebie kompromis w sprawie pakietu klimatyczno- energetycznego. |
