Gaza (Palestyna)

Z Wikipedii

Współrzędne: 31°31' N 34°27' E31.5166667 34.45 (Gaza (Palestyna))

Gaza غزة
Gaza غزة
Państwo	Palestyna /  Izrael
Okręg	Strefa Gazy
Powierzchnia	151 km²
Położenie	31° 31' N 34° 27' E
Ludność (2006) • liczba ludności	409 680
Położenie na mapie Palestyny Gaza غزة
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Gaza (Palestyna) arab. غزة, Ghazzah, hebr. עזה - miasto w Autonomii Palestyńskiej, stolica Okręgu Gazy, nad Morzem Śródziemnym. Zamieszkuje je około 550 tys. mieszkańców.

Po wojnie izraelsko-arabskiej (1948 – 1949), wraz z otaczającym obszarem (Okręg Gazy) przechodzi pod wojskowy zarząd Egiptu. W latach 1956 – 1957 okupowana przez Izrael, który przekazał ją pod zarząd Sił Zbrojnych ONZ. Od 1967 ponownie pod okupacją Izraela. W wyniku porozumienia podpisanego we wrześniu 1993 między Izraelem a Organizacją Wyzwolenia Palestyny nastąpiło wycofanie się armii izraelskiej z miasta i Okręgu Gazy i ustanowienie tam samorządu palestyńskiego.

Spis treści 1 Historia 2 Zabytki 3 Miasta partnerskie 4 Linki zewnętrzne

[edytuj] Historia

Według Biblii Gaza była miastem kananejskim (por. Rdz 10,19) w sensie politycznym zależnym od Egiptu faraonów. Jako stolica pięciu satrapii filistyńskich (Gaza, Ekron, Aszdod, Aszkelon i Gat - pentapolis filistyńska) stała się miejscem najpierw tryumfu a następnie klęski i śmierci Samsona - sędziego żydowskiego (por. Sdz 10,19). Przez wieki miasto cieszyło się względną niezależnością, płacąc jednak daniny potężniejszym sąsiadom. Aleksander Macedoński uczynił z Gazy kolonię grecką. W roku 94 przed Chr. została zburzona przez Aleksandra Jannaja. Odbudował ją prokonsul w Syrii Gabiniusz w 57 przed Chr. Stała się wtedy ważnym ośrodkiem kulturalnym i religijnym (świątynia Marneion).

Cesarz Arkadiusz (401 r.) zakazał w Gazie kultu pogańskiego. Doszło wówczas do prześladowania pogan i niszczenia ich mienia i kultury. Zamieszki w mieście, w którym istniało 8 świątyń pogańskich, a gmina chrześcijańska liczyła jedynie około 200 osób, trwały 10 dni. Na miejscu zburzonej świątyni rzymskiej arcybiskup Gazy św. Porfiriusz zbudował kościół na planie krzyża (bazylika Eudokii). W okolicach miasta żył na przełomie III i IV w. św. Hilarion, którego życie opisał św. Hieronim. Mnich ten przeszczepił na Ziemię Palestyńską życie eremickie, będąc wcześniej uczniem św. Antoniego Wielkiego.

W roku 634 miasto zajęli muzułmanie. Dla wyznawców islamu Gaza była miejscem pochówku Haszima, dziadka Mahometa. W swojej historii Gaza miała być jeszcze dwukrotnie teatrem działań wojennych i zniszczeń: w 1244 za sprawą wojsk saraceńskich oraz w czasie I wojny światowej, będąc zbombardowana przez lotnictwo brytyjskie.

Najważniejsze daty:

• Przed 3000 p.n.e. – osiedliła się ludność przybywająca z Egiptu.
• Około 3000 p.n.e. – rozwój urbanizacyjny Gazy.
• 2000 p.n.e. – początki osiedla na Tell Adżdżiul.
• 1484 p.n.e. – Tutmozis III zdobył Gazę, początki dominacji egipskiej.
• Około 1400 p.n.e. – powstał pałac na Tell Adżdżiul, nazwa Gaza pojawiła się w tekstach starożytnych - listy z Tell el-Amarna, Gaza egipską bazą militarną w wojnie przeciwko Asyrii.
• 1310 p.n.e. – faraon Seti I umocnił Miasto Kanaanu (tzn. Gazę), nazwa miasta wymieniona w tekstach ze świątyni w Karnaku, tzw. Droga Horusa łączy Gazę z Egiptem.
• 1200 p.n.e. – przybyli Filistyni i osiedlili się na wybrzeżu.
• 734 p.n.e. – Gaza lennikiem neoasyryjskim.
• 609 p.n.e. – faraon Necho II odzyskał kontrolę nad Gazą.
• 605 p.n.e.-601 p.n.e. – Gaza zdobyta przez Neobabilończyków.
• 529 p.n.e. – Gaza broniła się przed atakiem Kambyzesa II.
• Około 520 p.n.e. – na terenie Gazy powstały kolonie greckie.
• 380 p.n.e. – pierwsze monety bite na wzór ateńskich.
• 332 p.n.e. – podczas oblężenia miasta ranny Aleksander Macedoński, wymordowanie ludności.
• 301 p.n.e. – początek panowania Lagidów w Egipcie, Gaza w strefie ich wpływów.
• 198 p.n.e. – Gaza przeszła w ręce Seleukidów.
• 96 p.n.e. – Aleksander Jannaj zburzył miasto i wymordował ludność.
• 64 p.n.e. – wprowadzenie nowego kalendarza za Pompejusza, początek nowej ery dla miasta.
• 36 p.n.e. – Gaza pod panowaniem Marka Antoniusza.
• 30 p.n.e. – Oktawian August oddał Gazę w ręce Heroda Wielkiego.
• 66 – zburzenie miasta i wymordowanie jego mieszkańców w czasie wojny żydowskiej.
• 130 – cesarz Hadrian odwiedził miasto.
• Około 250 – znacznie wzrosła liczba chrześcijan w Gazie.
• 303 – prześladowanie chrześcijan za Dioklecjana dotknęło mieszkańców miasta.
• IV wiek – miasto podwójne: stara pogańska Gaza wokół świątyni lokalnego bóstwa Marnasa oraz chrześcijański port Konstanca z siedzibą biskupa.
• 402 – zburzenie 8 pogańskich świątyń w mieście, m.in. świątyni poświęconej Zeusowi-Marnasowi, tzw. Marneionu.
• 496 – podarowana przez króla Aksum cesarzowi Anastazemu I żyrafa trafiła najpierw do portu w Gazie; wydarzenie wywarło wpływ na starożytnych artystów Palestyny, m.in. twórców mozaiek.
• 536 – biskup Marcjan zainaugurował kościół pod wezwaniem św. Sergiusza.
• 540 – apogeum chrześcijańskiej Gazy, z miasta wyruszyły pielgrzymki w kierunku Synaju.
• 615 – inwazja wojsk Chosroesa II Parwiza.
• 633 – zdobycie Gazy przez Amr ibn al-Asa, ludność oszczędzono; miasto czczone jako miejsce pochówku pradziadka Mahometa - Haszina.
• 750 – koniec dominacji Umajjadów, początek epoki Abbasydów, Gaza centrum muzułmańsko-chrześcijańskim z tolerancyjnym prawem islamskim.
• Około 780-800 – ciągłe napady Beduinów od strony pustyni.
• 943 – świadectwo o importowaniu pomarańczy z Indii, stopniowy spadek znaczenia portu Maiumas.
• 1100 – krzyżowcy znaleźli ruiny miasta.
• 1149 – Baldwin III ufortyfikował Gazę i oddał ją w ręce templariuszy; rozwój miasta dolnego, pełniącego rolę służebną wobec fortecy.
• 1170 – Saladyn zdobył dolne miasto.
• 1191 – Ryszard Lwie Serce odebrał dolne miasto Saracenom.
• 1260 – Gaza metą konkwisty Hulagu-chana.
• 1277 – okres bujnego rozwoju pod panowaniem Mameluków z Damaszku.
• 1340 – odbudowano wielki meczet.
• 1660 – Gaza stolicą Palestyny za Huseina Paszy.
• Po 1740 – napady Beduinów od strony pustyni.
• 1799 – Napoleon Bonaparte zdobył miasto, Gaza wróciła w ręce tureckie.
• 1832 – Muhammad Ali przyłączył miasto do Egiptu.
• 1918 – mandat brytyjski nad Gazą.
• 1948 – Strefa Gazy pod panowaniem egipskim.
• 1956 – podczas kryzysu sueskiego wojska izraelskie sporadycznie zajmowały części Gazy.
• 1967 – Gaza w rękach izraelskich.
• 1993 – Gaza w Autonomii Palestyńskiej.
• 2005 – likwidacja ostatnich kolonii izraelskich na terenie Gazy.

[edytuj] Zabytki

• Wielki meczet Dżiamija al-Kabira, wcześniejszy kościół z XII w.
• Kościół grecki z grobem św. Porfiriusza arcybiskupa
• Meczet Haszim
• Sanktuarium Abu al-Azm (arab. ojciec fortecy) z przypuszczalnym grobem Samsona
• Ruiny Maiumas, bizantyjskiego portu w odległości 4 km od miasta
• Tell Adżdżiul, które Flinders Petrie uważał za pozostałości starożytnej Gazy. W czasie wykopalisk w 1931 zostały znalezione różnowarstwowe pozostałości ufortyfikowanego miasta. Otoczone murami w późnej epoce brązu, czasy świetności przeżywało w okresie hyksos.

[edytuj] Miasta partnerskie

• Barcelona, Hiszpania
• Tromsø, Norwegia
• Tel Awiw-Jafa, Izrael
• Cascais, Portugalia

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Historia Gazy w j. angielskim na stronie SBF

Gorące krzesło Urbańskiego

Sławomir Siwek z zarządu TVP ma największe szanse na zastąpienie prezesa telewizji Andrzeja Urbańskiego.

Lech nagradza złego króla

Król Arabii Saudyjskiej Abdullah bin Abdulaziz Al Saud otrzyma przyznawaną po raz pierwszy Nagrodę Lecha Wałęsy. Decyzja kapituły nagrody wywołuje kontrowersje.

SLD pomoże odsunąć PiS od mediów

- Drugiego weta do ustawy medialnej nie poprzemy - mówi „Gazecie” wicemarszałek Sejmu Jerzy Szmajdziński (SLD). - Bo mamy wolę, by jak najszybciej rozbić PiS-owski układ w mediach publicznych

Gej z orędzia chce się spotkać z Lechem Kaczyńskim

Brendan Fay, gej wykorzystany przez prezydenta w marcowym orędziu o ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego, ubiega się o wizytę u Lecha Kaczyńskiego - pisze "Newsweek" na stronie internetowej.

''Fakty'' TVN bardziej popularne od ''Wiadomości'' TVP

Udział "Faktów" w grupie 4+ wyniósł w listopadzie br. 30,41 procent, jako jedyne w rankingu zanotowały wzrost udziału w rynku w stosunku do listopada 2007 roku. W tym samym miesiącu "Wiadomości" włączyło 30,17 proc. telewidzów.

Kownacki: Złożono zażalenie ws. nazwania prezydenta chamem

Szef Kancelarii Prezydenta Piotr Kownacki powiedział, że zostało już złożone zażalenie na umorzenie przez prokuraturę śledztwa dotyczącego wypowiedzi posła PO Janusza Palikota, który powiedział, że uważa prezydenta Lecha Kaczyńskiego "za chama".

Bierze stypendium z 14 (!) kierunków studiów

Olsztyńska uczelnia ma w swoich szeregach żaka, który studiuje na... czternastu kierunkach. Luka w prawie sprawia, że na każdym z nich może pobierać stypendium dla osób niepełnosprawnych. Dzięki temu od początku 2008 roku zdążył dostać już ponad 10 tys. zł.

Kraków: Obława na włamywaczy, którzy potrącili policjanta

W Krakowie trwa obława na włamywaczy, którzy uciekając potrącili samochodem policjanta, który doznał niegroźnych obrażeń.

Roman Polański ma szansę na oczyszczenie z zarzutów o gwałt?

Prawnicy Romana Polańskiego zwrócili się do do sądu w Los Angeles o oddalenie zarzutu stosunku seksualnego z 13- letnią dziewczynką. Profesor Piotr Kruszyński uważa, że naruszenie procedur przez amerykańskiego sędziego może być podstawą oczyszczenia Polańskiego z zarzutów sprzed 30 lat. Prawnik podkreśla jednak, że dowiedzenie tego może być trudne.

Burzliwa debata w Sejmie ws. odwołania marszałka Komorowskiego

Brak szacunku do głowy państwa, prorosyjskość, brak poczucia solidarności narodowej, związki z WSI, mentorsko-rezonerska tendencja - to tylko niektóre z cech, jakie Jarosław Kaczyński przypisał Bronisławowi Komorowskiemu przedstawiając w imieniu PiS-u wniosek o jego odwołanie. Komorowski odpowiada, że tego typu "insynuacje to potwarz i podłość". - Czy można mówić tak superpodle? - pytał Komorowski.