Znaczenie biologiczne pierwiastków
Z Wikipedii
Życie, takie jakie istnieje na Ziemi, opiera się na związkach chemicznych, w skład w których wchodzi wiele pierwiastków. Pierwiastki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmów żywych są w biologii nazywane biogenami.
Najważniejsze biogeny to węgiel, wodór, azot i tlen, wchodzące w skład białek, kwasów nukleinowych i wielu innych związków organicznych.
Kolejnymi kluczowymi pierwiastkami są fosfor w postaci utlenionej, którego związki tworzą system energetyczny komórki oraz wchodzą w skład kwasów nukleinowych i siarka, wchodząca w skład dwóch aminokwasów – cystyny i metioniny. Mostki dwusiarczkowe w białkach, powstające z połączenia pary cystyn wchodzących w ich skład, rozszerzają znacznie możliwości przestrzennej konfiguracji białek.
Pozostałe pierwiastki nie wchodzą w skład tak kluczowych związków, są jednak ważne dla wielu procesów życiowych. Ich ilość w organizmie człowieka jest niewielka ale mają istotny wpływ na jego prawidłowy rozwój i funkcjonowanie.
Spis treści |
[edytuj] Makroelementy
Mianem makroelementów (makrominerałów) określa się pierwiastki, których dobowe zapotrzebowanie w diecie człowieka przekracza 100 mg na dobę. Niezbędne do prawidłowego rozwoju organizmów.[1][2].
Zalicza się do nich: fosfor, wapń, magnez, chlor, potas, sód, siarka, azot, wodór, tlen, węgiel [1][2].
[edytuj] Mikroelementy
Mikroelementy, mikroskładniki, pierwiastki śladowe - pierwiastki chemiczne występujące w bardzo małych (śladowych) ilościach w organizmach roślinnych i zwierzęcych. U ludzi zapotrzebowanie na te pierwiastki wynosi poniżej 100 mg na dobę[1][2].
Niedobór lub nadmiar tych pierwiastków może prowadzić do zaburzeń fizjologicznych. Składniki mineralne są niezbędne w ustroju do celów budulcowych (szczególnie w tkance kostnej), wchodzą w skład: płynów ustrojowych, niektórych enzymów, związków wysokoenergetycznych itp. Wywierają również wpływ na regulację czynności narządowych i ogólnoustrojowych.
Do mikroelementów zalicza się: jod, żelazo, fluor, bor, kobalt, miedź, chrom, cynk, mangan, molibden, selen[1][2].
[edytuj] Ultraelementy
Trzecią grupą pierwiastków są ultraelementy, są to pierwiastki występujące w ilościach kilku μg na gram masy ciała. Zaliczamy do nich: rad, srebro, złoto, platyna. Są to aktywatory enzymów procesów metabolicznych.
[edytuj] Ważniejsze mikro- i makroelementy u człowieka
| Nazwa pierwiastka | Podział, ze względu na użycie w organiźmie człowieka | Znaczenie pierwiastka u ludzi | Występowanie w produktach spożywczych | Ważniejsze skutki przy niedoborze | |
| Roślinnych | Zwierzęcych | ||||
| Tlen, O | Pierwiastek biogenny | Pierwiastki te tworzą cukry, tłuszcze i białka - podstawowe budulce wszystkich żywych organizmów. | Śmierć organizmu | ||
| Węgiel, C | |||||
| Wodór, H | |||||
| Azot, N | |||||
| Wapń, Ca | Budulec kości i zębów, bierze udział w procesie krzepnięcia krwi (tzw. IV czynnik), przewodnictwo impulsów nerwowych | fasola | Mleko i jego przetwory, żółtka jaj, ryby, | Niedostateczna mineralizacja kośćca. | |
| Fosfor, P | Jest składnikiem kości; DNA i RNA oraz przenośnikiem energii ATP. | ||||
| Chlor, Cl | Wraz z jonami sodu i potasu odpowiedzialny jest za równowagę wodnomineralną. Tworzy kwas solny w żołądku. | ||||
| Magnez, Mg | Głównie regulacyjna (przewodnictwo nerwowe i in.) | Orzechy, fasola, groch, chleb razowy. | Ryby, mleko, kakao. | Wzmożona aktywność układu nerwowo-mięśniowego (drżenia mięśniowe, kurcze, fascykulacje, drętwienie, drgawki), rzadziej: osłabienie mięśni, zaburzenia rytmu serca, apatia. | |
| Żelazo, Fe | Składnik hemoglobiny i mioglobiny. | Owoce, pełne ziarna zbóż, niektóre wody mineralne | Wątroba, jaja, mięso, ryby. | Anemia | |
| Fluor, F | Tworzy szkliwo zębów, występuje w kośćcu | Herbata. | Ryby morskie | Zwiększa podatność na próchnicę zębów | |
| Jod, I | Niezbędny do wytwarzania tyroksyny | Kapusta, szpinak. | Ryby, wątroba, nabiał | Wole tarczycy. U dzieci matołectwo | |
| Lit, Li | |||||
| Bor, B | orzechy | ||||
| Sód, Na | |||||
| Glin, Al | |||||
| Krzem, Si | |||||
| Fosfor, P | |||||
| Siarka, S | |||||
| Potas, K | |||||
| Arsen, As | |||||
| Selen, Se | |||||
| Brom, Br | - | - | - | - | - |
| Rubid, Ru | - | Może zastępować ubytki wapnia w kościach | - | - | - |
| Stront, Sr | |||||
| Wanad, W | |||||
| Chrom, Cr | |||||
| Mangan, Mn | Wpływa na wzrost kości | ||||
| Kobalt, Co | |||||
| Nikiel, Ni | |||||
| Miedź, Cu | Wchodzi w skład enzymów oddechowych | ||||
| Cynk, Zn | Odgrywa ważną rolę w procesie gojenia ran | ||||
| Molibden, Mo | |||||
Pierwiastki, których nie wypisano prawdopodobnie nie są potrzebne organizmowi ludzkiemu, bądź są trujące. Fluorki są łatwo przyswajalne przez organizm w postaci soli.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Instytut Żywności i Żywienia : Normy żywienia
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 [Murray Robert, Granner Daryl, Mayes Peter, Rodwell Victor: Biochemia Harpera. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 1995 (wydanie III). ISBN 83-200-1798-X]
| Gorące krzesło Urbańskiego |
Sławomir Siwek z zarządu TVP ma największe szanse na zastąpienie prezesa telewizji Andrzeja Urbańskiego. |
| Lech nagradza złego króla |
Król Arabii Saudyjskiej Abdullah bin Abdulaziz Al Saud otrzyma przyznawaną po raz pierwszy Nagrodę Lecha Wałęsy. Decyzja kapituły nagrody wywołuje kontrowersje. |
| SLD pomoże odsunąć PiS od mediów |
- Drugiego weta do ustawy medialnej nie poprzemy - mówi „Gazecie” wicemarszałek Sejmu Jerzy Szmajdziński (SLD). - Bo mamy wolę, by jak najszybciej rozbić PiS-owski układ w mediach publicznych |
| Gej z orędzia chce się spotkać z Lechem Kaczyńskim |
Brendan Fay, gej wykorzystany przez prezydenta w marcowym orędziu o ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego, ubiega się o wizytę u Lecha Kaczyńskiego - pisze "Newsweek" na stronie internetowej. |
| ''Fakty'' TVN bardziej popularne od ''Wiadomości'' TVP |
Udział "Faktów" w grupie 4+ wyniósł w listopadzie br. 30,41 procent, jako jedyne w rankingu zanotowały wzrost udziału w rynku w stosunku do listopada 2007 roku. W tym samym miesiącu "Wiadomości" włączyło 30,17 proc. telewidzów. |
| Kownacki: Złożono zażalenie ws. nazwania prezydenta chamem |
Szef Kancelarii Prezydenta Piotr Kownacki powiedział, że zostało już złożone zażalenie na umorzenie przez prokuraturę śledztwa dotyczącego wypowiedzi posła PO Janusza Palikota, który powiedział, że uważa prezydenta Lecha Kaczyńskiego "za chama". |
| Bierze stypendium z 14 (!) kierunków studiów |
Olsztyńska uczelnia ma w swoich szeregach żaka, który studiuje na... czternastu kierunkach. Luka w prawie sprawia, że na każdym z nich może pobierać stypendium dla osób niepełnosprawnych. Dzięki temu od początku 2008 roku zdążył dostać już ponad 10 tys. zł. |
| Kraków: Obława na włamywaczy, którzy potrącili policjanta |
W Krakowie trwa obława na włamywaczy, którzy uciekając potrącili samochodem policjanta, który doznał niegroźnych obrażeń. |
| Roman Polański ma szansę na oczyszczenie z zarzutów o gwałt? |
Prawnicy Romana Polańskiego zwrócili się do do sądu w Los Angeles o oddalenie zarzutu stosunku seksualnego z 13- letnią dziewczynką. Profesor Piotr Kruszyński uważa, że naruszenie procedur przez amerykańskiego sędziego może być podstawą oczyszczenia Polańskiego z zarzutów sprzed 30 lat. Prawnik podkreśla jednak, że dowiedzenie tego może być trudne. |
| Burzliwa debata w Sejmie ws. odwołania marszałka Komorowskiego |
Brak szacunku do głowy państwa, prorosyjskość, brak poczucia solidarności narodowej, związki z WSI, mentorsko-rezonerska tendencja - to tylko niektóre z cech, jakie Jarosław Kaczyński przypisał Bronisławowi Komorowskiemu przedstawiając w imieniu PiS-u wniosek o jego odwołanie. Komorowski odpowiada, że tego typu "insynuacje to potwarz i podłość". - Czy można mówić tak superpodle? - pytał Komorowski. |
