XIX wiek

Z Wikipedii

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| I |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Lata 1800-1809 Lata 1810-1819 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90.

1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809 1810 1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819 1820 1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829 1830 1831 1832 1833 1834 1835 1836 1837 1838 1839 1840 1841 1842 1843 1844 1845 1846 1847 1848 1849 1850 1851 1852 1853 1854 1855 1856 1857 1858 1859 1860 1861 1862 1863 1864 1865 1866 1867 1868 1869 1870 1871 1872 1873 1874 1875 1876 1877 1878 1879 1880 1881 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 1889 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899 1900

---

Spis treści 1 XIX wiek w metodologii historii 2 Wydarzenia historyczne 3 Władcy brytyjscy w XIX wieku 4 Władcy Francji w XIX wieku 5 Prezydenci USA w XIX wieku 6 A 7 B 8 C 9 D 10 E 11 F 12 G 13 H 14 I 15 J 16 K 17 L 18 M 19 N 20 O 21 P 22 R 23 S 24 T 25 V 26 W 27 Z 28 Przypisy 29 Zobacz też

[edytuj] XIX wiek w metodologii historii

Według periodyzacji stosowanej w pracach historycznych XIX wiek niekoniecznie rozpoczął się w 1801 roku. Ze względu na przemiany w różnych dziedzinach życia za datę graniczną uznaje się częściej 1791 rok (początek rewolucji we Francji, zaś w odniesieniu do Polski 1795 (III rozbiór Polski). Za koniec XIX wieku w pracach naukowych najczęściej uznaje się 1914 lub 1918 rok^[1].

[edytuj] Wydarzenia historyczne

• 1801 - zawarto traktat pokojowy w Lunéville
• 1805
  • zawiązanie koalicji antyfrancuskiej
  • zawarto traktat pokojowy w Preszburgu
• 1806
  • utworzenie Związku Reńskiego
  • klęska Prus w bitwach pod Jeną i Auerstädt
  • 26 marca - Napoleon oficjalnie uznał prawo Andory do niepodległości
• 1807 - zawarto traktat pokojowy w Tylży
• 1811 - pierwsze miasto przekroczyło 1 mln mieszkańców (Londyn miał 1 009 546 osób)
• 1812 - wybuch wojny francusko-rosyjskiej
• 1815
  • marzec - ucieczka Napoleona z wyspy Elby
  • 9 czerwca - kongres wiedeński (podpisanie aktu końcowego)
  • wrzesień - zawarto Święte Przymierze
• 20 czerwca 1819 - pierwszy rejs statku parowego przez Atlantyk
• 29 listopada 1830 - powstanie listopadowe
• 25 lutego 1837 - pierwszy silnik elektryczny (Amerykanin, Th. Davenport)
• 1861
  • 17 marca - zjednoczenie Włoch
  • 12 kwietnia - wybuch wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych
• 1862 - podczas wojny secesyjnej doszło do pierwszej bitwy między opancerzonymi okrętami (pojedynek "Virginii" z "Monitorem")
• 22 stycznia 1863 - powstanie styczniowe
• 28 września 1864 - utworzenie Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników; I Międzynarodówka
• 1871
  • 18 stycznia - zjednoczenie Niemiec
  • 18 marca - Komuna Paryska
• 10 marca 1876 - pierwszy telefon (A.G.Bell, Edynburg)
• 24 kwietnia 1877 - wybuch wojny rosyjsko-tureckiej

[edytuj] Władcy brytyjscy w XIX wieku

#	Imię		Urodzony	Zmarł	Czas rządów	Rodzice
60	Jerzy III		4 czerwca 1738 Londyn	29 stycznia 1820 Windsor	1760-1820	Fryderyk Ludwik (1707-1751), książę Walii Augusta von Sachsen-Gotha (1719-1772), c. Fryderyka II, księcia Sachsen-Gotha-Altenburg
61	Jerzy IV		12 sierpnia 1762 St. James's Palace	26 czerwca 1830 Windsor	1820-1830	Jerzy III (1738-1820), król Wielkiej Brytanii Charlotta (1744-1818), c. Karola Ludwika Fryderyka, księcia Mecklemburg-Strelitz-Mirow
62	Wilhelm IV		21 sierpnia 1765 Buckingham	20 czerwca 1837 Windsor	1830-1837	Jerzy III (1738-1820), król Wielkiej Brytanii Karolina (1744-1818), c. Karola Ludwika Fryderyka, księcia Mecklemburg-Strelitz-Mirow
63	Wiktoria		24 maja 1819 Kensington	22 stycznia 1901 wyspa Wight	1837-1901	Edward August (1767-1820), książę Kentu Wiktoria (1786-1861), c. Franciszka Fryderyka, księcia Sachsen-Coburg-Saalfeld

[edytuj] Władcy Francji w XIX wieku

#	Imię		Urodzony	Zmarł	Czas rządów	Rodzice
51	Napoleon I		15 sierpnia 1769 Ajaccio	5 maja 1821 Wyspa św. Heleny	1804-1814	Carlo Buonaparte (1746-1785) Maria Letizia Ramolino (1750-1836), c. Giovanniego Geronimo Ramolino
52	Ludwik XVIII		17 listopada 1755 Wersal	16 września 1824 Paryż	1814-1815	Ludwik de Bourbon (1729-1765), delfin Maria Józefa Wettin (1731-1767), c. Augusta III, króla Polski
53	Napoleon I		15 sierpnia 1769 Ajaccio	5 maja 1821 Wyspa św. Heleny	1815	Carlo Buonaparte (1746-1785) Maria Letizia Ramolino (1750-1836), c. Giovanniego Geronimo Ramolino
54	Ludwik XVIII		17 listopada 1755 Wersal	16 września 1824 Paryż	1815-1824	Ludwik de Bourbon (1729-1765), delfin Maria Józefa Wettin (1731-1767), c. Augusta III, króla Polski
55	Karol X Burbon		9 października 1757 Wersal	6 listopada 1836 Gorizia	1824-1830	Ludwik de Bourbon (1729-1765), delfin Maria Józefa Wettin (1731-1767), c. Augusta III, króla Polski
56	Ludwik Filip I		6 października 1773 Paryż	26 sierpnia 1850 Claremont	1830-1848	Filip Égalité (1747-1793), książę Orleanu Ludwika Maria Adelajda de Bourbon-Penthievre (1753-1821), c. Ludwika Jana Marii, księcia Penthievre
57	Napoleon III		20 kwietnia 1808 Paryż	9 stycznia 1873 Chislehurst	1852-1870	Ludwik Bonaparte (1778-1846), król Holandii Hortensja de Beauharnais (1783-1837), c. wicehrabiego Aleksandra de Beauharnais

[edytuj] Prezydenci USA w XIX wieku

l.p.	Prezydent	Objął urząd	Złożył urząd	Partia	Wiceprezydent
2	John Adams	1797	1801	federalista	Thomas Jefferson
3	Thomas Jefferson	1801	1809	demokratyczny republikanin	Aaron Burr i George Clinton[2]
4	James Madison	1809	1817	demokratyczny republikanin	Elbridge Gerry[2]
5	James Monroe	1817	1825	demokratyczny republikanin	Daniel Tompkins
6	John Quincy Adams	1825	1829	demokratyczny republikanin	John C. Calhoun
7	Andrew Jackson	1829	1837	demokrata	John C. Calhoun[3] i Martin Van Buren
8	Martin Van Buren	1837	1841	demokrata	Richard Johnson
9	William Henry Harrison[4]	1841	1841	Whig	John Tyler
10	John Tyler	1841	1845	Whig[5]	brak
11	James Knox Polk	1845	1849	demokrata	George Dallas
12	Zachary Taylor[4]	1849[6]	1850	Whig	Millard Fillmore
13	Millard Fillmore	1850	1853	Whig	brak
14	Franklin Pierce	1853	1857	demokrata	William Rufus de Vane King[7]
15	James Buchanan	1857	1861	demokrata	John Breckinridge
16	Abraham Lincoln[8]	1861	1865	republikanin	Hannibal Hamlin i Andrew Johnson
17	Andrew Johnson	1865	1869	demokrata[9]	brak
18	Ulysses Simpson Grant	1869	1877	republikanin	Schuyler Colfax i Henry Wilson[7]
19	Rutherford Birchard Hayes	1877	1881	republikanin	William Wheeler
20	James Abram Garfield[8]	1881	1881	republikanin	Chester Arthur
21	Chester Alan Arthur	1881	1885	republikanin	brak
22	Stephen Grover Cleveland	1885	1889	demokrata	Thomas A. Hendricks[7]
23	Benjamin Harrison	1889	1893	republikanin	Levi Parsons Morton
24	Stephen Grover Cleveland	1893	1897	demokrata	Adlai Ewing Stevenson I
25	William McKinley[8]	1897	1901	republikanin	Garret Hobart[7] i Theodore Roosevelt

[edytuj] A

• John Acton - angielski pisarz polityczny.

[edytuj] B

• Michał Bakunin - anarchista rosyjski.
• Frederic Bastiat - pisarz polityczny
• Ludwig van Beethoven - kompozytor niemiecki.
• Otto von Bismarck - I kanclerz Rzeszy Niemieckiej.
• Simón Bolívar - brazylijski rewolucjonista.
• Johannes Brahms - kompozytor niemiecki.
• Aaron Burr - polityk amerykański.
• Frances Hodgson Burnett - angielska powieściopisarka

[edytuj] C

• Fryderyk Chopin

[edytuj] D

• Charles Darwin - biolog brytyjski, twórca teorii ewolucji.
• Jefferson Davis - prezydent Stanów Konfederacji.
• Karol Dickens - pisarz brytyjski.
• Benjamin Disraeli - brytyjski polityk
• Gaetano Donizetti - włoski kompozytor.

[edytuj] E

• Thomas Alva Edison
• Fryderyk Engels

[edytuj] F

[edytuj] G

• William Ewart Gladstone - brytyjski polityk - liberał.
• Johann Wolfgang Goethe - pisarz niemiecki.

[edytuj] H

• Karl Ludwig von Haller - szwajcarski konserwatywny myśliciel polityczny.
• Georg Wilhelm Friedrich Hegel - filozof niemiecki.
• Theodor Herzl - założyciel syjonizmu.
• Wiktor Hugo

[edytuj] I

[edytuj] J

[edytuj] K

• Robert Koch

[edytuj] L

• Aleksander Lesser
• Abraham Lincoln
• Joseph Lister

[edytuj] M

• Karol Marks - niemiecki filozof i socjolog
• Klemens von Metternich - kanclerz Austrii
• Adam Mickiewicz - poeta polski
• Édouard Manet - malarz francuski
• Claude Monet - malarz francuski

[edytuj] N

• Napoleon Bonaparte - cesarz Francuzów.
• Florence Nightingale - twórczyni nowoczesnego pielęgniarstwa.
• Friedrich Nietzsche - filozof niemiecki.

[edytuj] O

[edytuj] P

• Emmeline Pankhurst - brytyjska sufrażystka.
• Ludwik Pasteur - francuski lekarz i odkrywca.
• Edgar Allan Poe - pisarz i poeta amerykański.
• Pierre Joseph Proudhon - socjalista francuski.
• Bolesław Prus - właśc. Aleksander Głowacki pisarz polski.

[edytuj] R

• Gioacchino Rossini - włoski kompozytor

[edytuj] S

• George Bernard Shaw - brytyjski dramaturg.
• Friedrich Schleiermacher - filozof i teolog niemiecki.
• Arthur Schopenhauer - filozof niemiecki.
• Franz Schubert - kompozytor austriacki.
• Henryk Sienkiewicz - polski pisarz.
• Herbert Spencer - brytyjski liberał, filozof i myśliciel polityczny.

[edytuj] T

• Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord francuski biskup i polityk.
• Nikola Tesla serbski wynalazca, poeta i malarz. Twórca koncepcji generowania i wykorzystania prądu przemiennego.
• Alexis de Tocqueville - francuski autor polityczny. liberał.
• Romuald Traugutt - oficer rosyjski , potem powstaniec polski.
• Mark Twain - pisarz amerykański.

[edytuj] V

• Juliusz Verne - francuski pisarz, ojciec literatury Science fiction.

[edytuj] W

• Richard Wagner - kompozytor niemiecki.
• Alfred Russel Wallace
• Herbert George Wells - pisarz brytyjski (science fiction)
• Aleksander Wielopolski - polski polityk konserwatysta.
• Wiktoria (królowa)
• Oscar Wilde - dramaturg brytyjski (irlandzki).

[edytuj] Z

• Ludwik Zamenhof

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• rewolucja przemysłowa
• Belle époque
• Australia w XIX wieku
• Kolonializm
• Epoka wiktoriańska
• esperanto
• nacjonalizm
• panslawizm
• pangermanizm
• panhellenizm
• Skonfederowane Stany Ameryki
• socjalizm
• syjonizm
• Rasizm
• impresjonizm
• fantastyka naukowa
• neokantyzm
• pozytywizm
• Wynalazki wieku XIX
• Steampunk

Gorące krzesło Urbańskiego

Sławomir Siwek z zarządu TVP ma największe szanse na zastąpienie prezesa telewizji Andrzeja Urbańskiego.

Lech nagradza złego króla

Król Arabii Saudyjskiej Abdullah bin Abdulaziz Al Saud otrzyma przyznawaną po raz pierwszy Nagrodę Lecha Wałęsy. Decyzja kapituły nagrody wywołuje kontrowersje.

SLD pomoże odsunąć PiS od mediów

- Drugiego weta do ustawy medialnej nie poprzemy - mówi „Gazecie” wicemarszałek Sejmu Jerzy Szmajdziński (SLD). - Bo mamy wolę, by jak najszybciej rozbić PiS-owski układ w mediach publicznych

Gej z orędzia chce się spotkać z Lechem Kaczyńskim

Brendan Fay, gej wykorzystany przez prezydenta w marcowym orędziu o ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego, ubiega się o wizytę u Lecha Kaczyńskiego - pisze "Newsweek" na stronie internetowej.

''Fakty'' TVN bardziej popularne od ''Wiadomości'' TVP

Udział "Faktów" w grupie 4+ wyniósł w listopadzie br. 30,41 procent, jako jedyne w rankingu zanotowały wzrost udziału w rynku w stosunku do listopada 2007 roku. W tym samym miesiącu "Wiadomości" włączyło 30,17 proc. telewidzów.

Kownacki: Złożono zażalenie ws. nazwania prezydenta chamem

Szef Kancelarii Prezydenta Piotr Kownacki powiedział, że zostało już złożone zażalenie na umorzenie przez prokuraturę śledztwa dotyczącego wypowiedzi posła PO Janusza Palikota, który powiedział, że uważa prezydenta Lecha Kaczyńskiego "za chama".

Bierze stypendium z 14 (!) kierunków studiów

Olsztyńska uczelnia ma w swoich szeregach żaka, który studiuje na... czternastu kierunkach. Luka w prawie sprawia, że na każdym z nich może pobierać stypendium dla osób niepełnosprawnych. Dzięki temu od początku 2008 roku zdążył dostać już ponad 10 tys. zł.

Kraków: Obława na włamywaczy, którzy potrącili policjanta

W Krakowie trwa obława na włamywaczy, którzy uciekając potrącili samochodem policjanta, który doznał niegroźnych obrażeń.

Roman Polański ma szansę na oczyszczenie z zarzutów o gwałt?

Prawnicy Romana Polańskiego zwrócili się do do sądu w Los Angeles o oddalenie zarzutu stosunku seksualnego z 13- letnią dziewczynką. Profesor Piotr Kruszyński uważa, że naruszenie procedur przez amerykańskiego sędziego może być podstawą oczyszczenia Polańskiego z zarzutów sprzed 30 lat. Prawnik podkreśla jednak, że dowiedzenie tego może być trudne.

Burzliwa debata w Sejmie ws. odwołania marszałka Komorowskiego

Brak szacunku do głowy państwa, prorosyjskość, brak poczucia solidarności narodowej, związki z WSI, mentorsko-rezonerska tendencja - to tylko niektóre z cech, jakie Jarosław Kaczyński przypisał Bronisławowi Komorowskiemu przedstawiając w imieniu PiS-u wniosek o jego odwołanie. Komorowski odpowiada, że tego typu "insynuacje to potwarz i podłość". - Czy można mówić tak superpodle? - pytał Komorowski.