Wyraz
Z Wikipedii
Wyraz - pewna wyróżniona fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów.
"Wyraz" nie jest tworem w pełni obiektywnym i co jest wyrazem, a co nim nie jest, zależy w sporym stopniu od tradycji językoznawczej danego języka. W językach fleksyjnych pojęcie wyrazu jest dość jasne - wyrazem jest morfem bazowy z dołączonymi do niego wszystkimi morfemami odmiany, w przypadku języka polskiego dodatkowo granicę wyrazu wyznacza stały akcent na drugą sylabę od końca.
Jednak nawet tutaj jest wiele niejasności, na przykład:
- "w" i "z" są tradycyjnie uważane za wyrazy choć nie są fonetycznie oddzielone od następującego po nich morfemu - należą do tej samej sylaby.
- "nie-" może być uważane zarówno za przedrostek jak i za osobny wyraz
- formy trybu warunkowego, np. "zrobilibyście" fonetycznie rozkłada się na "zrobili" i "byście", graficznie jest jednak zapisywane łącznie
- ruchoma końcówka czasownika ("gdzie+że+ście byli ?") może być traktowana jako osobny wyraz lub włączana do poprzedniego wyrazu. To drugie rozwiązanie stanowi jednak problem z punktu widzenia klasyfikacji takiego wyrazu.
- duże liczby (np. "dwa tysiące trzysta czterdzieści pięć") można traktować jako pojedyncze wyrazy, lub też jako kilka kolejnych wyrazów.
Wyraz w odniesieniu do tekstu pisanego traktuje się jako ciąg liter pomiędzy dwiema spacjami.
Spis treści |
[edytuj] Wyraz a słowo
Niektórzy strukturaliści proponują następujące rozróżnienie pomiędzy wyrazem a słowem:
- Słowo jest to zbiór głosek, który w zapisie graficznym oddzielony jest od innych zbiorów spacjami bądź znakami interpunkcyjnymi.
- Wyraz to słowo lub minimalny zestaw słów (w języku polskim maksymalnie dwóch) posiadających własne i pełne znaczenie, niedający się podzielić na mniejsze wyrazy. W szczególności w, na, pociągu nie są wyrazami, są nimi natomiast za-lasem, zza-płota czy w-domu.
[edytuj] Wyrazy samodzielne i niesamodzielne
Wyrazy samodzielne - wyrazy, które mogą same pełnić funkcję części wypowiedzenia. Są to: czasowniki, rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, przysłówki i zaimki.
Wyrazy niesamodzielne - wyrazy, które nie mogą same pełnić funkcji wypowiedzenia: partykuły, spójniki, przyimki.
[edytuj] Wyrazy odmienne i nieodmienne
Wyrazy odmienne, występujące w wypowiedzeniach w różnych formach, to: czasowniki, rzeczowniki, przymiotniki oraz większość zaimków.
Wyrazy nieodmienne - wyrazy, które nie zmieniają swoich form; należą tu: przysłówki, liczebniki ułamkowe, zaimki przysłowne, przyimki, spójniki, wykrzykniki, partykuły.
[edytuj] Wyrazy określane i określające
Wyrazy określane - wyrazy, które w związku wyrazowym pełnią rolę wyrazów nadrzędnych np. w związku wyrazowym ładny kot wyraz kot jest wyrazem nadrzędnym (określanym) w stosunku do wyrazu dopełniającego go treścią, podrzędnego- ładny kot- jaki?- ładny
Wyrazy określające - wyrazy, które w związku wyrazowym pełnią rolę wyrazów podrzędnych.
[edytuj] Zobacz też:
| Gorące krzesło Urbańskiego |
Sławomir Siwek z zarządu TVP ma największe szanse na zastąpienie prezesa telewizji Andrzeja Urbańskiego. |
| Lech nagradza złego króla |
Król Arabii Saudyjskiej Abdullah bin Abdulaziz Al Saud otrzyma przyznawaną po raz pierwszy Nagrodę Lecha Wałęsy. Decyzja kapituły nagrody wywołuje kontrowersje. |
| SLD pomoże odsunąć PiS od mediów |
- Drugiego weta do ustawy medialnej nie poprzemy - mówi „Gazecie” wicemarszałek Sejmu Jerzy Szmajdziński (SLD). - Bo mamy wolę, by jak najszybciej rozbić PiS-owski układ w mediach publicznych |
| Gej z orędzia chce się spotkać z Lechem Kaczyńskim |
Brendan Fay, gej wykorzystany przez prezydenta w marcowym orędziu o ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego, ubiega się o wizytę u Lecha Kaczyńskiego - pisze "Newsweek" na stronie internetowej. |
| ''Fakty'' TVN bardziej popularne od ''Wiadomości'' TVP |
Udział "Faktów" w grupie 4+ wyniósł w listopadzie br. 30,41 procent, jako jedyne w rankingu zanotowały wzrost udziału w rynku w stosunku do listopada 2007 roku. W tym samym miesiącu "Wiadomości" włączyło 30,17 proc. telewidzów. |
| Kownacki: Złożono zażalenie ws. nazwania prezydenta chamem |
Szef Kancelarii Prezydenta Piotr Kownacki powiedział, że zostało już złożone zażalenie na umorzenie przez prokuraturę śledztwa dotyczącego wypowiedzi posła PO Janusza Palikota, który powiedział, że uważa prezydenta Lecha Kaczyńskiego "za chama". |
| Bierze stypendium z 14 (!) kierunków studiów |
Olsztyńska uczelnia ma w swoich szeregach żaka, który studiuje na... czternastu kierunkach. Luka w prawie sprawia, że na każdym z nich może pobierać stypendium dla osób niepełnosprawnych. Dzięki temu od początku 2008 roku zdążył dostać już ponad 10 tys. zł. |
| Kraków: Obława na włamywaczy, którzy potrącili policjanta |
W Krakowie trwa obława na włamywaczy, którzy uciekając potrącili samochodem policjanta, który doznał niegroźnych obrażeń. |
| Roman Polański ma szansę na oczyszczenie z zarzutów o gwałt? |
Prawnicy Romana Polańskiego zwrócili się do do sądu w Los Angeles o oddalenie zarzutu stosunku seksualnego z 13- letnią dziewczynką. Profesor Piotr Kruszyński uważa, że naruszenie procedur przez amerykańskiego sędziego może być podstawą oczyszczenia Polańskiego z zarzutów sprzed 30 lat. Prawnik podkreśla jednak, że dowiedzenie tego może być trudne. |
| Burzliwa debata w Sejmie ws. odwołania marszałka Komorowskiego |
Brak szacunku do głowy państwa, prorosyjskość, brak poczucia solidarności narodowej, związki z WSI, mentorsko-rezonerska tendencja - to tylko niektóre z cech, jakie Jarosław Kaczyński przypisał Bronisławowi Komorowskiemu przedstawiając w imieniu PiS-u wniosek o jego odwołanie. Komorowski odpowiada, że tego typu "insynuacje to potwarz i podłość". - Czy można mówić tak superpodle? - pytał Komorowski. |
