Encyclopédie
Z Wikipedii
"Wielka Encyklopedia Francuska" (oryginalny tytuł Encyclopédie, ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers - encyklopedia albo słownik rozumowany nauk, sztuk i rzemiosł) – encyklopedia wydawana we Francji w latach 1751-1766, a z późniejszymi suplementami i wydaniami poprawionymi - w 1772, 1777 i 1780. Encyklopedia ta w późniejszych latach doczekała się wielu wydań w tłumaczeniu na inne języki i wydawnictw wzorujących się na niej i z niej korzystających.
W zamierzeniu Encyclopédie miała być kompendium ówczesnej wiedzy z zakresu nauki, sztuki i rzemiosła, a jej twórcy sami za cel zakładali dokonanie "zmiany myślenia". We wprowadzeniu pn. Discours Préliminaire des Éditeurs napisanym przez d'Alemberta w otwarty sposób przedstawiono oświeceniowe ideały. Uważa się, że to monumentalne dzieło stało się jednym ze szczytowych osiągnięć okresu Oświecenia.
Miała ona wielkie znaczenie społeczne, polityczne i kulturowe. Zawarte w niej reformatorskie hasła utorowały drogę rewolucji francuskiej.
Spis treści |
[edytuj] Geneza powstania
W 1726 roku we Francji założono Société des Arts, które opracowało projekt wydania encyklopedii wiedzy i umiejętności, jednak do jego realizacji nie doszło.
Inny, oddzielny projekt wydania encyklopedii obejmującej wiedzę ogólną i użytkową powstał w środowisku masońskim. Co ważne, André Le Breton, jeden z głównych wydawców i inicjatorów Wielkiej Encyklopedii Francuskiej, był od 1729 roku mistrzem paryskiej loży masońskiej.
Po fiasku wydania tłumaczenia angielskiej Cyclopaedii Ephraima Chambersa w dniu 16 października 1747 roku Le Breton podpisał z Diderotem i d'Alembertem umowę na napisanie encyklopedii. W październiku 1750 wydany został prospekt tego wydawnictwa, a pierwszy tom miał ukazać się w lipcu 1751.
We Francji powstał odpowiedni klimat i zapotrzebowanie na wydawnictwa encyklopedyczne obejmujące całość wiedzy, popularne były słowniki i kompendia obejmujące jakiś zakres wiedzy (historyczne, geograficzne itp.). U podłoża stały filozoficzne nurty oświeceniowe i poszerzająca się wiara w postęp, osiągany dzięki rozwojowi nauki. Zauważano ich wartość dla wiedzy jako takiej i praktyczność w codziennym życiu.
[edytuj] Autorzy i redaktorzy
Pierwszym, któremu Andre Le Breton powierzył tworzenie encyklopedii, był francuski matematyk Jean-Paul de Gua de Malves, który z kolei zatrudnił młodych Condillaca, d'Alemberta i Diderota. Po 13 miesiącach z powodu niewłaściwego podejścia Le Breton zwolnił de Malvesa i podpisał umowę z d'Alembertem i Diderotem (16 października 1747). Największy wpływ na kształtowanie treści i ostateczny kształt Wielkiej Encyklopedii Francuskiej miał Denis Diderot. To on dobierał autorów, ustalał zestaw haseł i najczęściej dokonywał ostatecznej redakcji. Zestaw autorów i redaktorów zmieniał się, ale najdłużej Encyklopedią zajmował się Diderot i zapewne jego intelekt i osobowość najbardziej się na niej odcisnęły.
Grupę uczonych i myślicieli uczestniczących w tworzeniu tego dzieła nazwano później encyklopedystami. Byli to:
- Jean le Rond d'Alembert
- Denis Diderot - główny redaktor
- André Le Breton - wydawca, autor, zajmował się też okazjonalnie redakcją
- Étienne de Condillac
- Louis Jean Daubenton
- Claude Adrien Helvétius (Helwecjusz)
- Paul d'Holbach
- Chevalier de Jaucourt
- Monteskiusz
- Jan Jakub Rousseau
- Anne Robert Jacques Turgot
- Wolter
- François Quesnay
[edytuj] Wielka Encyklopedia Francuska w liczbach
- 28 tomów
- 71819 haseł
- 2880 ilustracji
- 19 tys. stron
- 21 mln słów
[edytuj] Chronologia publikacji WEF[1]
[edytuj] Publikacja kolejnych tomów
| Nr tomu | Hasła | Data |
|---|---|---|
| 1. | A - Azymites | czerwiec 1751 |
| 2. | B - Cézimbra | styczeń 1752 (datowany 1751) |
| 3. | Cha- Consécration | październik 1753 |
| 4. | Conseil - Dizier, Saint | październik 1754 |
| 5. | Do - Esymnete | listopad 1755 |
| 6. | Et - Fne | październik 1756 |
| 7. | Foang- Gythium | listopad 1757 |
| 8. | H - Itzehoa | grudzień 1765 |
| 9. | Ju - Mamira | grudzień 1765 |
| 10. | Mammelle - Myva | grudzień 1765 |
| 11. | N - Parkinsone | grudzień 1765 |
| 12. | Parlement - Potytric | grudzień 1765 |
| 13. | Pomacies - Reggio | grudzień 1765 |
| 14. | Reggio - Semyda | grudzień 1765 |
| 15. | Sen - Tchupriki | grudzień 1765 |
| 16. | Teanum - Vénerie | grudzień 1765 |
| 17. | Vénérien - Zzuéné oraz Articles omis | grudzień 1765 |
[edytuj] Publikacja ilustracji
| Nr tomu | Część | Data |
|---|---|---|
| 1. (18) | 1. część | 1762 |
| 2. (19) | 2. część, 1. partia | 1763 |
| 3. (20) | 2. część, 2. partia | 1763 |
| 4. (21) | 3. część | 1765 |
| 5. (22) | 4. część | 1767 |
| 6. (23) | 5. część/6. tom | 1768 |
| 7. (24) | 6. część/7. tom | 1769 |
| 8. (25) | 7. część/8. tom | 1771 |
| 9. (26) | 8.część/9. tom | 1771 |
| 10. (27) | 9. część/10. tom | 1772 |
| 11. (28) | 10. część/11. tom | 1772 |
[edytuj] Znaczenie
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Ukończenie WEF zajęło 25 lat i mimo trudności, do których należały waśnie między twórcami, cenzura przedrewolucyjnego państwa francuskiego, a nawet zakaz druku, okazała się wielkim sukcesem wydawniczym. W sumie sprzedano ponad 25 tys. kompletów l'Encyclopédie, co przyniosło 2,5 mln liwrów zysku (co odpowiada wartości ok. 30 mln dolarów amerykańskich w 2007).
Wielka Encyklopedia Francuska była pod wpływem angielskiej myśli filozoficznej (Francis Bacon, John Locke). Autorzy prezentowali wiarę w powszechny postęp, który miał być osiągany dzięki rozwojowi naukowemu.
[edytuj] Przypisy
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Wielka Encyklopedia Francuska online na francuskich Wikiźródłach (w wersji tekstowej i jako faksymile oryginału)
| Gej z orędzia chce się spotkać z Lechem Kaczyńskim |
Brendan Fay, gej wykorzystany przez prezydenta w marcowym orędziu o ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego, ubiega się o wizytę u Lecha Kaczyńskiego - pisze "Newsweek" na stronie internetowej. |
| ''Fakty'' TVN bardziej popularne od ''Wiadomości'' TVP |
Udział "Faktów" w grupie 4+ wyniósł w listopadzie br. 30,41 procent, jako jedyne w rankingu zanotowały wzrost udziału w rynku w stosunku do listopada 2007 roku. W tym samym miesiącu "Wiadomości" włączyło 30,17 proc. telewidzów. |
| Kownacki: Złożono zażalenie ws. nazwania prezydenta chamem |
Szef Kancelarii Prezydenta Piotr Kownacki powiedział, że zostało już złożone zażalenie na umorzenie przez prokuraturę śledztwa dotyczącego wypowiedzi posła PO Janusza Palikota, który powiedział, że uważa prezydenta Lecha Kaczyńskiego "za chama". |
| Bierze stypendium z 14 (!) kierunków studiów |
Olsztyńska uczelnia ma w swoich szeregach żaka, który studiuje na... czternastu kierunkach. Luka w prawie sprawia, że na każdym z nich może pobierać stypendium dla osób niepełnosprawnych. Dzięki temu od początku 2008 roku zdążył dostać już ponad 10 tys. zł. |
| Kraków: Obława na włamywaczy, którzy potrącili policjanta |
W Krakowie trwa obława na włamywaczy, którzy uciekając potrącili samochodem policjanta, który doznał niegroźnych obrażeń. |
| Roman Polański ma szansę na oczyszczenie z zarzutów o gwałt? |
Prawnicy Romana Polańskiego zwrócili się do do sądu w Los Angeles o oddalenie zarzutu stosunku seksualnego z 13- letnią dziewczynką. Profesor Piotr Kruszyński uważa, że naruszenie procedur przez amerykańskiego sędziego może być podstawą oczyszczenia Polańskiego z zarzutów sprzed 30 lat. Prawnik podkreśla jednak, że dowiedzenie tego może być trudne. |
| Artyści i biznesmeni przemycają narkotyki. Kryzys na rynku |
Policja jest w ostatnim czasie zbyt skuteczna w rozbijaniu gangów narkotykowych. Doszło do tego, że na rynku brakuje towaru. Powstały więc spółdzielnie osób często jeżdżących zagranicę. Każdy z wojażu przywozi dla siebie i znajomych narkotyki. Policja ma już namierzone takie spółdzielnie szczególnie popularne wśród biznesmenów i artystów estradowych - donosi ”Polityka”. |
| Burzliwa debata w Sejmie ws. odwołania marszałka Komorowskiego |
Brak szacunku do głowy państwa, prorosyjskość, brak poczucia solidarności narodowej, związki z WSI, mentorsko-rezonerska tendencja - to tylko niektóre z cech, jakie Jarosław Kaczyński przypisał Bronisławowi Komorowskiemu przedstawiając w imieniu PiS-u wniosek o jego odwołanie. Komorowski odpowiada, że tego typu "insynuacje to potwarz i podłość". - Czy można mówić tak superpodle? - pytał Komorowski. |
| Premier: Wetujący prezydent podejmuje się misji samobójczej |
Premier Donald Tusk powiedział, że prezydent, który korzysta z prawa weta "zbyt często" podejmuje się "misji samobójczej w jakimś sensie". Bo - jak podkreślił szef rządu - Polacy nie akceptują polityki polegającej na przeszkadzaniu czy blokowaniu. |
| Chlebowski: Emerytury przejściowe dla nauczycieli do 2020 roku |
PO i PSL porozumiały się w sprawie przejściowych emerytur dla nauczycieli - powiedział po środowym spotkaniu z ludowcami szef klubu PO Zbigniew Chlebowski. Koalicjanci chcą, aby emerytury przejściowe obowiązywały do 2020 roku, koszt dla budżetu szacują na 4 miliardy złotych. |
