Sudan
Z Wikipedii
Sudan – największe państwo afrykańskie, położone w północno-wschodniej Afryce nad Morzem Czerwonym.
| جمهورية السودان Sudan |
|||||
|
|||||
| Hymn: Nahnu Djundulla Djundulwatan | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | arabski i angielski1 | ||||
| Stolica | Chartum | ||||
| Ustrój polityczny | republika autorytarna | ||||
| Głowa państwa | prezydent Omar al-Baszir |
||||
| Szef rządu | prezydent Omar al-Baszir |
||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
10. na świecie 2 505 810 km² 5% |
||||
| Liczba ludności (2007) • całkowita • gęstość zaludnienia |
30. na świecie 41 835 000▲ 17 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | dinar sudański (SDD) | ||||
| Niepodległość | od Egiptu i Wielkiej Brytanii 1 stycznia 1956 |
||||
| Religia dominująca | islam | ||||
| Strefa czasowa | UTC +3 | ||||
| Kod ISO 3166 | SD | ||||
| Domena internetowa | .sd | ||||
| Kod samochodowy | SUD | ||||
| Kod telefoniczny | +249 | ||||
| Terytoria autonomiczne | Sudan Południowy2 | ||||
 |
|||||
| 1 język urzędowy w południowej, autonomicznej części kraju. 2 Autonomia w latach 1972-1983 i od 2005. |
|||||
Spis treści |
[edytuj] Informacje podstawowe
Długość granic lądowych: 7687 km
- Egipt 1273 km
- Erytrea 605 km
- Etiopia 1606 km
- Kenia 232 km
- Uganda 435 km
- Demokratyczna Republika Konga 628 km
- Republika Środkowoafrykańska 1165 km
- Czad 1360 km
- Libia 383 km
Długość wybrzeża: 853 km
Najniższy punkt: Morze Czerwone 0 m n.p.m.
Najwyższy punkt: Kinyeti 3187 m n.p.m.
Grupy etniczne: Murzyni 52%, Arabowie 39%, Bedża 6%, inni 3%
Religie: sunnici 70% (w centrum i na północy kraju), animiści 25%, chrześcijanie 5% (głównie na południu i w Chartumie)
Języki: arabski (urzędowy), nubijski, Ta Bedawie, języki nilotyckie, języki nilo-hamityckie, języki sudańskie, angielski
Podział administracyjny: 26 wilajetów
PKB: 2100 USD na mieszkańca (szacunek za 2005 rok)
[edytuj] Geografia
-
Zobacz więcej w osobnym artykule: Geografia Sudanu.
[edytuj] Sytuacja polityczna
Krajem rządzą arabscy islamiści, którzy zwalczają animistów. Południowa część kraju, Sudan Południowy, jest zniszczona 20 latami walk i po podpisaniu w 2005 roku porozumienia pokojowego, kontrolowana przez Sudańską Ludową Armię Wyzwolenia. W grudniu po wmieszaniu się w sprawy sąsiedniego Czadu, Sudan rozpoczął konflikt zbrojny ze swym sąsiadem.
Północny Sudan
Autonomiczny Sudan Południowy - referendum niepodległościowe w 2011
Linia demarkacyjna na 10°22'30"N
Góry Nubijskie, Nil Błękitny i obszary na południe od linii demarkacyjnej w 2011 zadecydują o swojej przynależności państwowej[edytuj] Historia
Na terytorium dzisiejszego Sudanu istniała jedna z najstarszych kultur w Afryce - państwo Kusz ze stolicą w Napata (950 p.n.e. - 300 p.n.e.). W IV wieku p.n.e. zastąpiło je państwo Meroe. W V-VI wieku w Sudanie pojawiło się chrześcijaństwo, zostało jednak później wyparte przez islam. Arabowie utworzyli w Sudanie dwa sułtanaty: Fung na wschodzie i Darfur na zachodzie. W XVI wieku znalazły się one pod dominacją osmańską. W XIX wieku kontrolę nad Sudanem sprawowali Egipcjanie, którzy swoim wicekrólem w Sudanie wyznaczyli brytyjskiego generała Charlesa Gordona.
Gdy w roku 1882 w Egipcie pojawili się Brytyjczycy bardzo szybko zainteresowali się też Sudanem. Ich postępy w tym kraju przyhamowało znacząco powstanie mahdystów (1881-1885). Po jego stłumieniu i politycznym konflikcie z Francją w Faszodzie, Sudan stał się kondominium brytyjsko-egipskim. Egipcjanie utworzyli królestwo Sudanu, a wtedy każdy władca Egiptu był zarazem królem Sudanu. W roku 1948 kraj uzyskał autonomię, a pierwszego dnia 1956 roku niepodległość. Błyskawicznie doszło do konfliktu między zamieszkującą północną część kraju ludnością arabską i żyjącymi na południu ludami murzyńskimi. Na rasowe podłoże konfliktu nakłada się również religijne, gdyż Arabowie są prawie wyłącznie muzułmanami, a Murzyni to w dużej mierze chrześcijanie i animiści.
Pierwsza wojna domowa zakończyła się w 1972 roku przyznaniem południu autonomii. Jednak 11 lat potem jej ograniczanie spowodowało wybuch nowej wojny, w której według szacunków zginęło ponad 2 miliony ludzi. Wojnę zakończyło dopiero nadanie 9 stycznia 2005 autonomii Sudanowi Południowemu wraz z obietnicą przeprowadzenia tam w 2011 referendum niepodległościowego.
-
Zobacz więcej w osobnym artykule: Konflikt w Darfurze.
Od 23 grudnia 2005 Sudan jest w stanie wojny z Czadem. Przyczyną wybuchu wojny było, według rządu w Ndżamenie, wspieranie czadyjskich rebeliantów przez rząd Sudanu. Rebelianci napadli na przygraniczne, czadyjskie miasto Adre, zabijając około 100 ludzi. Ponadto Czad oskarża sudańską milicję o napadanie na terytorium Czadu, rabowanie i palenie wsi.
13 marca 2008 został podpisany po kilku miesięcznych rozmowach pokój w Dakarze
[edytuj] Gospodarka
Sudan jest krajem rolniczym. Od początku lat 20. XX w. najważniejszą rośliną eksportową była bawełny. W latach 70. zeczęto zwiększać areał upraw na obszarach nienawadnianych, głównie sorgo. Zmniejszono zaś produkcję bawełny. Susze, spadek cen produktów na rynku światowym i niestabilna sytuacja lat 80. spowodowały kryzys i wstrzymanie reform. Od 1997 roku reformy są wprowadzanie pod ścisłym nadzorem MFW.
- Wskaźniki gospodarcze: (2005)
[edytuj] Przemysł i górnictwo
[edytuj] Bogactwa naturalne
Uważa się że Sudan ma duże zasoby naturalne, ale nigdy nie zostały one zbadane, więc potencjał kraju w tej dziedzinie jest nieznany. Niewielkie ilości azbestu, chromitu, miki, marmuru, gipsu, gazu ziemnego, złota i manganu są eksploatowane komercyjnie.
W latach siedemdziesiątych odkryto złoża ropy naftowej. W 1999 rozpoczął się eksport tego surowca, co sprawiło, że kraj po raz pierwszy od uzyskania niepodległości miał miejsce dodatni bilans handlowy.
[edytuj] Główne ośrodki przemysłowe
Chartum, kompleks kinana, kompleks Giad
[edytuj] Rolnictwo
Podstawą gospodarki jest rolnictwo, które zatrudnia 80% siły roboczej i wytwarza 39% PKB.
[edytuj] Uprawy
sorgo, pszenicę, bawełnę, len, sezam, orzeszki ziemne, trzcinę cukrową.
[edytuj] Hodowla
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
[edytuj] Handel
[edytuj] Handel zagraniczny
Sudan jest głównie importerem artykułów przemysłowych, maszyn, produktów chemicznych i lekarstw. Eksport to głównie ropa naftowa (80%), Sezam (6%), Bawełna(3%), złoto (2%).
[edytuj] Obroty handlu
- Eksport: 3,4 mld (2005)
- Import: 3,3 mld (2005)
[edytuj] Transport
- długość lini kolejowych: 5978 km (2005)
- długość dróg utwardzonych: 4320 km (2005)
- ropociągi: 2365 km (2005)
- gazociągi: 156 km (2005)
- główne porty lotnicze: Chartum, Port Sudan
- główne porty morskie: Port Sudan
[edytuj] Podział administracyjny
-
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Sudanu.
Sudan jest podzielony na 26 stanów (wilajetów) i 133 dystrykty. Stany to:
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Niewolnictwo w Sudanie Aorta Magazine
Algieria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory • Kongo • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Senegal • Seszele • Sierra Leone • Somalia • Suazi • Sudan • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca • Zambia • Zimbabwe
Terytoria zależne
Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego • Majotta • Reunion • Święta Helena
Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej
Sahara Zachodnia • Somaliland
Integralne części państw położonych poza Afryką
Ceuta (część Hiszpanii) • Isla de Alborán (część Hiszpanii) • Isla del Perejil (część Hiszpanii) • Islas Chafarinas (część Hiszpanii) • Madera (część Portugalii) • Melilla (część Hiszpanii) • Peñón de Alhucemas (część Hiszpanii) • Peñón de Vélez de la Gomera (część Hiszpanii) • Sokotra (część Jemenu) • Wyspy Kanaryjskie (część Hiszpanii) • Wyspy Rozproszone (część Francuskich Terytoriów Południowych i Antarktycznych) • Wyspy Selvagens (część Portugalii)
Algieria · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Czad · Demokratyczna Republika Konga · Dżibuti · Egipt · Erytrea · Etiopia · Gabon · Gambia · Ghana · Gwinea · Gwinea Bissau · Gwinea Równikowa · Kamerun · Kenia · Komory · Kongo · Lesotho · Liberia · Libia · Madagaskar · Malawi · Mali · Mauretania · Mauritius · Mozambik · Namibia · Niger · Nigeria · Republika Południowej Afryki · Republika Środkowoafrykańska · Republika Zielonego Przylądka · Rwanda · Sahara Zachodnia · Senegal · Seszele · Sierra Leone · Somalia · Suazi · Sudan · Tanzania · Togo · Tunezja · Uganda · Wybrzeże Kości Słoniowej · Wyspy Świętego Tomasza i Książęca · Zambia · Zimbabwe
Algieria • Arabia Saudyjska • Autonomia Palestyńska • Bahrajn • Dżibuti • Egipt • Irak • Jemen • Jordania • Katar • Komory • Kuwejt • Liban • Maroko • Mauretania • Oman • Somalia • Sudan • Syria • Tunezja • Zjednoczone Emiraty Arabskie
| Wstydliwa choroba medyków |
- Ojciec szef, syn podwładny? To dobre w prywatnej firmie, a nie w szkole wyższej - mówią profesorowie Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Publiczna uczelnia nie tylko przyznaje, że ma problem z nepotyzmem, ale i zapowiada, że będzie z nim walczyć. |
| Obywatelu, wytnij swój las! |
Ponad 60-metrowe graffiti namawiające do wycinania beskidzkich lasów świerkowych malowali w Warszawie w weekend ekolodzy. Beskidom grozi katastrofa ekologiczna |
| „Więzienia CIA” mogły być przykrywką? |
Kiejkuty są najmniej odpowiednim miejscem do zachowania tajemnicy. Standardowo satelita szpiegowski robi tam co 15 godzin zdjęcie. Tak szczegółowe, że widać na nim, jakiej rasy jest pies przy budzie |
| Lewicowcy, łączcie się |
SLD chce jednej lewicowej listy do europarlamentu i referendum w sprawie tarczy antyrakietowej |
| Koalicja działa, a Sawicki nie chce konkurować z Pawlakiem |
- Nie jesteśmy już zaczadzeni PSL-em jak na początku, gdy myśleliśmy: Ale oni się zmienili, są tacy nowocześni. Okazało się, że tak bardzo się nie zmienili. Ale koalicja trwa. |
| Radę ludowcy widzą ogromną |
PSL zgłosi własny projekt ustawy o RTV. Zostanie przedstawiony teraz, bo forsowana przez PO zmiana ustawy o mediach publicznych padła w lipcu po prezydenckim wecie. |
| „Orliki” dla poszkodowanych |
| Przebaczamy i prosimy o przebaczenie |
Polacy i Niemcy muszą sobie nawzajem przebaczyć - mówił do Polaków i Niemców, byłych więźniów obozu w Potulicach pastor Klaus Zimmermann |
| Biskup mu ufa, więc dalej będzie uczył |
Matki specjalnie posyłają dzieci do szkoły, w której religii uczy ksiądz Roman K. Karta nauczyciela dopuszcza zawieszenie nauczyciela, który ma prokuratorskie zarzuty, ale duchowy przywódca byłych betanek zwolniony nie będzie |
| MSZ: przestrzegamy naród niemiecki przed rewizjonizmem Steinbach |
Przestrzegamy zaprzyjaźniony naród niemiecki przed rewizjonizmem, głoszonym przez szefową Związku Wypędzonych (BdV) Eriką Steinbach - w ten sposób rzecznik MSZ Piotr Paszkowski skomentował sobotnie wystąpienie Steinbach. |
