Stanisław Maczek

Z Wikipedii

Stanisław Maczek Baca
Generał broni
Data i miejsce urodzenia	31 marca 1892 r. Szczerzec
Data i miejsce śmierci	11 grudnia 1994 r. Edynburg
Kariera wojskowa
W służbie od	1914
Stanowiska	dowódca: 10 BK, 10 BKP, 1 DPanc
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa, II wojna światowa
Odznaczenia

Stanisław Maczek (ur. 31 marca 1892 w Szczercu, zm. 11 grudnia 1994 w Edynburgu) – generał broni Wojska Polskiego.

Spis treści 1 Nota biograficzna 1.1 Młodość 1.2 I wojna światowa 1.3 Wojna polsko-ukraińska 1.4 Wojna polsko-bolszewicka 1.5 Lata międzywojenne 1.6 Wojna obronna 1.7 Francja 1940 1.8 Szkocja 1.9 Festung Europa 1.10 Lata powojenne 2 Odznaczenia 3 Awanse 4 Linki zewnętrzne 5 Bibliografia

[edytuj] Nota biograficzna

[edytuj] Młodość

Urodził się pod Lwowem w rodzinie Polaków pochodzenia chorwackiego (jego kuzynem był znany chorwacki działacz narodowy w międzywojennej Jugosławii – Vladko Maček). Ukończył gimnazjum w Drohobyczu. W latach 1910–1914 studiował na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Lwowskiego: filozofię ścisłą pod kierunkiem prof. Kazimierza Twardowskiego oraz filologię polską u profesorów Wilhelma Bruchnalskiego i Józefa Kallenbacha. Równocześnie wszedł w środowisko akademickie tętniące działalnością patriotyczną. W tym czasie odbył przeszkolenie wojskowe i pierwsze ćwiczenia w Związku Strzeleckim. Służbę w Legionach Piłsudskiego uniemożliwiło mu powołanie do armii austriackiej.

[edytuj] I wojna światowa

Podczas I wojny światowej wcielony do armii austriackiej i wysłany wraz z pułkiem południowotyrolskim na front włoski. Walczył w jednostkach strzelców alpejskich i dosłużył się stopnia podporucznika. Po zawieszeniu broni 11 listopada 1918 zdezerterował i przedostał się do Krosna, gdzie już 14 listopada wstąpił do Wojska Polskiego.

[edytuj] Wojna polsko-ukraińska

14 listopada Maczek zameldował się u płk Swobody, dowódcy garnizonu Krosno i tego samego dnia otrzymał dowództwo kompanii krośnieńskiej, przeznaczonej do odsieczy oblężonego Lwowa. 20 listopada pociąg wiozący oddział, z prowizorycznie opancerzonymi przednimi wagonami, wyruszył w kierunku Sanoka. Na stacji w Ustrzykach Dolnych żołnierze Maczka opanowali wojskowy pociąg ukraiński. Później zdobyli węzeł kolejowy Chyrów i pobliski Felsztyn, ale dalsze natarcie - na Sambor - już się nie powiodło. Przez całą zimę 1918/1919 zreorganizowany batalion strzelców sanockich (w skład którego wchodziła wtedy kompania ckm dowodzona przez Maczka), pozostawał w Chyrowie, wiążąc duże siły ukraińskie.

W kwietniu 1919 batalion został przerzucony w rejon Sądowej Wiszni i wszedł w skład 4 Dywizji Piechoty gen. Aleksandrowicza. W sztabie dywizji zaproponowano Maczkowi, by - wykorzystując swoje doświadczenia i żołnierzy - utworzył "lotną kompanię szturmową". Oddział ten (częściowo wzorowany na austriackich "Jagd-commando"), tworzyły 4 plutony strzeleckie i pluton ciężkich karabinów maszynowych i moździerzy. Dysponując dużą siłą ognia i możliwością szybkiego przemieszczania się na silnych wozach po-austriackiego taboru, jednostka dowodzona przez Maczka niemal samodzielnie zdobyła Drohobycz i Borysław, a później Stanisławów.

Po nadejściu kontrofensywy ukraińskiej, kompania - jako odwód dywizji - dostała rozkaz wycofania się ze Stanisławowa. Po drodze, w czerwcu 1919, przeszła walki o wioskę Czerniów i panujące nad okolicą wzgórze, silnie bronione przez Ukraińców. Bezpośrednio po zdobyciu tej pozycji porucznik Maczek został awansowany na polu walki przez Józefa Piłsudskiego (formalne zatwierdzenie stopnia kapitana nastąpiło dopiero w 1920, po weryfikacji). Potem lotna kompania szturmowa brała udział w walkach o Buczacz, Czortków, Husiatyn i doszła aż do rzeki Zbrucz, za którą w połowie lipca 1919 wycofały się wojska ukraińskie, odrzucone w ten sposób na teren Ukraińskiej Republiki Ludowej.

Jesienią 1919 Maczek, wraz z całą dywizją, został przerzucony na Wołyń.

[edytuj] Wojna polsko-bolszewicka

Po ustaniu walk polsko-ukraińskich, zimą 1919/1920, Maczek został przeniesiony do zadań sztabowych, początkowo w sztabie gen. Listowskiego. Wiosną 1920, gdy rozpoczynała się ofensywa kijowska wojny polsko-bolszewickiej, był już w sztabie 2 armii gen. Raszewskiego. Wykonując zadania oficera łącznikowego sztabu armii (wtedy - w Łucku) i wysłany do grupy gen. Krajowskiego, kpt. Stanisław Maczek został odcięty od swojego sztabu przez oddziały Budionnego. W tej sytuacji zameldował się we Lwowie u gen. Iwaszkiewicza. Za jego zgodą odtworzył swój batalion szturmowy, włączony wkrótce w skład dywizji jazdy gen. Rómmla.

W połowie sierpnia 1920 batalion kpt. Maczka zdobywając miasto Waręż przełamał front 24 dywizji sowieckiej i umożliwił wyjście dywizji kawalerii podążającej za armią Budionnego w kierunku Warszawy. Oddział o oficjalnej już nazwie "Baon szturmowy 1. dyw. kawalerii im. kpt. Maczka" został potem skierowany do Zamościa, gdzie uzupełniono sprzęt i przeszkolono żołnierzy. Później - wraz z całą dywizją - baon przeszedł w rejon rzeki Słucz, gdzie zastał go koniec działań wojennych.

[edytuj] Lata międzywojenne

Po wojnie Maczek pozostał w wojsku. Służył na różnych stanowiskach oficerskich. 1 sierpnia 1923 uzyskał awans do stopnia podpułkownika. Początkowo służył w 26 Pułku Piechoty we Lwowie. W latach 1923-1924 był słuchaczem rocznego Kursu Doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Z dniem 15 października 1924, po ukończeniu kursu i uzyskaniu tytułu naukowego oficera Sztabu Generalnego, przydzielony został do Oddziału II Sztabu Generalnego WP. W latach 1924-1927 kierował Ekspozyturą Nr 6 we Lwowie. Po odbyciu stażu na stanowisku zastępcy dowódcy 76 Pułku Piechoty otrzymał przydział na stanowisko dowódcy 81 Pułku Strzelców Grodzieńskich, które pełnił w latach 1929-1935. Następnie przez trzy lata pełnił funkcję dowódcy Piechoty Dywizyjnej 7 Dywizji Piechoty stacjonującej w Częstochowie. W 1938 r. Maczek otrzymał dowództwo 10 Brygady Kawalerii, pierwszej polskiej jednostki zmotoryzowanej.

[edytuj] Wojna obronna

W 1939 r. Maczek wraz ze swą jednostką bierze udział w walkach odwrotowych i działaniach opóźniających na rzecz Armii Kraków i Karpaty. Zadaje niemieckiemu XXII Korpusowi Pancernemu ciężkie straty w bitwach pod Jordanowem, Wiśniczem, Łańcutem i Rzeszowem. Od piętnastego września walczy po raz kolejny w obronie Lwowa, jednak już 19 września, po najeździe sowieckim na Polskę w wykonaniu rozkazu Naczelnego Wodza zmuszony jest wraz z całą jednostką przerwać walkę z Niemcami i wobec nadciągających jednostek szybkich Armii Czerwonej przekroczyć granicę polsko - węgierską na Przełęczy Tatarskiej. 15 listopada 1939, w uznaniu zasług, otrzymuje awans do stopnia generała brygady.

[edytuj] Francja 1940

Niezatrzymywany przez władze węgierskie, 21 października 1939 Maczek przedostaje się do Francji. Tam otrzymuje przydział na dowódcę ośrodka wojskowego w Coёtquidan. Z powodu trudności czynionych przez władze francuskie nie udaje mu się w pełni utworzyć planowanej dywizji pancernej. Faktycznie z całej dywizji do maja 1940 udaje się uformować niecałą brygadę.

Po agresji niemieckiej w czerwcu 1940, Maczek na czele odtworzonej 10 Brygady Kawalerii Pancernej (10éme Brigade de cavalerie blindée) wyruszył na front w Szampanii. Tam, wraz z elementami Brygady, walczył m.in. w walkach odwrotowych francuskiej 20 Dywizji Piechoty pod Champaubert-Mongivroux i wraz z elementami 59 Dywizji Piechoty w rejonie bagien Saint Gond.

Na skutek niewykonalnego rozkazu dowództwa o zajęciu Montbard i mostów na Kanale Burgundzkim, resztki brygady Maczka zostały odcięte. Generał wydał rozkaz o zniszczeniu sprzętu i przebił się wraz z pół tysiącem swych żołnierzy do Marsylii. Stamtąd w przebraniu Araba przez Tunis, Maroko, Portugalię i Gibraltar dotarł do Szkocji.

[edytuj] Szkocja

Zaraz po przybyciu do Londynu, w październiku 1940, Maczek otrzymał order Virtuti Militari za męstwo w walkach we Francji oraz przydział na stanowisku dowódcy 2 Brygady Strzelców, do tego czasu dowodzonej przez gen. Rudolfa Dreszera. Brygadę Strzelców przekształcono z powrotem w 10 Brygadę Kawalerii Pancernej, a w lutym 1942 – w 1 Dywizję Pancerną.

[edytuj] Festung Europa

1 sierpnia 1944 dywizja ląduje w Normandii w pobliżu Caen. W składzie 2 Korpusu Kanadyjskiego, gen. Maczek dowodzi swą dywizją w zwycięskiej bitwie pod Falaise, gdzie zdecydowana obrona wzgórza 262 Montormel (znane jako "Maczuga") przez jego dywizję uniemożliwia większej grupie rozbitków 7 Armii wydostanie się z kotła.

W ciągłych walkach z Wehrmachtem, gen. Maczek prowadzi dywizję w kierunku Belgii i Holandii. Wyzwala m.in. Ypres, Gandawę i Passchendale. Dzięki znakomitemu manewrowi oskrzydlającemu, po ciężkich walkach Maczkowi udaje się wyzwolić Bredę bez strat wśród ludności cywilnej. 26 marca 1945, pod Łukiem Triumfalnym w Paryżu został odznaczony Komandorią Krzyża Legii Honorowej.

W 6 maja 1945 dywizja dociera do bazy Kriegsmarine w Wilhelmshaven, gdzie generał przyjął kapitulację dowództwa twierdzy, bazy Kriegsmarine, floty "Ostfrisland", dziesięciu dywizji piechoty i ośmiu pułków piechoty i artylerii. 1 czerwca 1945 został awansowany do stopnia generała dywizji.

[edytuj] Lata powojenne

.

Od września 1945 dowodził jednostkami polskimi które pozostały w Wielkiej Brytanii aż do ich demobilizacji. Stanisław Maczek pozostał na emigracji w Edynburgu w Wielkiej Brytanii. 26 września 1946 władze komunistyczne pozbawiły go obywatelstwa polskiego. W 1971 obywatelstwo zostało mu ponownie przywrócone. Pozbawiony świadczeń przysługujących żołnierzom alianckim, rozpoczął pracę jako barman w jednym z edynburskich hoteli. Na wniosek ponad 40 000 mieszkańców Bredy generałowi przyznano honorowe obywatelstwo Holandii. 11 listopada 1990 r. został awansowany do stopnia generała broni. W 1994 został kawalerem Orderu Orła Białego. Zmarł w wieku 102 lat. Pochowany został na cmentarzu żołnierzy polskich w Bredzie.

[edytuj] Odznaczenia

• Order Orła Białego (1994)
• Order Virtuti Militari III, IV i V klasy
• Order Odrodzenia Polski I i III klasy
• Krzyż Walecznych
• Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami
• Komandoria Legii Honorowej (Legion d'Honneur)
• Croix de Guerre 1940 z palmami (Francja)
• Medaille Commemorative Francaise de la Guerre 1939-1945
• Grand Officier de l'Ordre de la Couronne avec palme (Belgia)
• Croix de Guerre z palmami (Belgia)
• Komandoria Orderu Łaźni (Order of the Bath Commander) (Wielka Brytania)
• Distinguished Service Order
• Orde van Oranje Nassau III klasy (Holandia)

[edytuj] Awanse

• Armia austriacka

podporucznik – 1916
porucznik – 1918

• Wojsko Polskie

kapitan – 1919
major – 1921
podpułkownik – 1924
pułkownik – 1931
Generał brygady – 15 listopada 1939
Generał dywizji – 1 czerwca 1945
Generał broni – 11 listopada 1990

[edytuj] Linki zewnętrzne

• (EN) (FR) Strona poświęcona bitwie pod Falaise
• Biografia generała
• Krzysztof Bulzacki – Lwowskie sylwetki. Gen. Stanisław Maczek
• Strona internetowa Muzeum im. Stanisława Maczka w Bredzie, Holandia

[edytuj] Bibliografia

• Od podwody do czołga – Londyn1961

Iwabradyna usunięta z listy leków refundowanych

Lek iwabradyna nie będzie już refundowany ze środków publicznych - dowiedziała się PAP z dwóch niezależnych źródeł. Lekarstwo miało pojawić się na liście w wyniku korupcji w Ministerstwie Zdrowia.

Pedofil na wolności, mimo że siedział już za podobne przestępstwo

Policjanci z Gdańska zatrzymali 34-letniego mężczyznę, który na forach internetowych namawiał dzieci do intymnych spotkań. Mężczyzna kilka miesięcy temu wyszedł z więzienia, gdzie siedział za pedofilię. Sąd nie aresztował go.

Matyjaszczyk: Mularczyk jest pełnomocnikiem Ziobry

Eksperci sejmowej komisji śledczej ds. nacisków naradzają się, czy dopuszczalny jest wniosek o wyłączenie z przesłuchania Zbigniewa Ziobry członka komisji Arkadiusza Mularczyka (PiS), po tym jak Krzysztof Matyjaszczyk (Lewica) ujawnił, że Mularczyk jest pełnomocnikiem prawnym Ziobry.

Kolejarze znów blokują pociągi. Pasażerowie: "Katastrofa"

Kolejarze przez dwie godziny blokowali tory przy dworcu głównym w Krakowie. Później zablokowali dostęp do kas. - Katastrofa - mówił jeden z pasażerów czekających na odjazd pociągu w rozmowie z radiem TOK FM. - Będziemy stali dopóki się da - mówili związkowcy. Po raz kolejny protestowali oni "w obronie dotychczasowego systemu emerytalnego kolejarzy".

Jacek Kurski nie chce się wyłączyć z komisji

Jacek Kurski przyznał, że rozmawiał z ówczesnym prezesem PZU Jaromirem Netzlem w sprawie finansowania i wydania jako insert w jednej z gazet fimu "Nocna Zmiana" traktującego o odwołaniu rządu Jan Olszewskiego. Poseł nie widzi też powodu, by wyłączyć się z prac komisji, która bada udział Netzla w aferze związanej z akcją CBA w Ministerstwie Rolnictwa.

Pięć lat więzienia za sfałszowanie szkolnego dziennika

Na pięć lat do więzienia może trafić 18-letni uczeń jednej ze szkół w Kościerzynie, który sam usprawiedliwił sobie nieobecności w dzienniku lekcyjnym. Wyrwał też z niego karty z uwagami o zachowaniach uczniów. Teraz grozi mu pięć lat więzienia.

Kurski: brak podstaw do wezwania o. Rydzyka przed komisję śledczą ds. nacisków

W ocenie posła PiS Jacka Kurskiego nie ma podstaw do tego, aby wezwać przed komisję śledczą ds. nacisków dyrektora Radia Maryja o. Tadeusza Rydzyka. Przyznał jednak, że wezwanie redemptorysty jest możliwe.

Związkowcy sparaliżują dziś stolicę

Przed Sejmem i Kancelarią Premiera Rady Ministrów odbędzie się dziś kolejny protest "Solidarności" przeciwko rządowym zmianom w systemie emerytalnym. W akcji, którą koordynuje Region Śląsko-Dąbrowski, weźmie udział kilka tysięcy związkowców. Zapowiada się paraliż komunikacyjny stolicy.

Stasiak: USA nie zrezygnują z tarczy. To zbyt ważne

Władysław Stasiak jest przekonany, że polsko- amerykańska umowa o tarczy antyrakietowej będzie realizowana po objęciu urzędu prezydenta przez Baracka Obamę.

Przed komisją ds. nacisków może stanąć o. Rydzyk

Posłowie sejmowej komisji śledczej ds. nacisków nie wykluczają, że wezwą na przesłuchanie dyrektora Radia Maryja o. Tadeusza Rydzyka, informuje "Rzeczpospolita".