Małgorzata I

Z Wikipedii

Małgorzata I (ur. w 1353 w Søborg, Dania, zm. 28 października 1412 we Flensburgu) - władczyni Danii, Norwegii i Szwecji.

Córka króla duńskiego Waldemara IV (panował w latach 1340 - 1375). W roku 1397 w Kalmarze doprowadziła do zjednoczenia Danii, Norwegii i Szwecji (unia kalmarska).

Spis treści 1 Powiązania rodzinne i wielka polityka 2 Objęcie rządów 3 Władczyni trzech królestw 4 Rodzina 5 Bibliografia

[edytuj] Powiązania rodzinne i wielka polityka

Małgorzata była córką jednego z wybitniejszych władców średniowiecznej Danii - Waldemara Atterdaga (Odnowiciela), który po latach chaosu i bezkrólewia usunął rządzących Danią Holsztyńczyków i odnowił potęgę królestwa. W tym czasie władcą Szwecji i Norwegii był Magnus Eriksson. Władca ten po porażce w starciu z potężną Lubeką, która wspierała Waldemara IV, został zmuszony w 1343 roku przez norweskich możnych na koronację młodszego syna, 3-letniego Haakona na króla Norwegii. Jednak rosnąca potęga Hanzy (na czele której stała Lubeka) jak i osłabienie rządów Magnusa, który musiał dopuścić do współrządów także drugiego syna - Eryka, zbliżyły dawnych wrogów. Pertraktacje zakończyły się ogłoszeniem sojuszu, który przypieczętowany został zaręczynami Małgorzaty z królem Norwegii Haakonem Magnussonem (1357). Już trzy lata później sojusze się odwróciły gdy Waldemar niespodziewanie najechał Skanię i odzyskał ją dla Danii (Szwecja była w jej posiadaniu od zakupu w roku 1332). Zaręczyny zostały więc zerwane. Kolejne sukcesy ojca Małgorzaty (zajęcie Olandii i Gotlandii) pchnęły Szwecję do sojuszu z Holsztynem i Hanzą. Jednak zaborcza polityka Lubeki, która rujnowała gospodarkę Norwegii i wspierała niemieckich kupców w Sztokholmie jak i klęska jaką hanzeaci ponieśli na morzu w roku 1361 zachęciły królów Norwegii i Szwecji do pogodzenia się ze stratą Skanii i podjęcia się próby obalenia supremacji gospodarczej Niemców na Bałtyku. Tak powstał sojusz trzech królestw skandynawskich przypieczętowany małżeństwem Haakona VI z Małgorzatą (1363). Ślub ten miał zadecydować o losie Małgorzaty jak i całej Skandynawii. Rezygnacja ze Skanii została w Szwecji uznana za zdradę króla Magnusa. Część szwedzkich możnych, którzy już wcześniej tworzyli silną opozycję przeciw królowi powołała na tron jego siostrzeńca Albrechta Meklemburskiego (najstarszy syn Magnusa - Eryk zmarł w 1359). Hanza wsparła niemieckiego kandydata, który pokonał Magnusa i już w 1363 r. Albrecht koronował się na króla Szwecji. Był to poważny cios dla polityki duńskiej. Teraz Dania miała przeciwko sobie nie tylko Hanzę, ale także Szwecję, Holsztyn i Meklemburgię, za sojusznika zaś tylko słabą Norwegię, gdzie rządził wciąż mąż Małgorzaty, ostatni syn Magnusa - Haakon VI. Hanza zdobyła wkrótce przewagę w wojnie i 24 maja 1370 r. w pokoju w Strzałowie zmusiła duńskiego króla do ustępstw gospodarczych. Najbardziej upokarzającym warunkiem pokoju była jednak klauzula, która dawała Hanzie prawo głosu w sprawie następstwa duńskiego tronu.

[edytuj] Objęcie rządów

Gdy w 1375 zmarł Waldemar Atterdag jedynym żyjącym jego dzieckiem była Małgorzata. Ponieważ jednak w Danii tradycyjnie kobieta nie mogła zasiąść na tronie, powołano na króla jej syna, dziedzica korony norweskiej - Olafa Haakonssona. Hanza obawiając się wzrostu potęgi Meklemburgów zgodziła się na ten wybór. Regentką została Małgorzata. Pięć lat później, w r. 1380, zmarł Haakon VI i oba królestwa połączyła unia personalna: Olaf był bowiem królem Danii (jako Olaf II) i Norwegii (jako Olaf IV). Małgorzata objęła regencję również w Norwegii, jako tamtejsza królowa-wdowa. Królowa starała się zachować poprawne stosunki z Hanzą potwierdzając jej wszystkie przywileje, zakończyła również walkę z Holsztynem oddając ich księciu w lenno Szlezwik. Tymczasem rządy Albrechta w Szwecji stawały się coraz mniej popularne. Król otaczał się Niemcami, starał się też obsadzać nimi urzędy ziemskie i oddawał w zarząd zamki. Wkrótce wyrosła przeciw niemu silna opozycja, na czele której stanął najbogatszy człowiek Szwecji, właściciel 1/3 rycerskiej ziemi w królestwie - Bo Jonsson Grip. W swym testamencie zapisał swój olbrzymi majątek radzie złożonej ze Szwedów, której zadaniem było wykupienie z rąk niemieckich wszystkich zastawionych przez króla dóbr (1386). Ponieważ Albrecht usiłował podważyć testament, Szwedzi zwrócili się w 1388 r. do Małgorzaty o wykonanie testamentu, jako "pani i gospodyni Szwecji". W 1389 r. wojska królowej pokonały armię Albrechta pod Falkoping - wszystkie trzy królestwa znalazły się pod panowaniem Małgorzaty. Ponieważ jednak dwa lata wcześniej zmarł jedyny syn królowej i ostatni król z dynastii Folkungów, 17-letni Olaf II należało znaleźć nowego następcę tronu. Został nim wnuk siostry królowej - Eryk Pomorski, którego w 1389 roku Małgorzata adoptowała i koronowała na króla Norwegii.

[edytuj] Władczyni trzech królestw

Wojna z Albrechtem trwała aż do roku 1395, kiedy to za pośrednictwem Lubeki zawarto pokój. Albrecht, który przez cały ten czas utrzymał się w Sztokholmie wydał go na 3 lata w ręce Hanzy, jako gwarancję wypłacenia okupu. Ponieważ nie wywiązał się z umowy, Hanza w 1398 roku przekazała miasto Małgorzacie. W tym samym czasie plagą na Bałtyku stali się korsarze wspierający Meklemburczyka w walce przeciw królowej. Ich główną bazą była Gotlandia. Walkę z nimi podjął wielki mistrz zakonu krzyżackiego Konrad von Jungingen i w 1398 roku zajął wyspę. Krzyżacy zwrócili ją dopiero w obliczu konfrontacji z Polską i Litwą w roku 1408. Sukcesy polityczne Małgorzaty przyniosły w Skandynawii długo oczekiwaną stabilizację. Królowa chcąc zapewnić trwały pokój pomiędzy trzema państwami zorganizowała w 1397 roku zjazd delegatów królestw w Kalmarze na którym podpisano tzw unię kalmarską. W rzeczywisości były to dwa dokumenty: list koronacyjny i list unijny. Pierwszy z nich stwierdzał, że państwa skandynawskie będzie łączyć osoba dziedzicznego władcy. List unijny, podpisany zaledwie przez 17 delegatów, zapewniał niezależność prawną królestw, a także potwierdzał "wieczysty" sojusz i wspólną politykę zagraniczną trzech królestw. W Kalmarze na króla unii został koronowany Eryk Pomorski. Jednak rządy wciąż sprawowała Małgorzata, nawet po osiągnięciu przez Eryka pełnoletności w roku 1401. Królowa umacniała pozycję monarchy we wszystkich trzech królestwach. Nie zwoływała przedstawicielstw stanowych, a opróżnione stanowiska państwowe nie obsadzała nowymi ludźmi otaczając się zaufanymi doradcami. Jej rządy przyniosły stabilizację, ale także hegemonię Danii w unii. O ile w słabej Norwegii, gdzie miejscowa arystokracja stopiła się z duńską, nie budziło to oporu, o tyle w Szwecji nie podobało się obsadzanie stanowisk kościelnych i państwowych przez Duńczyków. Jednak zręczna i pojednawcza polityka Małgorzaty wobec szwedzkiej rady królewskiej i umocnienie pozycji królestw wobec Hanzy umożliwiło utrzymanie pokoju. Jednak po jej śmierci w 1412 r. nieudolne rządy jej następców miały doprowadzić do rozkładu jej dzieła politycznego.

[edytuj] Rodzina

W roku 1363 poślubiła Haakona VI, króla Norwegii, z którym miała jednego syna:

Olaf (ur. w grudniu 1370 - zm. 3 sierpnia 1387), król Danii (1376-1387), król Norwegii (1380-1387).

[edytuj] Bibliografia

• Krzysztof Baczkowski: Wielka Historia Swiata, Tom 5, Późne Średniowiecze. Kraków: Oficyna Wydawnicza Fogra, 2005. ISBN 83-85719-89-X. 

Podał się za dowódcę GROMU i zażądał dwóch radiowozów

W ten sposób próbował zażartować sobie z policjantów z Rawy Mazowieckiej pijany 24-latek. Mężczyzna odpowie za wykroczenie. Grozi mu kara aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.

Prezydent chce się spotkać z Fedak w sprawie "pomostówek"

Prezydent Lech Kaczyński oświadczył, że chce się spotkać z minister pracy Jolantą Fedak, by porozmawiać o emeryturach pomostowych.

Tusk o propozycji Fedak: Traktuję to jako nieporozumienie

Premier Donald Tusk, odnosząc się do propozycji minister pracy Jolanty Fedak, dotyczącej emerytur "przejściowych" dla nauczycieli, powiedział dziennikarzom, że na razie "traktuje to jako nieporozumienie".

Dziecko podejrzane o kradzież przez... czapkę

8-latka podejrzewano o to, że ukradł zabawkę w hipermarkecie. Miał taką samą czapkę jak chłopiec, którego kilka dni wcześniej przy kradzieży zarejestrowały kamery monitoringu. Dziecko zatrzymała ochrona, która wstępnie go przesłuchała. Wezwano policję. Rodzice są wściekli, chłopiec chodzi do psychologa. Firma ochroniarska przesłała pismo z przeprosinami.

Nie ma zgody PO na "pomostówki" dla nauczycieli

Nie ma i nie będzie akceptacji Platformy Obywatelskiej na jakąkolwiek ustawę o emeryturach pomostowych dla nauczycieli - oświadczył w środę szef klubu PO Zbigniew Chlebowski. Donald Tusk określił natomiast wczorajszą propozycję minister pracy jako nieporozumienie.

Andrzej K. i 6 innych osób podejrzanych o niegospodarność i pranie brudnych pieniędzy

Prezes rady fundacji Jolanty Kwaśniewskiej "Porozumienie bez Barier" Andrzej K. i sześć innych osób jest podejrzanych o niegospodarność i pranie brudnych pieniędzy.

Chorzów: Bomba w szpitalu? Trwa ewakuacja

Trwa ewakuacja pacjentów Szpitala im. Rostka w Chorzowie. W środę przed południem strażacy odebrali informację o podłożeniu bomby w placówce.

Agent SB autorem książki zamówionej przez kombatantów Czerwca '56

Tajny współpracownik Służby Bezpieczeństwa z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, napisał książkę dla kombatantów Poznańskiego Czerwca 1956. Kombatanci zapewniają, że nie wiedzieli o przeszłości autora książki.

Wielka Brytania: Rozbito gang wyzyskujący polskich pracowników

Brytyjska policja rozbiła gang wyzyskujący pracowników z Polski i krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Aresztowano osiem osób, w tym kobietę - poinformował w środowym wydaniu dziennik "Guardian".

Lepper: Akcja CBA to może być wynik taśm Beger

Akcja CBA mogła być konsekwencją taśm Beger - mówił Andrzej Lepper przed komisją śledczą ds. nacisków. - Sidła na Samoobronę zakładano wyrafinowanie - ocenił. Przyznał też, że jako wicepremier używał pięciu telefonów komórkowych. Dziwił się temu Arkadiusz Mularczyk, który uważa to za niepotrzebne, gdy ktoś jest "czysty" i nie ma nic do ukrycia.