Język nahuatl
Z Wikipedii
| nāhuatl, mexìcatlàtōlli | |
| Obszar | Meksyk (stany Puebla, Guerrero, Hidalgo, Veracruz, Meksyk i inne), Stany Zjednoczone, Salwador, Gwatemala, Nikaragua. |
| Liczba mówiących | ok. 1,8 miliona |
| Klasyfikacja genetyczna | języki uto-azteckie *języki uto-azteckie południowe **języki azteckie ***język nahuatl |
| Pismo | łaciński |
| Status oficjalny | |
| Język urzędowy | w Meksyku ma status „języka narodowego” obok 62 innych języków mniejszości etnicznych i dominującego języka hiszpańskiego |
| Regulowany przez | Instituto Nacional de Lenguas Indígenas |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | - |
| ISO 639-2 | nah |
| ISO 639-3 | nah |
| SIL | NAI |
| Występowanie | |
 Liczba użytkowników języka nahuatl w poszczególnych stanach Meksyku |
|
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata | |
Język nahuatl ['naːwatɬ] (również język meksykański lub aztecki; nazwa własna nāhuatlàtōlli, "prosty język") - najbardziej rozpowszechniony język z grupy uto-azteckiej. Do czasów konkwisty stanowił lingua franca na obszarze Meksyku i główny język Azteków. Obecnie posługuje się nim około 1,6 miliona mieszkańców Meksyku, głównie w stanach Puebla, Guerrero, Hidalgo, Veracruz i Meksyk), ponad 200 000 mieszkańców Stanów Zjednoczonych, 20 000 mieszkańców Salwadoru a także kilkuset mieszkańów Gwatemali i Nikaragui.
Historycznie Aztekowie do zapisu swojego języka używali pisma piktograficznego z elementami logograficznymi. Obecnie stosowany jest alfabet łaciński w dwóch wersjach transkrypcyjnych.
Nahuatl jest językiem aglutynacyjnym i polisyntetycznym. Posiada liczne formy grzecznościowe.
Zapożyczenia w polszczyźnie to wyrazy takie jak awokado, kakao, chilli, czekolada, kopal, kojot, guacamole, mezcal, ocelot, pulque, quetzal oraz niezliczona ilość toponimów, m.in. Meksyk.
Spis treści |
[edytuj] Fonetyka
Klasyczny nahuatl posiada 13 spółgłosek, 2 półsamogłoski i 4 samogłoski. Charakterystyczny jest brak spółgłoski [r]. Akcent jest paroksytoniczny (pada na drugą sylabę od końca).
[edytuj] Spółgłoski
| wargowe | dziąsłowe | podniebienne | miękko- podniebienne |
krtaniowe | |
| zwarte | p | t | k / kʷ | ʔ | |
| szczelinowe | s | ʃ | |||
| zwarto- szczelinowe |
tɬ / ʦ | ʧ | |||
| półotwarte | w | l | j | ||
| nosowe | m | n |
[edytuj] Samogłoski
| przednie | centralne | tylne | ||||
| długie | krótkie | długie | krótkie | długie | krótkie | |
| wysokie | iː | i | ||||
| środkowe | eː | e | oː | o | ||
| niskie | aː | a | ||||
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Słownik języka nahuatl (en)
- Samouczek języka nahuatl (es)
- Wikipedia w nahuatl
- Gramatyka klasycznego języka nahuatl (1645) (es)
- Strona poświęcona językom prekolumbijskiej Ameryki Środkowej duża ilość materiałów - słowniki, teksty źródłowe, (es) (fr)
- Kurs nahuatl (en)
- Zarys gramatyki (en)
| "Żeby móc tak mówić, trzeba być nieskazitelnym bohaterem" |
- Żeby używać takich słów, trzeba mieć autorytet, który mają postacie pomnikowe. Trzeba być nieskazitelnym bohaterem - tak Radosław Sikorski skomentował wypowiedź prezesa PiS. Jarosław Kaczyński stwierdził dziś, że "13-letnie dziewczynki wytrzymywały tortury gestapo, a Niesiołowski sypał". |
| Lech Wałęsa o UE: Ja, rewolucjonista trochę tu porozrabiam |
W Brukseli odbyło się dziś pierwsze spotkanie grupy refleksji w sprawie przyszłości Unii Europejskiej. Uczestniczący w nim Lech Wałęsa zapowiedział, że jako "stary rewolucjonista" będzie zadawał prowokacyjne pytania i "jeśli go nie wyrzucą, to trochę porozrabia". |
| Dalajlama: Uczę się polskiej determinacji i siły woli |
Określenie "Polska" towarzyszy mi od dzieciństwa; kiedy tylko tu jestem uczę się polskiej determinacji i siły woli - mówił w wywiadzie dla radiowej "Jedynki" Dalajlama XIV. Jutro duchowy przywódca Tybetańczyków przyjeżdża do Polski. |
| Bondaryk: Otrzymałem od PTC ok. 450 tys. zł |
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Krzysztof Bondaryk wydał w czwartek oświadczenie. Poinformował w nim, że wysokość uzyskanych przez niego świadczeń od spółki PTC z tytułu zakazu konkurencji, nagrody rocznej i ekwiwalentu za urlop wyniosła ok. 450 tys. zł. |
| Klich: Jutro decyzja w sprawie unikających poboru |
- Jutro będzie wydana odpowiednia decyzja, która rozwiąże ten problem - odpowiedział minister obrony Bogdan Klich na pytanie co, w związku z zakończeniem poboru do wojska stanie się z osobami unikającymi służby wojskowej. |
| 6-latki do szkoły. PiS jest przeciw |
Klub PiS złożył w Sejmie wniosek o odrzucenie w pierwszym czytaniu rządowego projektu nowelizacji ustawy o systemie oświaty, zakładającego m.in. obniżenie wieku obowiązku szkolnego z 7 do 6 lat. - Rząd forsuje reformę edukacji wbrew większości środowisk i wbrew woli wielu rodziców - powiedziała Marzena Machałek z PiS. |
| Radni PO chcą zmienić nazwę pl. Defilad |
Skansen PRL-u w centrum Warszawy ma szansę zmienić nazwę na bardziej romantyczną. Radni Platformy Obywatelskiej chcą przemianować pl. Defilad na pl. Fryderyka Chopina. Klub PiS jest tym pomysłem zachwycony. |
| Zuchwały napad na bank |
Dwóch mężczyzn w kominiarkach w środku dnia sterroryzowało kasjerkę banku i uciekło z pieniędzmi. |
| Zwłoki torturowanego mężczyzny na śmietniku |
Na jednym z osiedli w Żaganiu (Lubuskie) znaleziono w czwartek okaleczone zwłoki mężczyzny. Wstępne oględziny wykazały, że 29-latek, zanim został zamordowany, był torturowany - poinformował rzecznik Prokuratury Okręgowej w Zielonej Górze, Kazimierz Rubaszewski. |
| ”Spóźniłem się na przesłuchanie, bo okradałem sklep” |
Wyjątkowo szczery był 32 letni mężczyzna, który usprawiedliwił swoje spóźnienie na przesłuchanie tym, że po drodze okradł sklep. Ukradzione właśnie ubrania miał jego kolega siedzący w poczekalni. Na dokładkę 32 latek był pod wpływem narkotyków i miał przy sobie heroinę. |
