Istria

Z Wikipedii

Istria (słń. i chor. Istra, wł. Istria) - półwysep w południowej Europie, w północnej części Morza Adriatyckiego. Zdecydowana jego większość należy do Chorwacji, tylko niewielka północna część do Słowenii, a najbardziej na północ wysunięte miasteczko Muggia do Włoch. Leży między zatokami Triesteńską, Kvarner i Rijecką. Za północno-wschodnią granicę półwyspu uznaje się zazwyczaj pasmo górskie Ćićarija i dolinę rzeki Rosandra (słń. Glinščica). Powierzchnia: ok. 3,5 tys. km². Ludność ok. 330 tys. (z tego ok. 235 tys. w Chorwacji, ok. 80 tys. w Słowenii, ok. 15 tys. we Włoszech).

Istrię tradycyjnie dzieli się na trzy części: Białą Istrię, Szarą Istrię i Czerwoną Istrię. Nazwy pochodzą od koloru ziemi. W pierwszej części dominują białe skały wapienne, w drugiej szare skały fliszu (niekiedy o żółtym lub zielonym odcieniu), w trzeciej czerwona gleba zawierająca wiele związków żelaza.

Duża część półwyspu jest górzysta (Učka, 1396 m n.p.m) z wybitnie zaznaczonymi zjawiskami krasowymi. Brzegi w części wschodniej strome. Panuje tutaj klimat śródziemnomorski. Porasta go roślinność krzaczasta (makia, sziblak) i lasy dębowe. Główne rzeki: Dragonja, Mirna i Raša. Na Istrii rozwinięta jest turystyka i znajdują się tam liczne kąpieliska, z których największe to Opatija.

Główne miasta: Pula, Koper, Rovinj, Pazin, Poreč. Siedzibą władz administracyjnych chorwackiej Istrii jest Pazin.

Spis treści 1 Gospodarka 2 Historia 3 Sytuacja etniczna i językowa 4 Zobacz też

[edytuj] Gospodarka

• uprawa zbóż
• uprawa winorośli
• uprawa oliwek
• hodowla bydła
• górnictwo węgla kamiennego (zagłębie Raša)
• wydobycie boksytów
• produkcja soli z wody morskiej
• turystyka

[edytuj] Historia

• przed II wiekiem p.n.e. zamieszkana przez plemiona iliryjskie
• w II wieku p.n.e. podbita przez Rzymian,
• od roku 538 n.e. pod władzą Bizancjum
• VII-VIII wiek pojawienie się na Istrii Słowian
• od VIII wieku w królestwie Franków
• w ostatniej ćwierci XII wieku część półwyspu stała się Ksiestwem Meranii
• w średniowieczu rywalizacja między patriarchatem Akwilei, Wenecją a Habsburgami o posiadłości na Istrii
• w XV wieku podzielona między Austrię i Wenecję
• w XV i XVI wieku doszło do wyludnienia Istrii w wyniku epidemii, wojen i głodu; do opustoszałego kraju sprawadzono wielu osadników z Półwyspu Bałkańskiego
• 1797 część należąca do Wenecji zostaje zajęta przez Austrię
• 1809-1815 należy do Prowincji Iliryjskich Napoleona
• 1918 zajęta przez Włochy
• 1920 w Rapallo przyznana Włochom
• 1947 przyznana Jugosławii bez części pn.-zach., przyłączonej do Triestu
• 1954 Triest otrzymały Włochy, pozostałą część Istrii (poza Muggią) Jugosławia
• do końca lat pięćdziesiątych mniej więcej ćwierć miliona osób, należących w większości do włoskiej grupy etnicznej, opuściło Istrię w związku z jej przejściem pod władzę Jugosławii; na ich miejsce przybyli migranci z innych krajów Jugosławii
• 1991 miejsce Jugosławii zajęły Chorwacja i Słowenia

[edytuj] Sytuacja etniczna i językowa

Dla Istrii od stuleci charakterystyczne jest współwystępowanie wielu grup etnicznych i języków. Do autochtonicznych języków półwyspu należą:

• język chorwacki, w tym dialekty czakawskie i język standardowy;
• język słoweński, w tym dialekty przymorskie i język standardowy;
• czarnogórski dialekt języka serbsko-chorwackiego, używany przez mieszkańców miejscowości Peroj;
• dialekt wenecki oraz włoski język standardowy;
• język istriocki, używany przez mieszkańców sześciu miast na południu Istrii;
• język istrorumuński, używany przez ludność wschodnioromańską, która zamieszkuje Istrię już od średniowiecza.

W przeszłości na terenie Istrii używany był również język friulski.

Większość ludności półwyspu stanowią migranci z innych części byłej Jugosławii, którzy przybyli tutaj po drugiej wojnie światowej. Używają oni głównie języka serbsko-chorwackiego, języka słoweńskiego lub języka albańskiego.

Według wyników spisów powszechnych językami ojczystymi mieszkańców półwyspu są:

• język serbsko-chorwacki dla 220 tys. mieszkańców;
• język słoweński dla 64 tys. mieszkańców;
• język włoski dla 33 tys. mieszkańców;
• język albański dla 2,5 tys. mieszkańców;
• i inne.

Na obszarze Istrii używane są trzy języki urzędowe:

• język chorwacki w Chorwacji
• język słoweński w Słowenii
• język włoski we Włoszech, Słowenii i w regionie administracyjnym Istarska županija, obejmującym większość chorwackiej Istrii

[edytuj] Zobacz też

• Istrowie
• Romanofonia

p • d • e Krainy historyczne Chorwacji Baranja • Dalmacja • Istria • Krajina (Chorwacja Centralna) • Slawonia • Srem

W weekend odwilż i śnieg z deszczem

Najbliższa sobota i niedziela nie będą już bardzo mroźne w wyniku napływającego z zachodu ciepłego i wilgotnego powietrza polarnomorskiego. W porównaniu z rekordowo zimnym początkiem tygodnia można mówić o lekkiej odwilży, gdyż miejscami spodziewane są opady deszczu ze śniegiem.

"Misja specjalna" i nocna "Panorama" do zdjęcia

Likwidacja "Misji Specjalnej", nocnej "Panoramy" oraz "oszczędności we wszystkich sferach spółki" - to niektóre z decyzji podjętych przez nowy zarząd TVP.

Sondaż: Polacy podzieleni ws. terminu przyjęcia euro

60 proc. Polaków uważa, że Polska powinna przyjąć euro "dopiero wtedy, gdy zbliży się pod względem rozwoju gospodarczego do przeciętnej Unii Europejskiej"; 30 proc. badanych uważa - że w 2012 roku - wynika z sondażu TNS OBOP przeprowadzonego dla "Forum" TVP Info.

Palikot oskarża posłankę PiS o polityczną prostytucję

Janusz Palikot stwierdził w TVN24, że posłanka PiS Grażyna Gęsicka, wzywając rząd do odpowiedzialności za niewykorzystanie funduszy unijnych manipuluje opinią publiczną. Dodał, że jest mu przykro, iż "prostytucja w polityce sięga nawet pani minister Gęsickiej".

Kto zastąpi Kopacz? PO wybierze nowego szefa na Mazowszu

- Zarząd mazowieckiej Platformy Obywatelskiej wybierze w środę nowego szefa; z kierowania partią na Mazowszu - zgodnie z wytycznymi władz Platformy - zrezygnowała jeszcze w zeszłym roku kierująca resortem zdrowia Ewa Kopacz.

Wypadek w Mazurowicach: Jedna osoba ranna

Jedna osoba została ranna w wyniku wypadku, do którego doszło wieczorem niedaleko miejscowości Mazurowice (Dolnośląskie).

Listy do Sendlerowej. Maria Kaczyńska przyjęła twórców projektu

Maria Kaczyńska i minister Ewa Junczyk-Ziomecka spotkały się w Pałacu Prezydenckim z twórcami polsko-izraelskiego projektu, upamiętniającego Irenę Sendlerową. Istotą projektu są listy do Sendlerowej napisane przez 2,5 tys. dzieci izraelskich.

Cimoszewicz nie rezygnuje ze startu do PE

B. premier, b. szef MSZ a obecnie senator niezależny Włodzimierz Cimoszewicz poinformował, że nieprawdziwe są informacje prasowe, jakoby ostatecznie zrezygnował ze startu w wyborach do Parlamentu Europejskiego.

Komorowski odwołał wizytę na Litwie

Marszałek Sejmu Bronisław Komorowski odwołał wizytę w Wilnie - podała litewska agencja informacyjna BNS. Według niej Komorowski wytłumaczył się niespodziewanymi zdaniami. Rzecznik marszałka tłumaczy jednak, że Komorowski nie jedzie na Litwę, gdyż w Warszawie będzie premier Litwy.

Polski MSZ potwierdza: Jest porozumienie z porywaczami

Rzecznik MSZ Piotr Paszkowski potwierdził, że zostało osiągnięte porozumienie z porywaczami supertankowca "Sirius Star". Na pokładzie jednostki jest dwóch Polaków.