Twoje źródło wiadomości i informacji!

Poznaj już dzisiaj odpowiedzi na wszystkie pytania!

Historia Białorusi

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Spis treści

[edytuj] Średniowiecze

Ruś Kijowska w XI wieku

Na przestrzeni VIII i IX w. przemieszanie się Słowian z zamieszkującymi te ziemie plemionami bałtyckimi i celtyckimi spowodowało uformowanie się zespołów plemion – Krywiczów, Dregowiczów i Radymiczów, które stanowią podstawę narodowości białoruskiej. W IX w. pojawiają się pierwsze księstwa – najważniejsze z nich to Księstwo Połockie, Turowskie, Pińskie i Smoleńskie.

Już w 862 r. kroniki wspominają o Połocku, dużym mieście, dorównującym pod względem zamożności Kijowowi i Nowogrodowi Pskowskiemu. W X w. rozpoczęła się chrystianizacja Słowian, zakończona jednak później, bo dopiero w XV-XVI w. Zabytki piśmiennictwa świadczą, że do wieku XIII ukształtowały się podstawy języka białoruskiego, choć ta teza kwestionowana jest przez dużą część badaczy.

Przez paręset następnych lat Białorusini mieli swój udział w tworzeniu (wraz z Bałtami) Wielkiego Księstwa Litewskiego – wbrew nazwie zamieszkanego w większości przez Rusinów. Na państwo Witolda Wielkiego składały się m.in. takie ziemie jak Ruś Biała, Ruś Czarna ("czarna" bo "pogańska" – okolice Nowogródka) i Ruś Zaleska. Kraj litewski sięgał od Bałtyku (Żmudź) aż po Morze Czarne (Krym z okolicami). Warto zwrócić uwagę, iż w niektórych anglojęzycznych publikacjach Białoruś określa się słowem "Litva" zamiast tradycyjnego określenia "Belarus" lub budzącego skojarzenia raczej z carską Rosją niż krajem między Bugiem a Dnieprem "White Russia" ("polska" Litwa zaś to po angielsku "Lithuania") – ma to podkreślić historyczny związek Białorusi z tradycją Wielkiego Księstwa Litewskiego. Godzi się dodać, iż język starobiałoruski (niektórzy badacze mówią o "ruskim") był do 1699 roku językiem państwowym Litwy.

Język starobiałoruski był oficjalnym językiem urzędowym Rzeczypospolitej obok łaciny aż do 1699, gdy został wyparty przez polszczyznę.

W 1410 r. oddziały z "Białej Rusi" brały udział w zwycięskiej walce z zakonem krzyżackim.

[edytuj] Nowożytność

W wyniku unii lubelskiej z 1569 r. powstało wspólne państwo polsko-litewskie, którego Białoruś byłą częścią aż do 1795 r. Tereny białoruskie wraz z Litwą etnograficzną składały się na Wielkie Księstwo Litewskie, które posiadało niezależną od Korony armię, skarbowość oraz część ważniejszych urzędów (hetman, kanclerz). Na Białorusi obradowały sejmy Rzeczypospolitej oraz mieścił się Trybunał Litewski z siedzibami w Grodnie i Mińsku. To tutaj na tzw. sejmie grodzieńskim w 1793 r. pod dyktatem rosyjskim zatwierdzono II rozbiór Polski oraz uchwalono tzw. prawa kardynalne Rzeczypospolitej.

[edytuj] Panowanie rosyjskie

Królestwo Kongresowe i zachodnie gubernie rosyjskie w 1902 roku

W konsekwencji rozbiorów Rzeczypospolitej Obojga Narodów tereny białoruskie zaczęły stopniowo przechodzić pod władanie Rosji carskiej. W 1772 r. odrąbano od Rzeczypospolitej wschodnie połacie jej ziem: Inflanty Polskie oraz województwa: witebskie, połockie i mohylewskie, zamienione wkrótce na gubernię pskowską i białoruską. Po 1793 r. Wielkie Księstwo Litewskie straciło tereny centralnej Białorusi z Mińskiem, Nieświeżem, Bobrujskiem i wschodnim Polesiem, na których to terenach carowie kazali utworzyć gubernię mińską. Po ostatecznej likwidacji państwowości polskiej całe terytorium współczesnej Białorusi znalazło się w rękach Romanowów. Tłumiono wówczas wszelkie oznaki niezależności Białorusinów – zaczynając od języka (pisanego wówczas w alfabecie łacińskim) poprzez likwidację unii na terenach zabranych, aż po odbieranie majątków szlachcie białoruskiej. Pod carskim władaniem terytorium współczesnej Białorusi zostało podzielona na gubernie: mińską, mohylewską, witebską, grodzieńską z obwodem białostockim oraz wileńską. Poza gubernią wileńską oraz obwodem białostockim, w pozostałych guberniach Białorusini stanowili zdecydowaną większość mieszkańców. Wielu Białorusinów zamieszkiwało także gubernię smoleńską. Pod względem wyznaniowym byli w większości prawosławni, choć u progu XX w. co czwarty Białorusin przyznawał się do katolicyzmu. Białorusini wzięli udział w polskich powstaniach: listopadowym i styczniowym. Główni działacze polityczni, tacy jak Konstanty Kalinowski i Sierakowski opowiadali się za wskrzeszeniem unii polsko-litewskiej z dużą autonomią Białorusi w jej ramach. Za działalność patriotyczną spotykały ich represje ze strony carów (m.in. Kostek Kalinowski został powieszony w 1865 r.).

Koniec XIX wieku i początek XX to okres, w którym kształtuje się elita kulturalna i polityczna rozpowszechniająca ideę narodu białoruskiego. W 1902 r. Wacław Iwanowski powołuje Białoruską Partię Rewolucyjną, a rok później bracia Iwan i Anton Łuckiewiczowie powołują Białoruską Rewolucyjną Hromadę, przemianowaną rok później na Białoruską Socjalistyczną Hromadę. Pierwsza legalna gazeta białoruska pod nazwą Nasza Dola wychodzi 1 września 1906 r. i jest nieoficjalnym pismem BSH. Zaś w latach 1906 – 1915 wychodzi po upadku Naszej Doli tygodnik Nasza Niwa skupiający białoruskich literatów, publicystów i działaczy.

[edytuj] I wojna światowa

25 marca 1918 r. Białoruś po raz pierwszy w historii ogłosiła niezależność – przy pomocy Niemiec powstało wówczas formalnie niepodległe państwo, tzw. Białoruska Republika Ludowa nie posiadająca własnej armii. Idylla jednak nie trwała długo, gdyż już w styczniu 1919 wraz z opuszczaniem Białorusi przez wojska niemieckie. Sowieccy komuniści z Moskwy upomnieli się o utracone w wyniku pokoju brzeskiego ziemie. Wtedy też utworzono po raz pierwszy Białoruska Socjalistyczna Republika Radziecka (BSRR), de iure twór niezależny, de facto uzależniona pod każdym względem od Rosji Radzieckiej.

[edytuj] Białoruś w granicach II RP

W wyniku wybuchu wojny polsko-bolszewickiej pojawiła się szansa na realizację koncepcji federacyjnej lansowanej przez Józefa Piłsudskiego (zobacz też: międzymorze). Z próbą realizacji tej wizji na obszarze Białorusi łączy się postać Stanisława Bułaka-Bałachowicza, który podczas zmagań wojennych nawiązał kontakt z Naczelnym Dowództwem Wojska Polskiego i oddał swój oddział do dyspozycji. Wojska podległe generałowi określano jako Ochotniczą Sprzymierzoną Armię. Na mocy pokoju ryskiego tereny obecnej Białorusi podzielone zostały między Polskę a Rosję Radziecką. Ze strony polskiej większość negocjatorów była pod wpływem koncepcji endeckich, które przeczyły wizjom tworzenia federacji. Rzeczpospolita otrzymała w przybliżeniu tereny na zachód od granicy II rozbioru (z niewielką korektą na korzyść Polski w postaci Pińska i Nieświeża), na których utworzono województwa białostockie, nowogródzkie, poleskie oraz wileńskie. Do większych miast tego obszaru (skądinąd bardzo słabo zurbanizowanego) zalicza się Grodno i Brześć nad Bugiem. Po podpisaniu traktatu ryskiego armia gen. Stanisława Bułak-Bałachowicza od 5 listopada 1920 prowadziła samodzielne działania bojowe na obszarze Białorusi zajętym przez bolszewików, zdobywając Mozyrz. W mieście tym ogłoszono niepodległość Białorusi i powołano rząd Republiki Białoruskiej, lecz po kilku dniach i kontrofensywie oddziałów bolszewickich, jego armia gen. Bułaka-Bałachowicza została zmuszona do wycofania do Polski, gdzie została internowana

[edytuj] Białoruś sowiecka

Po radzieckiej stronie kordonu reaktywowano Białoruską Republikę Radziecką (BSRR) ograniczoną terytorialnie od wschodu do okolic Mińska, Bobrujska i Borysowa. Dopiero w 1929 i 1932 r. zdecydowano się dołączyć do republiki Połock, Witebsk, Homel i Mohylew (ziemie I rozbioru) zajmowane dotychczas przez RFSRR. Odmówiono jednak przyłączenia do Białorusi Smoleńszczyzny.

W latach dwudziestych mniejszości narodowe cieszyły się w Związku Radzieckim znaczną autonomią kulturalną i polityczną. Na Białorusi obok języków białoruskiego oraz rosyjskiego funkcję urzędowych pełniły jidisz i polski. Dla Polaków utworzono nawet tzw. polski obwód autonomiczny w Kojdanowie (obecnie Dzierżyńsk). Autonomia językowa i kulturalna została zlikwidowana wraz z nadejściem okresu stalinowskiego.

W latach trzydziestych nastąpiły w BSRR liczne prześladowania co lepiej sytuowanych chłopów (kułacy), duchowieństwa i inteligencji, czego symbolem stała się miejscowość Kuropaty pod Mińskiem, oraz na wszelkich prawdziwych i domniemanych przeciwnikach socjalizmu. Prześladowania nie ominęły też oczywiście Żydów, Polaków oraz innych narodowości.

[edytuj] Okupacja całej Białorusi przez ZSRR

Sowiecki plakat propagandowy z września 1939 – "Armia Czerwona wyzwala chłopów z pańskiego polskiego jarzma"

W konsekwencji agresji radzieckiej na Polskę 17 września 1939 i wcielenia terenów między Bugiem a Zbruczem do ZSRR, częścią Białorusi stały się olbrzymie połacie ziem, na Polesiu w większości etnicznie białoruskich (skądinąd mieszkańcy tego bardzo słabo rozwiniętego obszaru uważali się raczej za "tutejszych"), ale czasem zupełnie nie zamieszkanych przez Białorusinów (centralna Wileńszczyzna, większość miast, jak np. Grodno, Białystok, Łomża, Lida) lub stanowiących istną mozaikę polsko-białoruską (grodzieńskie i nowogródzkie). Na tych terenach utworzono obwody: białostocki, baranowicki, piński, brzeski oraz wilejski. Wilna wbrew postulatom białoruskim nie udało się przyłączyć do BSSR, Józef Stalin osobiście zdecydował o scedowaniu miasta niepodległej jeszcze Litwie.

Późną jesienią 1939 r. odbyły się w BSRR tzw. wybory do rad narodowych. W ich wyniku do parlamentu sowieckiego wybrano z ziem białoruskich m.in. Stefana Jędrychowskiego związanego przed wojną z lewicową grupą Żagary, głównie jednak byli to działacze białoruscy.

Pierwsze wywózki białoruskiej i polskiej inteligencji (w tym wielu duchownych) oraz ludności polskiej i żydowskiej nastąpiły już w lutym 1940 r. Kolejne deportacje miały miejsce w kwietniu i czerwcu 1940 r. oraz na krótko przed agresją niemiecką w czerwcu 1941 r. Oblicza się, że z ziem wcielonych do BSRR wysiedlono i skierowano na północ lub do Kazachstanu ok. 400 tys. mieszkańców choć historycy na podstawie dokumentów obliczyli na tyle deportacje z całych kresów wschodnich.

[edytuj] II wojna światowa

Działania na froncie wschodnim od czerwca do września 1941

W latach 1941-1944 Białoruś była okupowana przez wojska hitlerowskie.

Naziści dokonywali masowych mordów na licznej na Białorusi ludności żydowskiej: w Białymstoku, Pińsku i Grodnie powstały getta, ciężkie straty zanotowano też w obrębie ludności polskiej i białoruskiej (Białoruś miała w czasie wojny jeden z większych współczynników ofiar na 1000 mieszkańców).Na Białorusi istniała bardzo silna partyzantka radziecka licząca w 1944 roku 374 tysiące partyzantów.

[edytuj] Lata 1945-1991

Położenie BSRR w ZSRR

W uznaniu cierpień Białorusi podczas okupacji hitlerowskiej (obok Ukrainy jedyna republika ZSRR całkowicie zajęta przez wojska niemieckie) oraz "wkładu ludności w pokonanie faszyzmu" przyznano BSRR, obok USRR i ZSRR miejsce w ONZ. Intencją Stalina, gdy ubiegał się u mocarstw zachodnich o przyznanie ZSRR dodatkowych miejsc w Zgromadzeniu Ogólnym (nb. podobny status miały przed wojną dominia brytyjskie w Lidze Narodów) była jednak chęć zwiększenia wpływu ZSRR na bieg spraw światowych w Zgromadzeniu i Radzie Bezpieczeństwa. Konsekwencją uznania "państwowości" Białorusi było na gruncie wewnętrznym utworzenie odrębnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Po 1945 r. zmieniły się nieco granice republiki, obwód białostocki (bez Grodna) oddano Polsce, nie doszły natomiast do skutku plany Stalina włączenia Połocka i Witebska do RFSRR. Mimo powojennych "repatriacji" na Białorusi pozostała dość liczna mniejszość polska (szczególnie w obwodzie grodzieńskim), która stanowiła w 1959 r. według oficjalnych statystyk ok. 8% ludności republiki (w rejonie Grodna – 33%). Polesie zaś po Holocauście stało się regionem już całkowicie monoetnicznym (choć niektórzy badacze uważają Poleszuków za grupę odrębną od narodu białoruskiego).

Transparent ze studenckiej demonstracji w roku 1988 przed Uniwersytetem Warszawskim.

26 kwietnia 1986 r. w wyniku eksplozji w elektrowni jądrowej Czarnobyl Białoruś (szczególnie jej południowo-wschodnie tereny) została skażona radioaktywnie. Nie bez wpływu mediów zachodnich ludność BSRR zamieszkała na terenach najbardziej dotkniętych tą katastrofą została przesiedlona do centralnej części republiki.

[edytuj] Niepodległa Białoruś - kalendarium

Zarzuty dla dwóch pracowników prezydenta Karnowskiego

Prokuratura postawiła zarzuty sekretarzowi miasta oraz kierowcy prezydenta Sopotu, Jacka Karnowskiego. Obaj mieli brać udział w ustawieniu przetargu na auto dla prezydenta.

Warszawa się wali: most z dziurą na wylot

Od piątku nie można jeździć przez mostek na Kanale Żerańskim w Kobiałce - oberwał się z niego kawałek betonu z jezdnią. Pogotowie drogowe w ostatniej chwili zawróciło dwie betoniarki zmierzające na pobliską budowę. Zarząd Transportu Miejskiego musiał wycofać autobusy

Pogoda na weekend: będzie zimno i spadnie śnieg

Przed intensywnymi opadami śniegu oraz oblodzeniem na drogach ostrzega Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW). Utrudnienia komunikacyjne mogą wystąpić już w piątek po południu.

28 osób oskarżonych o fałszowanie list poparcia przed wyborami

28 osób z Rybnika i okolic zostało oskarżonych o złamanie prawa przy zbieraniu i sporządzaniu list poparcia dla kandydatów na posłów w wyborach do Sejmu w 2005 roku.

Złożono kwiaty pod tablicą górników poległych w "Halembie"

Modlitwą i złożeniem kwiatów przed tablicą z nazwiskami poległych w kopalni "Halemba" w Rudzie Śląskiej górników zakończyły się obchody rocznicy katastrofy w tej kopalni sprzed dwóch lat.

Wadowice: Uciekł więzień, policja apeluje o pomoc

25-letni więzień Zakładu Karnego w Wadowicach uciekł podczas wykonywania pracy poza murami wiezienia. Policja prosi osoby, które widziały uciekiniera, o kontakt pod numerem (0-33) 8729200.

Szkło w corhydronie: Producent leku niewinny?

Producent opakowania, a nie leku ponosi prawdopodobnie winę za to, że w fiolce z corhydronem znalazł się kawałek szkła - wynika wstępnie z kontroli przeprowadzonej przez nadzór farmaceutyczny - poinformowała główny inspektor farmaceutyczny Zofia Ulz.

Małkowski: prawda jest moją tarczą

Czesław Jerzy Małkowski, który stracił stanowisko prezydenta Olsztyna w niedzielnym referendum, podziękował mieszkańcom za udzielone mu wsparcie i po raz kolejny zapewnił, że udowodni swą niewinność przed niezawisłym sądem.

Ruszył proces: Szef NBP domaga się przeprosin od prezydent Warszawy

Przed stołecznym sądem ruszył proces, który prezes NBP Sławomir Skrzypek wytoczył prezydent Warszawy Hannie Gornkiewicz-Waltz. Skrzypek żąda przeprosin za podanie informacji, że w 2003 r. spóźnił się z złożeniem oświadczenia majątkowego.

Kim jest Elżbieta Kruk?

Zasłynęła przede wszystkim jako budząca kontrowersje szefowa Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Elżbieta Kruk jest jedną z najbliższych współpracownic Lecha Kaczyńskiego. To także jedna z czołowych działaczek PiS i współzałożycielka tej partii. Zawsze lojalna wobec prezydenta jest jedną z nielicznych osób, którym Lech Kaczyński faktycznie ufa.

Polecamy także inne, zaprzyjaźnione nam serwisy internetowe, pierwszy z nich prezentuje wysokiej jakości projekty domów , natomiast drugi to opiniotwórczy serwis który recenzuje okna PCV.
Zarzuty dla dwóch pracowników prezydenta Karnowskiego

Prokuratura postawiła zarzuty sekretarzowi miasta oraz kierowcy prezydenta Sopotu, Jacka Karnowskiego. Obaj mieli brać udział w ustawieniu przetargu na auto dla prezydenta.

Warszawa się wali: most z dziurą na wylot

Od piątku nie można jeździć przez mostek na Kanale Żerańskim w Kobiałce - oberwał się z niego kawałek betonu z jezdnią. Pogotowie drogowe w ostatniej chwili zawróciło dwie betoniarki zmierzające na pobliską budowę. Zarząd Transportu Miejskiego musiał wycofać autobusy

Pogoda na weekend: będzie zimno i spadnie śnieg

Przed intensywnymi opadami śniegu oraz oblodzeniem na drogach ostrzega Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW). Utrudnienia komunikacyjne mogą wystąpić już w piątek po południu.

28 osób oskarżonych o fałszowanie list poparcia przed wyborami

28 osób z Rybnika i okolic zostało oskarżonych o złamanie prawa przy zbieraniu i sporządzaniu list poparcia dla kandydatów na posłów w wyborach do Sejmu w 2005 roku.

Złożono kwiaty pod tablicą górników poległych w "Halembie"

Modlitwą i złożeniem kwiatów przed tablicą z nazwiskami poległych w kopalni "Halemba" w Rudzie Śląskiej górników zakończyły się obchody rocznicy katastrofy w tej kopalni sprzed dwóch lat.

Wadowice: Uciekł więzień, policja apeluje o pomoc

25-letni więzień Zakładu Karnego w Wadowicach uciekł podczas wykonywania pracy poza murami wiezienia. Policja prosi osoby, które widziały uciekiniera, o kontakt pod numerem (0-33) 8729200.

Szkło w corhydronie: Producent leku niewinny?

Producent opakowania, a nie leku ponosi prawdopodobnie winę za to, że w fiolce z corhydronem znalazł się kawałek szkła - wynika wstępnie z kontroli przeprowadzonej przez nadzór farmaceutyczny - poinformowała główny inspektor farmaceutyczny Zofia Ulz.

Małkowski: prawda jest moją tarczą

Czesław Jerzy Małkowski, który stracił stanowisko prezydenta Olsztyna w niedzielnym referendum, podziękował mieszkańcom za udzielone mu wsparcie i po raz kolejny zapewnił, że udowodni swą niewinność przed niezawisłym sądem.

Ruszył proces: Szef NBP domaga się przeprosin od prezydent Warszawy

Przed stołecznym sądem ruszył proces, który prezes NBP Sławomir Skrzypek wytoczył prezydent Warszawy Hannie Gornkiewicz-Waltz. Skrzypek żąda przeprosin za podanie informacji, że w 2003 r. spóźnił się z złożeniem oświadczenia majątkowego.

Kim jest Elżbieta Kruk?

Zasłynęła przede wszystkim jako budząca kontrowersje szefowa Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Elżbieta Kruk jest jedną z najbliższych współpracownic Lecha Kaczyńskiego. To także jedna z czołowych działaczek PiS i współzałożycielka tej partii. Zawsze lojalna wobec prezydenta jest jedną z nielicznych osób, którym Lech Kaczyński faktycznie ufa.

Polecamy także inne, zaprzyjaźnione nam serwisy internetowe, pierwszy z nich prezentuje wysokiej jakości projekty domów , natomiast drugi to opiniotwórczy serwis który recenzuje okna PCV.

Czujesz że przedstawione tutaj informacje były przydatne?

Prześlij link do serwisu www.thepostcardproject.com Twoim dobrym znajomym i przyjaciołom - na pewno nie pożałują!