Frenologia

Z Wikipedii

XIX-wieczny schemat frenologiczny

Frenologia (gr. phren - rozum, dusza) teoria z XVIII i XIX wieku opracowana przez Franza Josefa Galla (1758-1828) i Johanna Spurzheima (1776-1832), wedle której kora mózgu była podzielona na odrębne ośrodki, z których każdy zapewniał fizykalne podstawy zjawisk psychicznych. Zjawiska psychiczne o jakich stwierdza ta koncepcja, stanowią wybór, prawdopodobnie zupełnie subiektywny, różnych zdolności intelektualnych, muzycznych, cech charakteru itp. Frenolodzy zakładali, że te różne talenty i zdolności u różnych ludzi rozwijają się w różny sposób, co ma swoje odzwierciedlenie również w anatomicznych rozmiarach odpowiedniego ośrodka korowego - a więc odpowiedniej części kory mózgu. Ponieważ pewne przymioty intelektualne, o jakich koncepcja ta mówi, rozwijały się silniej, ich neuroanatomiczne podłoże również przyjmowało większe rozmiary, a tym samym, miało wpływ na rozwój kształtu czaszki. Tym samym określony ośrodek korowy (utożsamiony z określoną funkcją psychiczną) o większych rozmiarach powodował w tym właśnie miejscu uwypuklenie czaszki. W praktyce poglądy te sprowadzały się do tego, że frenolodzy twierdzili, iż na podstawie kształtu czyjejś czaszki są w stanie określić, jakie ta osoba ma talenty i ułomności. Koncepcja ta była bardzo popularna i przez wiele osób traktowana poważnie. Przeprowadzane przez frenologów badania czaszek i wnioski wysuwane na tej podstawie były oczywiście bardzo subiektywne i prowadziły do potwierdzenia istniejących ówcześnie stereotypów płciowych, czy rasowych. Warto w tym miejscu podkreślić, że nauka nie potwierdza związku kształtu czaszki ze zdolnościami intelektualnymi, cechami charakteru, czy talentami muzycznymi.

Podczas gdy Gall, wybitny anatom i postać doniosła w rozpoczęciu współczesnych badań nad mózgiem, poszukiwał naukowych dowodów na poparcie swoich twierdzeń o neuronalnym podłożu różnych funkcji psychicznych, tak współpracownicy Galla rozwijali tę ideę w kierunku pseudonaukowym - jako frenologię właśnie (tak, jak opisano powyżej).

Frenologia miała też silny wpływ na rozwój prawdziwej nauki - neurologii i neuropsychologii. Gall postulował bowiem, m.in. że zdolności językowe są związane z przednimi rejonami mózgu. Wielu badaczy prowadziło dyskusję, szukając argumentów potwierdzających tezę Galla, bądź jej przeczących. W takie tło właśnie wpisał się Paul Broca, korelując objawy afazji ruchowej z uszkodzeniem przednich części mózgu, dzięki czemu jego obserwacje były szeroko cytowane i dość szybko zostały uznane przez innych badaczy (doniesienia na temat objawów afazji i uszkodzenia przednich części mózgu były czynione na długo zanim Broca ogłosił swoje "odkrycie", lecz nikt ich nie wiązał z frenologią).

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Frenologia

• fizjonomika