Frédéric Mistral

Z Wikipedii

Frédéric Mistral
Urodzony	8 września 1830 w Maillane koło Arles
Zmarł	25 marca 1914 w Maillane koło Arles
Galeria w Wikimedia Commons
Teksty na Wikiźródłach
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Frédéric Mistral (ur. 8 września 1830 w Maillane koło Arles, zm. 25 marca 1914 tamże) – francuski poeta, filolog, leksykograf i patriota, tworzący w języku oksytańskim. Przedstawiciel i najwybitniejszy pisarz grupy félibre, stojącej na czele odnowy języka d'òc, a także narodowy bard Prowansji^[1].

Przesiąknięta tradycją romantyczną poezja Mistrala skupia się przede wszystkim na sielskim życiu wiejskim w rodzinnej Prowansji. Znaczącą rolę odkrywa w niej mistyczna więź między człowiekiem, przyrodą i religijnym kultem świętych, w której odżywają mity narodowe X-wiecznej poezji trubadurów.

W 1904 Frédéric Mistral − wspólnie z hiszpańskim dramaturgiem Josém Echegarayem y Eizaguirrem − uhonorowany został Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury. Z uzasadnienia komisji noblowskiej, poeta otrzymał ją za "świeżość i oryginalność utworów poetyckich, oddających prawdziwie ducha narodu"^[2].

Autor słownika prowansalsko-francuskiego, Lou Tresor dóu Félibrige 1878-1886.

Spis treści 1 Życie 2 Twórczość 3 Frédéric Mistral w Polsce 4 Dzieła 5 Przypisy 6 Bibliografia

[edytuj] Życie

Frédéric Mistral urodził się 8 września 1830 w Maillane (Bouches-du-Rhône), w bogatej rodzinie (François Mistrala i Adélaide Poulinet), spokrewnionej z najstarszymi rodami w Prowansji. Do 9 roku życia nie chodził do szkoły, ucząc się w domu.

Po zdaniu egzaminu maturalnego w Nîmes, w latach 1848-1851 studiował prawo na uniwersytecie w Aix-en-Provence. W czasie studiów poznał historię Prowansji jako niezależnego organizmu państwowego i stał się piewcą jej wolności i propagatorem języka prowansalskiego (oksytańskiego, langue d'oc) - "pierwszego języka literackiego cywilizowanej Europy". Po uzyskaniu niezależności finansowej od rodziny postanowił poświęcić się działaniom na rzecz odrodzenia Prowansji - kultywowaniu jej tradycyjnego języka i upowszechnianiu historii. Za swój cel uważał odrodzenie "rasy" prowansalskiej, przez którą rozumiał "naród związany poprzez język, zakorzeniony w kraju i historii".

Po studiach wrócił do Maillane, gdzie aktywnie działał na rzecz odrodzenia języka oksytańskiego - w 1854 r.wraz z sześcioma poetami prowansalskimi (Jóusè Roumaniho,Teodor Aubanel, Ansèume Matiéu,Jan Brunet, Anfos Tavan,Pau Giera) utworzył związek "Félibrige". Związek ten działa do dziś i jest jedną z niewielu organizacji kulturalnych obecnych w 32 departamentach, w których używa się języka oksytańskiego. W 1904 r. wspólnie z José Echegaray'em otrzymał literacką Nagrodę Nobla. Nagrodę pieniężną przeznaczył na utworzenie Muzeum w Arles Museum Arlaten. Był twórcą utworów poetyckich w języku oksytańskim, z których jednym z ważniejszych był wydany w 1859 Mirèio (Mireille), na którego kanwie Charles Gunod skomponował w 1863 r. operę. Ważnym dziełem w jego dorobku był słownik oksytańsko-francuski Lou Tresor dóu Felibrige 1878-1886.

Ożenił się z Marią-Louise Rivière, nie miał dzieci. Zmarł 25 marca 1914 w Maillane.

[edytuj] Twórczość

Twórczość Frédérica Mistrala, mająca ambicję wskrzeszenia kultury języka D'òc, wyrastała bezpośrednio z tradycji liryki wędrownych trubadurów prowansalskich. Ważny jest tu kontekst historyczny. Język oksytański uznawany był za "pierwszy język cywilizowanej Europy"; od końca X wieku kwitła w nim bogata i zróżnicowana twórczość literacka, zwłaszcza w postaci sielanek, ballad rycerskich, serenad miłosnych oraz wierszowanych kronik historycznych. Po zdobyciu Tuluzy przez północnych barbarzyńców w 1328 ówczesny papież, Filip VI Walezjusz, kazał spalić cały dobytek literacki ludowej twórczości Prowansji. Zamiar ten kontynowali również następcy Filipa VI Walezjusza. Bezpośrednim tego powodem było oskarżenie liryki trubadurów o herezję oraz nakaz używania jedynie języka łacińskiego. Średniowieczna liryka napisana w języku oksytańskim pozostała więc zamknięta na dalszy rozwój, stając się swoistym reliktem kulturowym.

Stały Sekretarz Szwedzkiej Akademii Nagrody Nobla, Carl David af Wirsén, w swojej prezentacji z 1904 tak sacharakteryzował twórczość Frédérica Mistrala:

„

Rytm jego wiersza posiada w sobie piękno i harmonię, a jego artystyczne walory wygrywają w każdym calu. Mistrala inspiruje przy tym nie tyle psychologia, co raczej natura. Autor nakreśla człowieka samego w sobie jako dziecko natury.[3]

”

Rozgłos i uznanie krytyki literackiej przyniósł Mistralowi jego debiut liryczny, złożony z ośmiu części i kulkunastu pieśni (catos) epos Mirejo (Mirèio, 1859). Po części sukces ten zawdzięczał autor wstawiennictwu romantycznego poety Alphonse'a de Lamartine'a. Mirejo stanowił szczyt literackiego kunsztu Mistrala; współcześnie utwór ten klasyfikuje się do arcydzieł literatury francuskiej^[3].

[edytuj] Frédéric Mistral w Polsce

Frédéric Mistral jest w Polsce stosunkowo mało znany. Przekładów doczekały się zaledwie dwa utwory, z których tylko jeden wydany został w formie książkowej. Oba utwory figurują jako pierwsze i jedyne wydania w przekładzie polskim.

• Mirejo. Sielski poemat prowansalski, Kraków 1964
• Magali, w: Poeci nobliści 1901-1994, Warszawa 1994

Autorem przekładu obu utworów jest Czesław Jastrzębiec-Kozłowski, tłumacz min. twórczości Lwa Tołstoja oraz Fiodora Dostojewskiego.

Poeta nie doczekał się również w Polsce monografii ani szerszego omówienia twórczości.

[edytuj] Dzieła

• Mireio (1859)
• Calendau (1867)
• Złote wyspy (1875)
• Nerto (1884)
• Królowa Joanna (1890)
• Poemat Rodanu (1897)
• Pamiętniki i opowieści. Moje początki (1906)
• Zbiór oliwek (1912)

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Charles Alfred Downer, Frédéric Mistral: Poet and Leader in Provence, Charleston 2007, ISBN 143-4608-22-0

p • d • e Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie literatury 1901: Prudhomme • 1902: Mommsen • 1903: Bjørnson • 1904: F.Mistral, Echegaray • 1905: Sienkiewicz • 1906: Carducci • 1907: Kipling • 1908: Eucken • 1909: Lagerlöf • 1910: Heyse • 1911: Maeterlinck • 1912: Hauptmann • 1913: Tagore • 1915: Rolland • 1916: Heidenstam • 1917: Gjellerup, Pontoppidan • 1919: Spitteler • 1920: Hamsun • 1921: France • 1922: Benavente • 1923: Yeats • 1924: Reymont • 1925: Shaw • 1926: Deledda • 1927: Bergson • 1928: Undset • 1929: Mann • 1930: Lewis • 1931: Karlfeldt • 1932: Galsworthy • 1933: Bunin • 1934: Pirandello • 1936: O'Neill • 1937: Gard • 1938: Buck • 1939: Sillanpää • 1944: Jensen • 1945: G.Mistral • 1946: Hesse • 1947: Gide • 1948: Eliot • 1949: Faulkner • 1950: Russell • 1951: Lagerkvist • 1952: Mauriac • 1953: Churchill • 1954: Hemingway • 1955: Laxness • 1956: Jiménez • 1957: Camus • 1958: Pasternak • 1959: Quasimodo • 1960: Perse • 1961: Andrić • 1962: Steinbeck • 1963: Seferis • 1964: Sartre • 1965: Szołochow • 1966: Agnon, Sachs • 1967: Asturias • 1968: Kawabata • 1969: Beckett • 1970: Sołżenicyn • 1971: Neruda • 1972: Böll • 1973: White • 1974: Johnson, Martinson • 1975: Montale • 1976: Bellow • 1977: Aleixandre • 1978: Singer • 1979: Elitis • 1980: Miłosz • 1981: Canetti • 1982: García Márquez • 1983: Golding • 1984: Seifert • 1985: Simon • 1986: Soyinka • 1987: Brodski • 1988: Mahfuz • 1989: Cela • 1990: Paz • 1991: Gordimer • 1992: Walcott • 1993: Morrison • 1994: Oe • 1995: Heaney • 1996: Szymborska • 1997: Fo • 1998: Saramago • 1999: Grass • 2000: Gao • 2001: Naipaul • 2002: Kertész • 2003: Coetzee • 2004: Jelinek • 2005: Pinter • 2006: Pamuk • 2007: Lessing • 2008: Le Clézio

Suwalszczyzna: zawieje i zamiecie przeszkodziły uczniom w dotarciu do szkół

Z powodu śnieżyc wiele dzieci na Suwalszczyźnie nie dotarło w piątek do szkół. Problemy z dowozem miały autobusy PKS i gimbusy.

Sejm: PO i PiS przeciw nowelizacji ustawy o CBA

Sejm odrzucił w pierwszym czytaniu projekt nowelizacji ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Według projektu nadzór nad Biurem miałby objąć minister odpowiedzialny za sprawy wewnętrzne, a nie - jak dotychczas - premier.

Wszystkie gesty dyrektora Pardy

Do zdjęcia Radosława Pardy, na którym prezentuje faszystowski gest dotarł „Super Express". Parda, od niedawna wicedyrektor ośrodka administracji w TVP, tłumaczy - To gest przedwojennej prawicy i antykomunistów.

Dziś "majtkowy" proces Dody z "Super Expressem"

Dziś o 12.30 kolejna odsłona procesu Doda kontra "Super Express". Piosenkarka zarzuciła dziennikowi, że ten przy użyciu programu graficznego wyciął jej majtki i opublikował poprawione zdjęcie.

Hall: obniżenie wieku szkolnego pomoże... rodzicom

Minister edukacji narodowej Katarzyna Hall uważa, że obniżenie wieku szkolnego jest korzystne dla rodziców.

Stasiak: Zróbmy sobie sami gazoport

Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego uważa, dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Polski niezbędna jest budowa gazoportu. Władysław Stasiak, który był gościem Sygnałów Dnia jest zdania, że Sejm powinien przyjąć specjalną ustawę, która pozwoli na przyspieszenie budowy terminala.

Jak były komisarz Warszawy zarobił 6 milionów złotych

PRZEGLĄD PRASY. W ciągu trzech lat z drugorzędnej funkcji sekretarza Warszawy został prezesem Ciechu i milionerem - "Dziennik" opisuje karierę byłego komisarza stolicy za rządów PiS Mirosława Kochalskiego.

Prezydent wbija klin między Tuska i Pawlaka

Problemy w koalicji. PO przekłada głosowanie nad prezydenckim wetem do ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, bo PSL bierze stronę Lecha Kaczyńskiego

Mniejszy klub PiS

Poseł Andrzej Walkowiak opuścił klub PiS i przeszedł do założonego przez b. posłów PiS koła Polska XXI.

Sześciolatki do szkoły? Stop!

Sześciolatki pójdą obowiązkowo do szkół dopiero w 2012 r. A miały już w 2009 r. MEN się upiera, że to lifting reformy