Format arkusza
Z Wikipedii
Format arkusza – to standardowe rozmiary arkusza papieru stosowane powszechnie w drukarniach i rysunku technicznym. Czasem pojęcie formatu stosuje się do arkuszy niepapierowych, np. format formy drukowej w drukarni offsetowej (czyli powlekanego warstwą światłoczułą arkusza blachy aluminiowej).
Spis treści |
[edytuj] Norma ISO 216
|
|
|
Podstawowa w Polsce norma arkuszy papieru jest zgodna z międzynarodową normą ISO 216. Najbardziej znanym formatem tego rodzaju jest A4. Norma ta pierwotnie została stworzona przez niemiecką instytucję DIN (DIN 476) w 1922 r., choć formaty papieru zawarte w tej normie powstały we Francji na przełomie XVIII i XIX w., i były już wcześniej powszechnie używane w Europie Zachodniej, oprócz Wielkiej Brytanii.
Norma ISO 216 definiuje trzy serie formatów: A, B i C. Format C określa głównie rozmiary kopert.
Stosunek boków w formacie A jest zawsze jak 1 do √2, aczkolwiek z zaokrągleniem do pełnych milimetrów. Taki stosunek długości boków powoduje, że po złożeniu arkusza na pół krótszymi bokami do siebie uzyskuje się dwa arkusze, o takiej samej proporcji boków, jak arkusz wyjściowy. Rozmiary formatu A0 są tak dobrane, aby jego powierzchnia wynosiła 1 m². Kolejne formaty z tej serii są tworzone przez dzielenie arkuszy w połowie ich dłuższego boku. Stąd format A1 jest połową A0, A2 połową A1 itd., jednak zawsze z zaokrągleniem do pełnych milimetrów.
Wymiary formatów B są średnią geometryczną z dwóch pośrednich wymiarów A (zatem i ich proporcje są jak 1 do √2), z zaokrągleniem do pełnych mm, np. wymiary boków B1 są średnią geometryczną z boków A1 i A0. Wreszcie, wymiary formatów C są średnią geometryczną z odpowiednich wymiarów A i B, np. format C2 jest średnią geometryczną z A2 i B2.
Seria formatów C jest głównie pomyślana do kopert. Ich numeracja informuje, jakiego rodzaju papier formatu A można bez składania umieścić w danej kopercie, np. do koperty C4 mieści się bez składania papier A4. Jeśli papier A4 zostanie raz złożony na pół, będzie miał wymiary A5 – a zatem zmieści się w kopercie C5. Dwukrotne złożony na pół papier A4 mieści się idealnie w kopercie C6. Także i w tym formacie proporcje boków spełniają stosunek 1 do √2.
Ze względu na swoją praktyczność norma ta jest stosowana w większości krajów świata. Wyjątkiem są tylko USA, Kanada, Meksyk i Japonia. W USA i Kanadzie najbardziej popularnym formatem papierów jest system Letter-Legal-Executive, zaś w Japonii istnieje system, który ma nieco podobną strukturę do systemu ISO, ale z zupełnie innymi wymiarami niż w ISO. Istnieje też tradycyjna norma arkuszy drukarskich, które są wciąż w użyciu w Polsce i wielu innych krajach świata.
| formaty zasadnicze | formaty pomocnicze | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| SZEREG A | SZEREG B | SZEREG C | |||
| Symbol formatu | Wymiary arkusza [mm] | Symbol formatu | Wymiary arkusza [mm] | Symbol formatu | Wymiary arkusza [mm] |
| 4A0 | 1682×2378 | — | — | — | — |
| 2A0 | 1189×1682 | — | — | — | — |
| A0 | 841×1189 | B0 | 1000×1414 | C0 | 917×1297 |
| A1 | 594×841 | B1 | 707×1000 | C1 | 648×917 |
| A2 | 420×594 | B2 | 500×707 | C2 | 458×648 |
| A3 | 297×420 | B3 | 353×500 | C3 | 324×458 |
| A4 | 210×297 | B4 | 250×353 | C4 | 229×324 |
| A5 | 148×210 | B5 | 176×250 | C5 | 162×229 |
| A6 | 105×148 | B6 | 125×176 | C6 | 114×162 |
| A7 | 74×105 | B7 | 88×125 | C7 | 81×114 |
| A8 | 52×74 | B8 | 62×88 | C8 | 57×81 |
| A9 | 37×52 | B9 | 44×62 | C9 | 40×57 |
| A10 | 26×37 | B10 | 31×44 | C10 | 28×40 |
| format DL | 99×210 | — | — | koperta DL | 110×220 |
| — | — | — | — | C7/6 | 81×162 |
[edytuj] System amerykański
System amerykański jest uproszczonym i nie do końca zdefiniowanym systemem wywodzącym się z tradycyjnego systemu brytyjskiego. Ze wszystkich formatów stosowanych w systemie amerykańskim największe znaczenie praktyczne mają letter ("listowy"), legal ("oficjalny") i executive ("biurowy"). Wszystkie te formaty są definiowane w calach.
Oprócz tego, we wszystkich instytucjach rządowych USA stosowano obowiązkowo format "government-letter" (8×10½ cala). Format ten wprowadził sekretarz handlu USA Herbert Hoover, który chciał w ten sposób zaoszczędzić na kosztach działania rządu USA, gdyż w tym czasie format ten był powszechnie stosowany w kołonotatnikach w szkołach na terenie tego kraju i arkusze papieru w tym formacie były tańsze od arkuszy w innych formatach. Format ten zniósł dopiero Ronald Reagan, ze względu na to, że nie obsługiwały go kserokopiarki, które zaczęły się masowo rozpowszechniać w latach jego prezydentury i które narzuciły współczesny format "US-legal". Format "government-letter" wciąż jednak pozostaje popularny w USA, jako podstawowy format papieru do kołonotatników.
Amerykańskie wymiary papieru są obecnie standardem w USA, Kanadzie i Meksyku.
Lista oficjalnych formatów stosowanych w USA:
| Nazwa | Cale | [mm] | Proporcje |
| Quarto | 10 × 8 | 254 × 203 | 1,25 |
|---|---|---|---|
| Foolscap | 13 × 8 | 330 × 203 | 1,625 |
| Executive | 10½ × 7¼ | 267 × 184 | 1,4483 |
| Government-Letter | 10½ × 8 | 267 × 203 | 1,3125 |
| Letter | 11 × 8½ | 279 × 216 | 1,2941 |
| Legal | 14 × 8½ | 356 × 216 | 1,6471 |
| Ledger, Tabloid | 17 × 11 | 432 × 279 | 1,5455 |
| Post | 19¼ × 15½ | 489 × 394 | 1,2419 |
| Crown | 20 × 15 | 508 × 381 | 1,3333 |
| Large Post | 21 × 16½ | 533 × 419 | 1,2727 |
| Demy | 22½ × 17½ | 572 × 445 | 1,2857 |
| Medium | 23 × 18 | 584 × 457 | 1,2778 |
| Royal | 25 × 20 | 635 × 508 | 1,25 |
| Elephant | 28 × 23 | 711 × 584 | 1,2174 |
| Double Demy | 35 × 23½ | 889 × 597 | 1,4894 |
| Quad Demy | 45 × 35 | 1143 × 889 | 1,2857 |
| STMT | 8½ × 5½ | 216 × 140 | 1,5455 |
| A (Letter) | 11 × 8½ | 279 × 216 | 1,2941 |
| B (Ledger, Tabloid) | 17 × 11 | 432 × 279 | 1,5455 |
| C | 22 × 17 | 559 × 432 | 1,2941 |
| D | 34 × 22 | 864 × 559 | 1,5455 |
| E | 44 × 34 | 1118 × 864 | 1,2941 |
[edytuj] Tradycyjny system brytyjski
Tradycyjny system brytyjski powstał w połowie XVIII w. i był w użyciu w imperium brytyjskim aż do jego upadku po II wojnie światowej. Z systemu tego wywodzi się współczesny system amerykański – pozostałe kraje dawnego Imperium przeszły w większości na system ISO 216. W samej Wielkiej Brytanii system ten był stopniowo zastępowany systemem ISO od połowy lat 60. XX w. Pewne elementy tego systemu są jednak wciąż w użyciu w sądownictwie brytyjskim i na dworze królewskim.
System ten opiera się na kilkunastu podstawowych formatach papieru, których pochodne, podobnie jak w systemie ISO 216, tworzy się przez cięcie podstawowego formatu w połowie ich dłuższego boku. Formaty powstające przez cięcie formatów podstawowych oznacza się przedrostkami pochodzącymi z łaciny, np. poprzez trzykrotne złożenie na pół formatu "Royal" uzyskuje się format "Royal Octavo".
Niektóre, częściej używane formaty brytyjskie:
| Nazwa | Cale | [mm] | Proporcje |
| Emperor | 72 × 48 | 1829 × 1219 | 1,5 |
|---|---|---|---|
| Antiquarian | 53 × 31 | 1346 × 787 | 1,7097 |
| Grand Eagle | 42 × 28¾ | 1067 × 730 | 1,4609 |
| Colombier | 34½ × 23½ | 876 × 597 | 1,4681 |
| Atlas* | 34 × 26 | 864 × 660 | 1,3077 |
| Imperial* | 30 × 22 | 762 × 559 | 1,3636 |
| Pinched Post | 28½ × 14¾ | 724 × 375 | 1,9322 |
| Elephant* | 28 × 23 | 711 × 584 | 1,2174 |
| Princess | 28 × 21½ | 711 × 546 | 1,3023 |
| Cartridge | 26 × 21 | 660 × 533 | 1,2381 |
| Royal* | 25 × 20 | 635 × 508 | 1,25 |
| Sheet and Half Post | 23½ × 19½ | 597 × 495 | 1,2051 |
| Medium* | 23 × 18 | 584 × 457 | 1,2778 |
| Demy* | 22½ × 17½ | 572 × 445 | 1,2857 |
| Large Post | 21 × 16½ | 533 × 419 | 1,2727 |
| 20 × 15½ | 508 × 394 | 1,2903 | |
| Copy Draught | 20 × 16 | 508 × 406 | 1,25 |
| Crown* | 20 × 15 | 508 × 381 | 1,3333 |
| Post* | 19¼ × 15½ | 489 × 394 | 1,2419 |
| Foolscap* | 17 × 13½ | 432 × 343 | 1,2593 |
| Small Foolscap | 16½ × 13¼ | 419 × 337 | 1,2453 |
| Brief | 16 × 13½ | 406 × 343 | 1,1852 |
| Pott | 15 × 12½ | 381 × 318 | 1,2 |
[edytuj] System japoński
W Japonii obowiązuje norma JIS, która definiuje dwie główne serie formatów. Seria A – jest mniej więcej zgodna z serią A ISO 216, jednak nieco inaczej zaokrągla wymiary mniejszych formatów do pełnych mm. Wymiary serii B są zdefiniowane jako posiadające 1,5 raza mniejsze powierzchnie od wymiarów serii A. Stąd wymiary boków japońskiej serii B nie odpowiadają serii B ISO lecz są od niej średnio 1,22 raza mniejsze od odpowiednich wymiarów serii A.
W Japonii istnieje także kilka tradycyjnych wymiarów papieru, które są głównie stosowane do druku książek i nie występują w ogólnie dostępnych artykułach papierniczych. Dwa najbardziej znane wymiary tego rodzaju to Shiroko-ban i Kiku.
Tabela japońskich formatów papieru (rozmiary JIS w mm):
| Format B | Shiroko ban | Kiku | |
|---|---|---|---|
| -0 | 1030 × 1456 | ||
| -1 | 728 × 1030 | ||
| -2 | 515 × 728 | ||
| -3 | 364 × 515 | ||
| -4 | 257 × 364 | 264 × 379 | 227 × 306 |
| -5 | 182 × 257 | 189 × 262 | 151 × 227 |
| -6 | 128 × 182 | 189 × 262 | |
| -7 | 91 × 128 | 127 × 188 | |
| -8 | 64 × 91 | ||
| -9 | 45 × 64 | ||
| -10 | 32 × 45 | ||
| -11 | 22 × 32 | ||
| -12 | 16 × 22 |
[edytuj] Formaty stosowane w drukarniach
W Polsce i wielu innych krajach, w drukarniach stosuje się formaty, które wywodzą się z długiej tradycji tego zawodu. Ich nazewnictwo przypomina nieco tradycyjny system brytyjski. Jest on oparty na mierze calowej. W Polsce tradycyjnie stosowano system zaczynający się od rozmiaru "pełnego" (folio) posiadającego złote proporcje, z którego poprzez kolejne cięcie w połowie tworzy się kolejne pod-formaty:
| nazwa | skrót | liczba cięć | liczba stron |
| Folio | fo/f | 1 | 2 |
|---|---|---|---|
| Quarto | 4to | 2 | 4 |
| Sexto | 6to/6mo | 3 | 6 |
| Octavo | 8vo | 3 | 8 |
| Duodecimo | 12mo | 4 | 12 |
| Sextodecimo | 16mo | 4 | 16 |
[edytuj] Zobacz też
| Stasiak: Zróbmy sobie sami gazoport |
Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego uważa, dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Polski niezbędna jest budowa gazoportu. Władysław Stasiak, który był gościem Sygnałów Dnia jest zdania, że Sejm powinien przyjąć specjalną ustawę, która pozwoli na przyspieszenie budowy terminala. |
| Jak były komisarz Warszawy zarobił 6 milionów złotych |
PRZEGLĄD PRASY. W ciągu trzech lat z drugorzędnej funkcji sekretarza Warszawy został prezesem Ciechu i milionerem - "Dziennik" opisuje karierę byłego komisarza stolicy za rządów PiS Mirosława Kochalskiego. |
| "Nasz Dziennik": Miasto może zbankrutować |
Upadek zakładów i gwałtowny wzrost bezrobocia w Stalowej Woli i okolicach - takie skutki w ocenie "Naszego Dziennika" przyniesie drastyczna podwyżka cen prądu dla zakładów przemysłowych działających w tamtejszej Specjalnej Strefie Ekonomicznej. |
| Będą namawiać emigrantów do powrotu |
Władze Szczecina jadą dziś z misją specjalną do Wielkiej Brytanii. Przez weekend będą namawiać emigrantów z Polski, by osiedlili się na Pomorzu. Na podobną akcję zdecydowało się w sumie 12 polskich miast - pisze "Metro". |
| Prezydent wbija klin między Tuska i Pawlaka |
Problemy w koalicji. PO przekłada głosowanie nad prezydenckim wetem do ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, bo PSL bierze stronę Lecha Kaczyńskiego |
| Mniejszy klub PiS |
Poseł Andrzej Walkowiak opuścił klub PiS i przeszedł do założonego przez b. posłów PiS koła Polska XXI. |
| Sześciolatki do szkoły? Stop! |
Sześciolatki pójdą obowiązkowo do szkół dopiero w 2012 r. A miały już w 2009 r. MEN się upiera, że to lifting reformy |
| Wywozili dopalacze |
Z centralnego magazynu firmy zaopatrującej sklepy z tzw. dopalaczami próbowano wczoraj wywieźć cały towar. Interweniowała policja. |
| BBN krytykuje zmiany w armii |
Mam nadzieję, że prezydent zaakceptuje mój projekt reformy dowodzenia siłami zbrojnym - mówił wczoraj minister obrony Bogdan Klich. - Ten projekt to głupota - odpowiada Witold Waszczykowski z prezydenckiego BBN. |
| Nuncjusz Kowalczyk nadal lustrowany |
Abp Józef Kowalczyk przekazał oficerowi wywiadu informację o różnicy zdań hierarchów na temat pielgrzymki Jana Pawła II do Polski w 1983 r. - twierdzi wczorajsza „Rzeczpospolita”. |
