Filozofia chińska
Z Wikipedii
Filozofia chińska – doktryny powstałe w starożytnych Chinach, których głównym tematem były zagadnienia etyczne i polityczne. W klasycznej filozofii chińskiej dominowały dwie szkoły: konfucjanizm i taoizm. Ważne znaczenie miały także inne prądy: legizm, motizm, sofizm chiński oraz nauka o Yin i yang.
Spis treści |
[edytuj] Konfucjanizm
Zobacz więcej w osobnym artykule: konfucjanizm.Konfucjanizm doktryna stworzona przez Konfucjusza (551-479 p.n.e.) i rozwijana następnie przez Mencjusza, który skodyfikował jej podstawy filozoficzne oraz Xunzi. Głosiła, że przestrzeganie obowiązków wobec ojca, męża, władcy, starszego brata i przyjaciela jest podstawą porządku państwa. Szkoła neokonfucjańska (główni przedstawiciele - Zhuxi i Wang Yangmin) stała się od XI wieku państwową filozofią Chin. Główne teksty konfucjańskie to: Lunyu (Dialogi konfucjańskie), Księga Mencjusza, Doktryna środka i Wielka Nauka.
W opozycji do konfucjanizmu powstawał legizm. Doktryna legizmu głosiła obowiązek przestrzegania prawa bez względu na jej moralny aspekt. Jej najbardziej znanym przedstawicielem był Han Feizi (III wiek p.n.e.).
[edytuj] Taoizm
Zobacz więcej w osobnym artykule: taoizm.Za twórcę taoizmu, czyli "nauki o słusznej drodze i mądrości", uważa się Laozi zwyczajowo uznawanego za autora księgi Daodejing (V wiek p.n.e., rozwiniętej później przez Zhuangzi (IV wiek p.n.e.). Ujmowała ona ludzkie życie jako włączone w drogę natury tao, którą należy odnaleźć i podporządkowując jej własne życie zaprzestać działań z nią sprzecznych.
[edytuj] Yin i Yang
Nauka o Yin i Yang została wyłożona w anonimowej księdze I ching głoszącej, że świat jest miejscem ścierania się dwóch przeciwstawnych zasad: aktywnej, męskiej i jasnej yang oraz pasywnej, kobiecej i ciemnej yin. Wszystkie rzeczy wynikły z tych prazasad i składają się z pięciu pierwiastków: wody, ognia, ziemi, drewna i metalu (por. arystotelesowskie pięć elementów).
[edytuj] Motizm
Zobacz więcej w osobnym artykule: Motizm.Motizm to nauka stworzona przez Moziego (V wiek p.n.e.). Można ją uważać za chińską wersję utylitaryzmu. Uważała za główną zasadę etyczną pomyślność (pokój i dobrobyt) ludu. Z tego powodu Mozi sprzeciwiał się z wojnie oraz panującej kulturze (por. pacyfizm). Mozi kładł duży nacisk na miłość uniwersalną. Sprzeciwiał się fatalizmowi.
Logizm (określany czasem jako chiński sofizm) powstał w łonie szkoły motistów. Jego główny przedstawiciel, Gongsung Lonzi, zajmował się głównie rozważaniami logicznymi i filozofią języka. Do naszych czasów dotrwały tylko fragmenty jego pism z paradoksami podobnymi do paradoksów Zenona z Elei.
[edytuj] Filozofia buddyjska
Zobacz więcej w osobnym artykule: Filozofia buddyjska.Filozofia buddyjska zapoczątkowana została przez Buddę i kontynuowane przez jego uczniów. Z czasem rozbiła się na trzy główne ścieżki "Wielkiego Wozu", "Małego Wozu" i "Diamentowego Wozu". Podstawowymi założeniami nauk Buddy były cztery szlachetne prawdy, miłość, stosowanie się do Pańcasila współczucie, uczciwość, wiara w reinkarnację i nirwanę.
[edytuj] Szkoły buddyzmu chińskiego
[edytuj] Siedem szkół (Qizong)
Pierwsze szkoły buddyjskie w Chinach, zbudowane na jakimś elemencie nauki buddyjskiej, z elementami z taoizmu. Należały do nich:
- Szkoła Pierwotnego Niebytu (Benwu zong)
- Daoan (312-385)
- Szkoła Pierwotnego Niebytu (Benwuyi zong)
- Fashen (286-374)
- Szkoła Tej Oto Formy (Jise zong)
- Szkoła Niebytu Umysłu (Xinwu zong)
- Fawen (IV w.)
- Szkoła Gromadzonych Wrażeń (Shihan zong)
- Yu Fakai (IV w.)
- Szkoła Iluzji Przemian (Huanhua zong)
- Szkoła Kombinacji Przemian (Yuanhui zong)
[edytuj] Kumaradżiwa
Kumaradżiwa (344-413) - był wielkim tłumaczem tekstów buddyjskich z sanskrytu na chiński. Przetłumaczył 72 teksty buddyjskie liczące 384 rozdziały. Pisma Kumaradżiwy i Jego uczniów stanowiły podstawę do tworzenia dojrzałych doktryn i szkół. Jego dwaj uczniowie to:
- Sengzhao (384-414)
- Rozprawy Sengzhao (Zhaolun)
- Daosheng (360-434)
[edytuj] Weishi - jogaczara chińska
- Xuanzang (596-664) - twórca szkoły, przełożył na chiński 75 prac buddyjskich
- Traktat o ustanowieniu doktryny jedynie samej świadomości (Chengweishi lun)
- Kuiji (632-682)
[edytuj] Tiantai - Interpretacja Sutry Lotosu
- Zhiyi (538-597) - uczeń Kumaradżiwy
[edytuj] Huayan (Huayan zong)
Głównym tekstem szkoły jest Sutra girlandy (Avatamsaka Sutra)
- Dushun (557-640)
- O medytacji dharmadhatu
- O złotym lwie
- Chengguan (738-840)
[edytuj] Szkoła madhjamika w Chinach
- Dalsze zbiory szkiców o buddyzmie
[edytuj] Chan
- Bodhidharma
- Huike (486-593)
- Hongren (605-675) - 5. patriarcha Chin
- Shenxiu (zm. 706) - założyciel szkoły północnej
- Hui-neng (638-713) - założyciel szkoły południowej, 6. patriarcha Chin
- Szóstego patriarchy sutra podwyższenia o czystej prawowiernej Dharmie
[edytuj] Bibliografia
- Fiodor Bykow, Powstanie chińskiej myśli politycznej i filozoficznej, Warszawa 1978
- Tadeusz Czarnik, Starożytna filozofia chińska, Kraków 2001
- Filozofia Wschodu, red. Beata Szymańska, Kraków 2001
- Filozofia Wschodu - wybór tekstów, red. Marta Kudelska, Kraków 2003
- Feng Youlan, Krótka historia filozofii chińskiej, Warszawa 2000
| Jak były komisarz Warszawy zarobił 6 milionów złotych |
"Dziennik" opisuje karierę byłego komisarza stolicy za rządów PiS Mirosława Kochalskiego. |
| "Nasz Dziennik": Miasto może zbankrutować |
Upadek zakładów i gwałtowny wzrost bezrobocia w Stalowej Woli i okolicach - takie skutki w ocenie "Naszego Dziennika" przyniesie drastyczna podwyżka cen prądu dla zakładów przemysłowych działających w tamtejszej Specjalnej Strefie Ekonomicznej. |
| Będą namawiać emigrantów do powrotu |
Władze Szczecina jadą dziś z misją specjalną do Wielkiej Brytanii. Przez weekend będą namawiać emigrantów z Polski, by osiedlili się na Pomorzu. Na podobną akcję zdecydowało się w sumie 12 polskich miast - pisze "Metro". |
| Prezydent wbija klin między Tuska i Pawlaka |
Problemy w koalicji. PO przekłada głosowanie nad prezydenckim wetem do ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, bo PSL bierze stronę Lecha Kaczyńskiego |
| Mniejszy klub PiS |
Poseł Andrzej Walkowiak opuścił klub PiS i przeszedł do założonego przez b. posłów PiS koła Polska XXI. |
| Sześciolatki do szkoły? Stop! |
Sześciolatki pójdą obowiązkowo do szkół dopiero w 2012 r. A miały już w 2009 r. MEN się upiera, że to lifting reformy |
| Wywozili dopalacze |
Z centralnego magazynu firmy zaopatrującej sklepy z tzw. dopalaczami próbowano wczoraj wywieźć cały towar. Interweniowała policja. |
| Jedzie Trójka do prezesa |
Radiowa ”Jedynka” już nie chce jeździć do Jarosława Kaczyńskiego nagrywać wywiadów. Zaprosiła prezesa do rozmowy na żywo. A tego prezes nie lubi |
| BBN krytykuje zmiany w armii |
Mam nadzieję, że prezydent zaakceptuje mój projekt reformy dowodzenia siłami zbrojnym - mówił wczoraj minister obrony Bogdan Klich. - Ten projekt to głupota - odpowiada Witold Waszczykowski z prezydenckiego BBN. |
| Nuncjusz Kowalczyk nadal lustrowany |
Abp Józef Kowalczyk przekazał oficerowi wywiadu informację o różnicy zdań hierarchów na temat pielgrzymki Jana Pawła II do Polski w 1983 r. - twierdzi wczorajsza „Rzeczpospolita”. |
