Ferenc Liszt

Z Wikipedii

Franciszek Liszt
Franciszek Liszt (1856)
Urodzony	22 października 1811 Raiding
Zmarł	31 lipca 1886 Bayreuth
Galeria w Wikimedia Commons

Franciszek Liszt (czyt. List; ur. 22 października 1811, zm. 31 lipca 1886) – kompozytor i pianista węgierski epoki romantyzmu. Stworzył nowy gatunek muzyczny: poemat symfoniczny.

Był aktywnym propagatorem kultury polskiej, zaprzyjaźnionym m.in. z Fryderykiem Chopinem, Adamem Mickiewiczem, Juliuszem Słowackim, Julianem Ursynem Niemcewiczem, Henrykiem Wieniawskim, Juliuszem Kossakiem; uczył także Karola Tausiga, Juliusza Zarębskiego i Józefa Wieniawskiego. Był teściem i przyjacielem Ryszarda Wagnera. To Wagner namówił Liszta do skrócenia symfonii Dantejskiej do dwóch części. Liszt jest pochowany na cmentarzu w Bayreuth, niedaleko willi i miejsca spoczynku Wagnera.

Spis treści 1 Kalendarium 2 Wybrane dzieła 3 Nagrania 4 Zobacz też 5 Linki zewnętrzne

[edytuj] Kalendarium

• 1811 - 22 października przychodzi na świat w Raiding na Węgrzech.
• 1820 - ma miejsce pierwszy publiczny występ małego Liszta. Później przeprowadza się do Wiednia.
• 1823 - paryskie konserwatorium odmawia przyjęcia młodego kompozytora
• 1824 - w Manchesterze odbywa się premiera jego pierwszej opery, Don Sanche
• 1826 - ojciec kompozytora umiera na tyfus; Liszt ogranicza swoje koncertowanie
• 1833 - spotyka się z Chopinem, dzięki któremu poznaje Marie d'Agoult
• 1835 - przeprowadza się do Szwajcarii; na świat przychodzi pierwsze z jego trojga dzieci
• 1837 - powraca do Wiednia; znowu zaczyna koncertować
• 1844 - koniec związku z Marie d'Agoult
• 1847 - poznaje księżną Carolyne Sayn-Wittgenstein
• 1848-59 - mieszka w Weimarze
• 1851-54 - powstaje ostateczna wersja Rapsodii węgierskich
• 1857 - koncert w Żagańskim Kościele Farnym na zaślubinach Marii de Castellane z Antonim Radziwiłłem
• 1862 - umiera córka kompozytora, Blandine
• 1865 - Liszt przyjmuje święcenia kapłańskie
• 1869 - początek ostatniego romansu z "kozacką hrabiną" Olgą Janiną
• 1886 - 31 lipca umiera na zapalenie płuc w Bayreuth w Niemczech

[edytuj] Wybrane dzieła

• Fantazja i Fuga B A C H
• Symfonia faustowska
• Symfonia dantejska
• 16 poematów symfonicznych:
  • Co słychać w górach
  • Tasso
  • Preludia
  • Orfeusz
  • Prometeusz
  • Mazepa
  • Festklänge
  • Héroide funebre
  • Hungaria
  • Hamlet
  • Die Hunnenschlacht (Bitwa Hunów)
  • Ideały
  • Od kołyski do grobu
  • Walc Mefisto (Taniec w wiejskiej karczmie)
  • Walc Mefisto II
  • Szózat i Hymn - Fantazja
• Rapsodie węgierskie
• I Koncert Es-dur
• II Koncert A-dur
• III Koncert Es-dur op. posth. (niedawno odkryty koncert, ukończony około 1839 roku)
• Fantazja węgierska
• Totentanz. Parafraza na temat "Dies irae"
• Annees de Pelerinage (Lata pielgrzymstwa)
• Harmonie poetyckie i religijne
• 12 Etudes d'execution transcendante
• 6 Consolations
• 3 Marzenia miłosne
• 4 Walce Mefisto
• 19 Rapsodii węgierskich
• Rapsodia hiszpańska
• Missa choralis
• Węgierska msza koronacyjna
• Oratoria:
  • Chrystus
  • Legenda o św. Elżbiecie
  • Legenda o św. Stanisławie (najbardziej znane jest interludium "Salve Polonia")
  • Legenda o św. Krzysztofie
• Transkrypcje fortepianowe:
  • Fantazja i Fuga g-moll Bacha
  • 9 symfonii Beethovena
  • Symfonia fantastyczna Berlioza
  • Harold w Italii Berlioza
  • Sześć pieśni polskich Chopina
  • La campanella Paganiniego
  • Uwertura Wilhelm Tell Rossiniego
  • 54 pieśni Schuberta
• Don Sanche

[edytuj] Nagrania

• Piano Concerto nr 1, mvts. 1, 2 (informacje o pliku)
• Piano Concerto nr 1, mvts. 3, 4 (informacje o pliku)*Totentanz (informacje o pliku)
• Ferenc Liszt, La Campanella - wykonanie na fortepianie marki Józef Jan Budynowicz z 1850

[edytuj] Zobacz też

• Totentanz

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Związki Franciszka Liszta z Polską - artykuł na www.culture.pl

Kaczyński: Była ciekawa wymiana opinii z Klausem

- Rozmowa z Vaclavem Klausem była bardzo ciekawa - powiedział Lech Kaczyński po spotkaniu z prezydentem Czech. Wcześniej stwierdził, że z Moskwą trzeba rozmawiać "tough a nie soft". Klaus przekonywał z kolei, że sprawa kryzysu gazowego będzie "w miarę szybko rozwiązana". - Załatwimy to w ciągu kilku dni - zapewnił.

Ochroniarze wyganiają bezdomnych paralizatorami na mróz

Ochroniarze z wrocławskiego Dworca Głównego przeganiają koczujących tam bezdomnych na dwudziestostopniowy mróz - informuje "Gazeta Wyborcza". Na opornych mają pałki, gaz i paralizatory.

Sklep z dopalaczami znowu otwarty

Sklep w centrum Warszawy, w którym można kupić substancje w działaniu przypominające narkotyki, znów działa. - To dopiero początek kontroli - zapewnia Urząd Kontroli Skarbowej

Lech Kaczyński rozmawiał z prezydentem Autonomii Palestyńskiej

Lech Kaczyński rozmawiał z prezydentem Autonomii Palestyńskiej Mahmudem Abbasem. Telefoniczna rozmowa przywódców dotyczyła konfliktu w Strefie Gazy - poinformowała prezydencka kancelaria na swojej stronie internetowej.

Tusk: W najbliższych dniach dojdzie do rozwiązania problemu

- Kwestia bezpieczeństwa energetyczne powinna w Unii Europejskiej przejść z etapu deklaracji do czynów; obecny kryzys gazowy pokazuje, że to konieczność - ocenił premier Donald Tusk dziś w Bratysławie po spotkaniu szefów rządów państw Grupy Wyszehradzkiej.

Napad z bronią na bank w Tarchominie

Uzbrojony mężczyzna obrabował bank spółdzielczy w Tarchominie. Sterroryzował pracowników, zabrał pieniądze i oddalił się z łupem.

Polscy obserwatorzy rozwiążą gazowy kryzys?

Rosja nie zgodziła się na misję Unii Europejskiej, która miała zakończyć spór o dostawę gazu na Zachód przez terytorium Ukrainy. Jak się dowiedział portal Gazeta.pl, już ustalono, że w misji mieli wziąć udział m.in. polscy eksperci. Misja jest jednym z warunków, jakie Rosja postawiła przed wznowieniem tranzytu gazu na Zachód. Przy sprzeciwie Moskwy, nie wiadomo, czy eksperci zakończą gazowy kryzys.

Policja postrzeliła ściganego

Dzisiaj tuż przed godz. 17, łódzcy policjanci postrzelili mężczyznę ściganego listem gończym.

Klich: Nowy model dowództwa wymaga zmiany w konstytucji

Proponowany nowy model dowodzenia i kierowania wojskiem, przewidujący m.in. nowe stanowisko szefa obrony, wymaga niewielkiej zmiany w konstytucji - powiedział minister obrony Bogdan Klich.

Tuż przed wylotem do Pragi prezydent spotkał się z Pawlakiem

Prezydent Lech Kaczyński spotkał się, tuż przed wylotem do czeskiej Pragi, z wicepremierem i ministrem gospodarki Waldemarem Pawlakiem w sprawie kryzysu gazowego.