Encyklopedia

Z Wikipedii

Cihai, najstarsza nowoczesna encyklopedia chińska (pierwsze wydanie 1937)

S.Orgelbranda EP, tom 5, 1899

WEP PWN, tom 3, 1963

EP PWN, tom 1, 1973

WEP PWN, tomy 1-11, 1962-69

Encyklopedia (łac. encyclopædia z gr. ἐνκύκλιos, enkýklios - "tworzący krąg" + gr. παιδεία, paideía - "wykształcenie") - kompendium ludzkiej wiedzy zapisane w formie zbioru haseł (słów kluczowych) z wyjaśnieniem ich znaczenia. Hasła są ułożone w pewnym logicznym porządku, zazwyczaj alfabetycznym, dzięki czemu możliwe jest szybkie odnalezienie właściwej informacji.

Encyklopedia może być powszechna, tj. starająca się ująć całą ludzką wiedzę (taka jak np. Wielka encyklopedia powszechna PWN), lub może być encyklopedią specjalistyczną z danej dziedziny (np. Encyklopedia Odkryć i Wynalazków PWN). Obecnie największą wirtualną encyklopedią jest Wikipedia^[1].

Spis treści 1 Historia 2 Znane encyklopedie 3 Encyklopedie elektroniczne 4 Przypisy 5 Zobacz też

[edytuj] Historia

Często przyjmuje się, że pomysł księgi składającej się z alfabetycznie ułożonej listy haseł wraz z wyczerpującym wyjaśnieniem ich znaczenia pochodzi od Johna Harrisa, który w 1704 roku opublikował swój Lexicon technicum, aczkolwiek terminu encyklopedia w znaczeniu "całokształt wiedzy" użył po raz pierwszy w 1532 roku François Rabelais. W tytule dzieła encyklopedia pojawiła się w 1559 r. w pracy humanisty chorwackiego P. Skalicia (Encyclopediae seu orbis disciplinarum... epistemon).

Prace mające charakter encyklopedyczny pojawiły się już dwa tysiące lat temu i powstawały w następnych wiekach:

• Marek Terencjusz Warron - Disciplinarum libri IX (ok. 50 p.n.e.)
• Pliniusz Starszy - Historia naturalna (Historia naturalis) (I w.)
• Panorama cesarska (皇覽 Huanglan) (Chiny, ok. 220)
• Izydor z Sewilli - Etymologiarum seu originum libri XX (początek VII w.)
• Al-Dżahiz - Księga zwierząt (Kitab al-chajwan) (kraje arabskie, IX w.)
• Semadewa (Indie, XII w.)
• Hemadri (Indie, XIII w.)
• Wincenty z Beauvais - Zwierciadło większe (Speculum maius) (ok. 1240)
• Brunetto Latini - Skarbiec wiedzy (Li livres dou Tresor) (ok. 1265)

[edytuj] Znane encyklopedie

Pierwszą encyklopedią powszechną była francuska Encyclopédie, której edytorami byli Jean d'Alembert i Denis Diderot. Encyklopedia ta została ukończona w 1772 roku. Liczyła ona 28 tomów, 71818 artykułów i 2885 ilustracji. Jej współautorzy są często nazywani kręgiem francuskich encyklopedystów, z których wielu zostało później współorganizatorami Wielkiej Rewolucji Francuskiej.

Równolegle z encyklopedią francuską, zaczęła powstawać Encyclopaedia Britannica, której pierwsze trzytomowe wydanie opublikowano w latach 1768-1771. Obecnie Encyclopaedia Britannica jest największym na świecie tego rodzaju wydawnictwem. Liczy ona obecnie 32 tomy (12 Micropaedii, 17 Macropaedii, 2 Indeksu i 1 Propaedii) i ponad 65 000 artykułów zawierających ok. 44 000 000 słów.

W niemieckim obszarze językowym dużym uznaniem cieszą się wydawnictwa encyklopedyczne Brockhaus.

W Polsce dominującą pozycję na rynku wydawnictw encyklopedycznych od dziesięcioleci zajmuje PWN.

[edytuj] Encyklopedie elektroniczne

Encyklopedia jest bardzo wygodną formą wiedzy do zaimplementowania jej w formie elektronicznej. W związku z tym, olbrzymia większość wydawnictw encyklopedycznych przechodzi powoli z wersji papierowych na wersje rozprowadzane na płytach CD-ROM lub innych tego rodzaju nośnikach. Dodatkową zaletą takiej formy rozprowadzania jest możliwość dodawania do haseł plików multimedialnych, które nie mogłyby się znaleźć w papierowej wersji.

Elektroniczne wersje encyklopedii nie muszą już w zasadzie posiadać alfabetycznego układu haseł. Hasła wyszukuje się w nich zwykle przez rozmaite automatyczne systemy wyszukiwawcze, w których można często stosować zaawansowane metody wyszukiwania za pomocą rozbudowanych wyrażeń (np. koniunkcji lub alternatywy wyrazów kluczowych). Przeszukiwanie takich encyklopedii ułatwia mechanizm hipertekstu, łączący pokrewne treściowo hasła.

Bardzo obszerną paletę elektronicznych wydawnictw encyklopedycznych, ogólnych i specjalistycznych, publikuje PWN - dzięki szybko rosnącej liczbie komputerów i niskich cenach tego rodzaju wydawnictw publikacje encyklopedyczne stają się powszechnie dostępne. Dużą popularnością cieszy się też wydawana przez Optimus Pascal Multimedia encyklopedia WIEM.

Największą encyklopedią elektroniczną na świecie pod względem liczby haseł jest anglojęzyczna wersja Wikipedii^[2][3]. Natomiast liczącą najwięcej haseł encyklopedią elektroniczną w języku polskim jest polskojęzyczna Wikipedia^[4].

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• polskie encyklopedie
• polskie encyklopedie internetowe
• przegląd zagadnień z zakresu literatury

Wstydliwa choroba medyków

- Ojciec szef, syn podwładny? To dobre w prywatnej firmie, a nie w szkole wyższej - mówią profesorowie Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Publiczna uczelnia nie tylko przyznaje, że ma problem z nepotyzmem, ale i zapowiada, że będzie z nim walczyć.

Obywatelu, wytnij swój las!

Ponad 60-metrowe graffiti namawiające do wycinania beskidzkich lasów świerkowych malowali w Warszawie w weekend ekolodzy. Beskidom grozi katastrofa ekologiczna

„Więzienia CIA” mogły być przykrywką?

Kiejkuty są najmniej odpowiednim miejscem do zachowania tajemnicy. Standardowo satelita szpiegowski robi tam co 15 godzin zdjęcie. Tak szczegółowe, że widać na nim, jakiej rasy jest pies przy budzie

Lewicowcy, łączcie się

SLD chce jednej lewicowej listy do europarlamentu i referendum w sprawie tarczy antyrakietowej

Koalicja działa, a Sawicki nie chce konkurować z Pawlakiem

- Nie jesteśmy już zaczadzeni PSL-em jak na początku, gdy myśleliśmy: Ale oni się zmienili, są tacy nowocześni. Okazało się, że tak bardzo się nie zmienili. Ale koalicja trwa.

Radę ludowcy widzą ogromną

PSL zgłosi własny projekt ustawy o RTV. Zostanie przedstawiony teraz, bo forsowana przez PO zmiana ustawy o mediach publicznych padła w lipcu po prezydenckim wecie.

„Orliki” dla poszkodowanych

Przebaczamy i prosimy o przebaczenie

Polacy i Niemcy muszą sobie nawzajem przebaczyć - mówił do Polaków i Niemców, byłych więźniów obozu w Potulicach pastor Klaus Zimmermann

Biskup mu ufa, więc dalej będzie uczył

Matki specjalnie posyłają dzieci do szkoły, w której religii uczy ksiądz Roman K. Karta nauczyciela dopuszcza zawieszenie nauczyciela, który ma prokuratorskie zarzuty, ale duchowy przywódca byłych betanek zwolniony nie będzie

MSZ: przestrzegamy naród niemiecki przed rewizjonizmem Steinbach

Przestrzegamy zaprzyjaźniony naród niemiecki przed rewizjonizmem, głoszonym przez szefową Związku Wypędzonych (BdV) Eriką Steinbach - w ten sposób rzecznik MSZ Piotr Paszkowski skomentował sobotnie wystąpienie Steinbach.