Droga św. Jakuba

Z Wikipedii

Droga św. Jakuba, nazywana często także po hiszpańsku Camino de Santiago – szlak pielgrzymkowy do katedry w Santiago de Compostela w Galicji w północno-zachodniej Hiszpanii. W katedrze tej, według przekonań pielgrzymów, znajduje się ciało św. Jakuba Większego Apostoła. Nie ma jednej trasy pielgrzymki, a uczestnicy mogą dotrzeć do celu jednym z wielu szlaków.

Droga oznaczona jest muszlą św. Jakuba, która jest także symbolem pielgrzymów, oraz żółtymi strzałkami.

Istniejąca od ponad 1000 lat, Droga św. Jakuba jest jednym z najważniejszych chrześcijańskich szlaków pielgrzymkowych, obok szlaków do Rzymu i Jerozolimy. Według legendy, ciało św. Jakuba zostało przewiezione łodzią do północnej Hiszpanii, gdzie zostało pochowane w miejscu, gdzie dziś istnieje miasto Santiago de Compostela.

Spis treści 1 Historia szlaków pielgrzymkowych 2 Nazwa Drogi św. Jakuba w innych językach 3 Droga św. Jakuba w Polsce 3.1 Dolnośląska Droga św. Jakuba 3.2 Wielkopolska Droga św. Jakuba 3.3 Camino Polaco 3.4 Camino del Norte 3.5 Via Regia 3.6 Małopolska Droga św. Jakuba 4 Oznakowanie na polskich Drogach św. Jakuba 5 Charakter pielgrzymowania 6 Droga św. Jakuba w literaturze i filmie 7 Zobacz też 8 Przypisy 9 Linki zewnętrzne

[edytuj] Historia szlaków pielgrzymkowych

W Santiago kult religijny rozwijał się od wieku IX aż do naszych czasów. Przybycie pierwszego udokumentowanego pielgrzyma, francuskiego biskupa Le Puy Godescalco, datuje się na rok 950. Ślady pielgrzymek z IX w. znajdujemy na monetach Karola Wielkiego, jednak największe nasilenie ruchów pielgrzymkowych przypada na wiek XII-XIV. W wieku XII akt papieski uznał Compostelę za trzecie po Jerozolimie i Rzymie miejsce święte chrześcijaństwa. Wówczas Santiago stało się na równi z Rzymem i Jerozolimą jednym z trzech najważniejszych miejsc pielgrzymkowych zachodniej Europy. Pojawia się nowa terminologia - pątnika udającego się do Santiago zaczyna się nazywać peregrino tak jak swą nazwę miał pielgrzym udający się do Rzymu (romero) czy do Jerozolimy (palmero).

Dawniej pielgrzymowanie miało przede wszystkim charakter religijny. W wiekach średnich pielgrzymowano dla umocnienia wiary, odbycia pokuty, spełnienia złożonego ślubowania, by prosić o uzdrowienie lub w celach dziękczynnych. Także wzorce zachowań rycerskich obowiązujące w średniowiecznej Europie nakazywały czczenie miejsc świętych. Ale również miasta i parafie wysyłały pielgrzymów w intencji ważnej dla danej społeczności np. prosząc o koniec suszy, lub jak w przypadku miasta Perpignan w 1842 r. z prośbą o ustąpienie dżumy. W niektórych państwach przestępcom, wyrokiem sądu, nakazywano pielgrzymkę do Santiago. Tradycyjnie drogę rozpoczynano od progu własnego domu. Przez wieki przemierzali ją przedstawiciele wszystkich stanów, w tym wiele znanych postaci (nawet władców): Karol Wielki, św. Franciszek z Asyżu, św. Elżbieta Portugalska, św. Brygida Szwedzka, Izabela Kastylijska, św. Ignacy Loyola, Jan Dantyszek, czy papież Jan XXIII. W XIV wieku, szczytowym okresie popularności trasy, każdego roku spotykało się na szlaku ponad milion osób.

O ogromnej roli pielgrzymek po Camino świadczą słowa Johanna Wolfganga von Goethe, który pisał, iż "drogi św. Jakuba ukształtowały Europę". Po rewolucji francuskiej znaczenie pielgrzymek wyraźnie spadło i dopiero od końca lat 80. XX wieku, szlak znowu zaczął przyciągać coraz większą liczbę pielgrzymów z całego świata.

Papież Jan Paweł II był w Santiago dwukrotnie, raz nawet przeszedł niewielki odcinek Camino Frances. Po wizycie Jana Pawła II w Santiago de Compostela w 1982 r. Rada Europy uznała Drogę św. Jakuba za drogę o znaczeniu dla kultury kontynentu i zaapelowała o odtwarzanie i utrzymywanie dawnych szlaków pątniczych. Droga św. Jakuba została ogłoszona pierwszym Europejski Szlakiem Kulturowym Rady Europy w październiku 1987 r. oraz wpisana na Listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1993 r.

Apel spotkał się z szerokim odzewem w Europie. Rekonstrukcja Szlaku rozpoczęta w 1986 r. trwa w wielu krajach nadal. Dziś, oprócz Hiszpanii, swoje szlaki El Camino – których w średniowieczu było wiele – mają już m. in. Portugalia (Camino Portugues), Francja (Chemin Saint-Jacques) oraz Niemcy, Austria i Szwajcaria (Jakobswege). Najczęściej uczęszczanym szlakiem jest Camino Frances (ok. 750 km), który - wbrew nazwie ("Szlak francuski") - w 98 procentach przebiega po terytorium Hiszpanii. Wędrówkę zaczyna się w Saint Jean Pied-de-Port we Francji, po wschodniej stronie Pirenejów, przechodzi się przez słynny wąwóz Roncesvalles, gdzie w roku 778 zginął legendarny Roland, bohater "Pieśni o Rolandzie", następnie idzie się przez górzystą, Nawarrę, krainę Basków, stąd wędruje się przez słynącą z czerwonych win Rioję, przez wyprażone słońcem, kamieniste ścieżki prowincji Burgos, Palencii, León, przez deszczową Galicję, by po kilku tygodniach wędrówki dotrzeć wreszcie do Santiago de Compostela, na plac Obradoiro, przed katedrę, w której, według legendy, znajduje się grób Apostoła.

Niektórzy nie kończą swojej wędrówki w Santiago de Compostela, ale podążają jeszcze kilkadziesiąt kilometrów, czyli trzy dni drogi od Santiago, nad wybrzeże Oceanu Atlantyckiego, do miejscowości Fisterra (łac. finis terrae - "koniec ziemi"), która często błędnie uważana jest za najdalej na zachód wysunięty punkt kontynentalnej Europy (w rzeczywistości dotyczy to przylądka Roca). W starożytności i średniowieczu uważano Fisterra za prawdziwy koniec świata, poza którym ciągnie się już tylko straszne, nieprzebyte morze. Tradycyjnie po dotarciu tutaj palono pokutne, pielgrzymie szaty i obmywano się w wodach oceanu, zostawiając za sobą dotychczasowe grzeszne życie i rozpoczynając z wiarą nowe. Stąd właśnie pochodzi najpowszechniejszy symbol Drogi św. Jakuba - muszla. Docierający nad ocean wędrowcy zabierali muszle jako dowód przebytej drogi. Dziś można je kupić na całej trasie, a najwięcej oczywiście w samym Santiago.

Z historią pielgrzymek do Santiago de Compostela związane jest najprawdopodobniej powstanie znanego kanonu Panie Janie.

[edytuj] Nazwa Drogi św. Jakuba w innych językach

Droga św. Jakuba jest różnie nazywana w różnych językach:

• po hiszpańsku - El Camino de Santiago
• po galicyjsku - O Camiño de Santiago a często także Ruta Xacobea
• po katalońsku - Camí de Sant Jaume de Galícia
• po francusku - Le chemin de Saint Jacques
• po portugalsku - Caminho de Santiago
• po niemiecku - Der Jakobsweg lub bardziej archaicznie der Jakobusweg,
  także der Sternenweg
• po angielsku - Way of St. James
• po włosku - Cammino di Santiago
• po czesku - Cesta Svatého Jakuba
• po węgiersku - Szent Jakab-út
• w języku esperanto - Jakoba Vojo lub Vojo de Sankta Jakobo

[edytuj] Droga św. Jakuba w Polsce

W ciągu wieków powstała cała sieć dróg, które wiodły od Morza Bałtyckiego - szlak Camino de Santiago zaczynał się niegdyś w Estonii - przez Polskę, Niemcy, Szwajcarię i Francję aż do Santiago.

Do Composteli wyruszali również rycerze z Polski. W 1404 r. odbył pielgrzymkę rycerz Andrzej Ciołek z Kabat^[1]. Znanymi z odbycia pielgrzymki byli też Jerzy i Stanisław Radziwiłłowie, którzy dotarli do grobu Apostoła w 1579; a w 1611 Jakub Sobieski, ojciec króla Jana III Sobieskiego. Polacy najczęściej korzystali ze szlaków lądowych, docierali do dróg niemieckich i dalej do południowo - francuskich. Pielgrzymki z Polski trwały przez całe średniowiecze, do końca XVII wieku, potem ich natężenie zmalało.

W odpowiedzi na apel Rady Europy również w Polsce zaczęto odtwarzać dawne szlaki pątnicze.

[edytuj] Dolnośląska Droga św. Jakuba

Pierwsza w Polsce Dolnośląska Droga św. Jakuba (długość ok. 160 km) została otwarta 24 VII 2005 roku w Jakubowie koło Głogowa w diecezji zielonogórsko-gorzowskiej.

Jakubów przez długie wieki był regionalnym ośrodkiem kultu Apostoła, o czym świadczą liczne elementy wystroju świątyni. Według niepotwierdzonej tradycji miejscowy kościół św. Jakuba został założony w czasach Mieszka I w roku 991.

Dalej Droga prowadzi przez Grodowiec (regionalne sanktuarium maryjne), Polkowice, Chocianów, Bolesławiec, Nowogrodziec i Lubań do granicy polsko-niemieckiej w Zgorzelcu-Görlitz, gdzie przez Most Staromiejski łączy się z Ekumeniczną Drogą Pątniczą ("Ökumenischer Pilgerweg") przez Saksonię i Turyngię.

[edytuj] Wielkopolska Droga św. Jakuba

Przedłużeniem "Drogi Dolnośląskiej" w obie strony jest odtworzona historyczna trasa pielgrzymkowa Gniezno-Poznań-Zgorzelec-Praga. Szlak ten był wymieniany m.in. przez Jörga Gaila z Norymbergi w roku 1563. W stolicy Czech Droga włącza się w sieć szlaków europejskich. Jest to wspólna inicjatywa Polaków, Niemców i Czechów. Długość trasy wynosi 490 km i biegnie ona z Gniezna przez Lednicę, Wągrowiec, Murowaną Goślinę, Owińska, Kicin, Wierzenica, Kobylnica, Gruszczyn, Poznań, Żabno, Lubiń, Święciechowę, Leszno, Wschowę, Głogów, Jakubów, Grodowiec, Polkowice, Gromadkę, Bolesławiec, Lubań, Zgorzelec, Görlitz, Hirschfelde, Żytawę, Chrastavę, Český Dub, Bakov nad Jizerou, Předměřice nad Jizerou do Pragi. Wzdłuż trasy znajdują się liczne budowle sakralne, w tym wiele kościołów św. Jakuba. Na odcinku Gniezno-Głogów-Zgorzelec szlak jest oznakowany białą muszlą z czerwonym krzyżem św. Jakuba (przygotowanie szlaku: Fundacja Wioski Franciszkańskiej oraz Bractwo św. Jakuba Apostoła). Na odcinku Zgorzelec-Praga projekt wspierany jest finansowo i organizacyjnie przez okręg Löbau-Zittau w Niemczech i ma być podobnie oznakowany.

[edytuj] Camino Polaco

Inicjatorem prac nad odtworzeniem dwóch starych szlaków - Camino Polaco i Camino del Norte - jest organizacja pozarządowa – Stowarzyszenie na rzecz Ratowania Zabytków Kultury Europejskiej w Polsce, z siedzibą w Toruniu.

Camino Polaco (Droga Polska) zaczynała się w Ogrodnikach na granicy z Litwą i prowadziła przez Olsztyn i Toruń do Słubic,
na granicy z Niemcami.

[edytuj] Camino del Norte

Camino del Norte (Droga Północna) wiodła od Gdańska do Szczecina. Obie trasy zostaną w przyszłości włączone w sieć szlaków europejskich.

Pierwszy odcinek Drogi Polskiej wiodący z katedry św. Jakuba w Olsztynie do gotyckiego kościoła św. Jakuba w Toruniu, został już opisany i otwarty 25 lipca 2006 roku. Tak jak w całej Europie znakiem szlaku jest muszla św. Jakuba - atrybut patrona Olsztyna i jednocześnie element olsztyńskiej flagi.

Herb Olsztyna

Flaga Olsztyna

[edytuj] Via Regia

Latem 2006 przygotowany został przez Fundację Wioski Franciszkańskiej pierwszy odcinek szlaku wzdłuż dawnej Via Regia. Porowadził on z Brzegu przez Oławę, Wrocław, Środę Śl., Legnicę, Legnickie Pole, Złotoryję, Lwówek i Lubań do Zgorzelca. Jego kontynuacją w Niemczech jest Ekumeniczna Droga Pątnicza przez Saksonię i Turyngię. W roku 2008 szlak przedłużono o odcinek na terenie Opolszczyzny (Góra Świętej Anny - Opole - Brzeg). Obecnie trwają prace przygotowawcze na Górnym Śląsku i w Małopolsce (Jarosław - Rzeszów - Ropczyce - Tuchów - Lipnica - Brzesko - Kraków - Olkusz - Sławków - Będzin - Piekary Śląskie - Toszek - Góra Świętej Anny).

[edytuj] Małopolska Droga św. Jakuba

Od 2007 roku trwają prace nad odtworzeniem dawnego szlaku pielgrzymkowego między Sandomierzem a Krakowem, którego przebieg wyznaczają dawne kościoły pod wezwaniem św. Jakuba Starszego w Sandomierzu, Kotuszowie, Szczaworyżu, Pałecznicy, Niegardowie i Więcławicach. Szlak sandomierski będzie się w Krakowie łączył z małopolskim odcinkiem drogi Via Regia, a następnie przez Ojców, Olkusz, Sławków, Dąbrowę Górniczą, Piekary Śląskie połączy się z dolnośląskim odcinkiem Via Regia na Górze Świętej Anny. Planowane jest także przygotowanie południowego odcinka szlaku łączącego Kraków z Dolnym Śląskiem, który przebiegać będzie przez Liszki, Sankę, Alwernię, Oświęcim, Pszczynę, Suszec, Żory i Racibórz. Pracom patronuje Oddział Bractwa Św. Jakuba Apostoła w Więcławicach.

Herb Pałecznicy

[edytuj] Oznakowanie na polskich Drogach św. Jakuba

Polskie Drogi św. Jakuba są oznaczone, tak jak w całej Europie, muszlami św. Jakuba. Występują one jednak w różnych wersjach graficznych:

Oznakowanie Wielkopolskiej i Dolnośląskiej Drogi św. Jakuba

Oznakowanie Drogi Via Regia

Współczesna wersja oznakowania szlaków jakubowych w Europie, pojawi się również na Małopolskiej Drodze św. Jakuba

[edytuj] Charakter pielgrzymowania

W odróżnieniu od znanych w Polsce pielgrzymek pieszych (do Częstochowy czy Kalwarii), Droga św. Jakuba przeznaczona jest dla pątników indywidualnych lub małych grup, bez względu na wyznanie i narodowość, chcących doświadczyć w drodze ciszy i duchowej przemiany. Do ich dyspozycji są nie tylko znajdujące się po drodze kościoły i kaplice, ale także dogodne miejsca noclegowe w budynkach parafialnych, gospodarstwach agroturystycznych czy schroniskach młodzieżowych.

[edytuj] Droga św. Jakuba w literaturze i filmie

• Powieść brazylijskiego pisarza Paulo Coelho - "Pielgrzym" (Tytuł oryginału w języku portugalskim: O Diário de um Mago) [1987]
• Francuska powieść historyczna: Pierre Barret, Jean-Noël Gurgand "I my pójdziemy na kraniec świata" (Tytuł oryginału francuskiego: Et nous irons au bout du monde) [1979]. Jest to trzecia i ostatnia część cyklu powieści historycznych z okresu wypraw krzyżowych pt. "Turnieje Boże".
• Francuski film "Pieśń o Rolandzie" (Tytuł oryginału francuskiego: La Chanson de Roland, reż. Frank Cassenti) [1978, 110 min.]
• Powieść niemieckiego aktora, komika i pisarza Hape Kerkelinga "Ich binn dann mal weg. Meine Reise auf dem Jakobsweg." Malik Verlag GmbH, München 2006.
• Film francusko-niemiecko-włoski "Droga mleczna" (Tytuł oryginału francuskiego: La Voie lactée, reż. Luis Buñuel [1969, 98 min.]
• Powieść historyczna hiszpańskiej pisarki i dziennikarki Matilde Asensi "Iacobus" (Tytuł oryginału Iacobus) [2000]
• Film dokumentalny "Pielgrzymka do Santiago de Compostella" reż. Bruno Moll, Szwajcaria/Polska 2007, 95 min. Dokument o szwajcarskim nauczycielu teatralnym, który przebył na pieszo drogę ze Szwajcarii do Santiago przez 80 dni.

[edytuj] Zobacz też

• Zakon Santiago
• Via Regia

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Camino de Santiago - porady, rejestr pielgrzymów, galerie, szczegółowy opis trasy, czat
• Polski Klub Camino de Santiago
• Droga św. Jakuba w Polsce - strona dotycząca Drogi św. Jakuba Gniezno-Głogów-Zgorzelec oraz "Via Regia" (Brzeg-Wrocław-Zgorzelec).
• Drogi św. Jakuba na wschód i zachód od Odry
• Droga św. Jakuba Jakobsweg
• Google satellite map
• Numer 7-8 2007 miesięcznika "List" poświęcony "pielgrzymkom, które stworzyły Europę"

p • d • e Trasa dolnośląskiej Drogi św. Jakuba Kolegiata w Głogowie • Głogów • Kurowice • Łagoszów Mały • Jakubów • Sanktuarium św. Jakuba • Żuków • Grodowiec • Komorniki • Trzebcz • Polkowice • Sobin • Nowa Wieś Lubińska • Pogorzeliska • Chocianów • Nowa Kuźnia • Modła • Osła • Szczytnica • Tomaszów Bolesławiecki • Kruszyn • Bolesławiec • Mierzwin • Zabłocie • Nowogrodziec • Nawojów Śląski • Lubań • Pisarzowice • Henryków Lubański • Sławnikowice • Gronów • Pokrzywnik • Jędrzychowice • Zgorzelec • Most staromiejski Zgorzelec-Görlitz

p • d • e Trasa Wielkopolskiej Drogi św. Jakuba Gniezno • Murowana Goślina • Poznań • Lubiń • Leszno • Kolegiata w Głogowie • Głogów • Kurowice • Łagoszów Mały • Jakubów • Sanktuarium św. Jakuba

p • d • e Hiszpańskie obiekty na liście dziedzictwa UNESCO Historyczne centrum Kordowy • Alhambra, Generalife i Albaicín w Grenadzie • Katedra w Burgos • Klasztor i pałac Eskurial pod Madrytem • Dzieła Gaudiego w Barcelonie: Park Güell, Pałac Güell, Casa Milà, Casa Vicens, fasada Narodzenia Pańskiego i krypta katedry Sagrada Família, Casa Batlló i krypta w Colonia Güell • Jaskinia Altamira i paleolityczna sztuka jaskiniowa północnej Hiszpanii • Stare miasto i akwedukt w Segowii • Zabytki Oviedo i kościoły Królestwa Asturii • Stare miasto w Santiago de Compostela • Stare miasto w Ávili wraz z kościołami poza murami • Zabytki w stylu mudejar w Aragonii • Historyczne centrum Toledo • Park Narodowy Garajonay • Stare miasto w Cáceres • Katedra, alkazar i Główne Archiwum Indii w Sewilli • Stare miasto w Salamance • Klasztor w Poblet • Zespół archeologiczny w Méridzie • Królewski klasztor Santa Maria de Guadalupe • Szlak pielgrzymkowy do Santiago de Compostela • Park Narodowy Doñana • Historyczne miasto warowne Cuenca • Giełda Jedwabiu w Walencji • Las Médulas • Pałac Muzyki Katalońskiej i szpital św. Pawła w Barcelonie • Pireneje - Mont Perdu • Klasztory Yuso i Suso w San Millán de la Cogolla • Sztuka naskalna basenu Morza Śródziemnego na Półwyspie Iberyjskim • Uniwersytet i dzielnica zabytkowa w Alcalá de Henares • Ibiza - różnorodność biologiczna i kulturowa • San Cristóbal de La Laguna • Stanowisko archeologiczne Atapuerca • Zespół katalońskich kościołów romańskich w Vall de Boí • Zespół archeologiczny Tarraco • Gaj palmowy w Elx • Rzymskie mury obronne w Lugo • Krajobraz kulturowy Aranjuezu • Renesansowe zespoły zabytkowe Úbeda i Baeza • Most Biskajski • Park Narodowy Teide

Lech Kaczyński rozmawiał z prezydentem Autonomii Palestyńskiej

Lech Kaczyński rozmawiał z prezydentem Autonomii Palestyńskiej Mahmudem Abbasem. Telefoniczna rozmowa przywódców dotyczyła konfliktu w Strefie Gazy - poinformowała prezydencka kancelaria na swojej stronie internetowej.

Tusk: W najbliższych dniach dojdzie do rozwiązania problemu

- Kwestia bezpieczeństwa energetyczne powinna w Unii Europejskiej przejść z etapu deklaracji do czynów; obecny kryzys gazowy pokazuje, że to konieczność - ocenił premier Donald Tusk dziś w Bratysławie po spotkaniu szefów rządów państw Grupy Wyszehradzkiej.

Napad z bronią na bank w Tarchominie

Uzbrojony mężczyzna obrabował bank spółdzielczy w Tarchominie. Sterroryzował pracowników, zabrał pieniądze i oddalił się z łupem.

Polscy obserwatorzy rozwiążą gazowy kryzys?

Rosja nie zgodziła się na misję Unii Europejskiej, która miała zakończyć spór o dostawę gazu na Zachód przez terytorium Ukrainy. Jak się dowiedział portal Gazeta.pl, już ustalono, że w misji mieli wziąć udział m.in. polscy eksperci. Misja jest jednym z warunków, jakie Rosja postawiła przed wznowieniem tranzytu gazu na Zachód. Przy sprzeciwie Moskwy, nie wiadomo, czy eksperci zakończą gazowy kryzys.

Policja postrzeliła ściganego

Dzisiaj tuż przed godz. 17, łódzcy policjanci postrzelili mężczyznę ściganego listem gończym.

Przekażesz jedzenie potrzebującym? Zapłacisz niższy podatek

Koniec z wyrzucaniem niepotrzebnego jedzenia. Przedsiębiorcy nareszcie będą mogli przekazywać nadwyżki potrzebującym nie martwiąc się o podatek VAT. Zmiany idą nawet dalej. Firmy wspierające organizacje charytatywne zapłacą mniejszy podatek dochodowy.

Klich: Nowy model dowództwa wymaga zmiany w konstytucji

Proponowany nowy model dowodzenia i kierowania wojskiem, przewidujący m.in. nowe stanowisko szefa obrony, wymaga niewielkiej zmiany w konstytucji - powiedział minister obrony Bogdan Klich.

Tuż przed wylotem do Pragi prezydent spotkał się z Pawlakiem

Prezydent Lech Kaczyński spotkał się, tuż przed wylotem do czeskiej Pragi, z wicepremierem i ministrem gospodarki Waldemarem Pawlakiem w sprawie kryzysu gazowego.

Złożył pozew o ochronę dóbr osobistych przeciw Zbigniewowi Ziobrze

Pozew przeciwko byłemu ministrowi sprawiedliwości Zbigniewowi Ziobrze o ochronę dóbr osobistych złożył w krakowskim sądzie okręgowym poseł SLD w latach 1993-1997, Ryszard Zając.

Kiszczak będzie jednak sądzony za bezprawne zwolnienie milicjanta

Szef MSW z lat 80. gen. Czesław Kiszczak będzie jednak sądzony za bezprawne zwolnienie w 1985 r. ze służby milicjanta z Koszalina za posłanie córki do pierwszej komunii - orzekł w czwartek Sąd Apelacyjny w Warszawie.