Dilofozaur

Z Wikipedii

Dilofozaur
Dilophosaurus wetherili, Muzeum Geologiczne Państwowego Instytutu Geologicznego
Systematyka
Domena	eukarioty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Podgromada	diapsydy
Nadrząd	dinozaury
Rząd	dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd	teropody
Nadrodzina	Coelophysoidea (?)
Rodzina	Dilophosauridae
Rodzaj	Dilofozaur
Nazwa systematyczna
Dilophosaurus
Welles, 1970
Systematyka w Wikispecies

Dilofozaur (Dilophosaurus) - najstarszy dobrze poznany duży, dwunożny, mięsożerny dinozaur należący do teropodów.

Nazwa rodzajowa Dilophosaurus oznacza dwugrzebieniastego jaszczura.

[edytuj] Opis

Dilofozaur był myśliwym o lekkiej budowie ciała, potężnych kończynach tylnych i bardzo długim ogonie. Charakterystyczną cechą budowy jego ciała były dwa półkoliste grzebienie, wyrastające ze szczytu czaszki, które były prawie tak cienkie jak papier i zaczynały się za linią nozdrzy a kończyły za oczami. Ich funkcja nie została jak dotąd wyjaśniona. Inną cechą czaszki dilofozaura, spotykaną też u innych przedstawicieli nadrodziny Coelophysoidea, jest odstęp między kością szczękową a kością przedszczękową, nadający głowie zwierzęcia kształt nieco podobny do głowy krokodyla. Zdaniem części naukowców, istnienie tego odstępu sparawiało, że połączenie szczęki i kości przedszczękowej u dilofozaura było zbyt słabe, by wytrzymać obciążenia powstające w czasie walki z dużą ofiarą. Jest to jednak kwestia, która pozostaje przedmiotem sporów. Innym argumentem, który jest przytaczany przez część naukowców jako potwierdzenie słuszności powyższej tezy, jest fakt, że choć szczęki dilofozaura były wyposażone w długie, ostre i szpiczaste zęby, to ich budowa wskazuje na to, że dilofozaury nie mogły przy ich pomocy polować na duże zwierzęta. Jest możliwe, że swoje ofiary dilofozaur uśmiercał dość długimi łapami zakończonymi pazurami. Mógł polować między innymi na młode roślinożerne dinozaury albo wręcz żywić się padliną.

Większość naukowców zalicza dilofozaura do nadrodziny Coelophysoidea, tym samym uznając go za krewnego takich teropodów, jak celofyz czy megapnozaur. Z kolei ta nadrodzina tradycyjnie jest zaliczana do szerszego kladu ceratozaurów, razem z m.in. ceratozaurem i rodziną abelizaurów. Niektóre nowsze badania sugerują jednak, że tradycyjnie rozumiane ceratozaury są grupą parafiletyczną, a ceratozaur i abelizaury są bliżej spokrewnione z tetanurami niż z Coelophysoidea. Analizy paleontologa Olivera Rauhuta sugerują, że dilofozaur może w istocie nie należeć do Coelophysoidea i być bliżej spokrewnionym z kladem obejmującym bardziej zaawansowane ceratozaury i tetanury^[1]; także Smith i in. (2007) przeprowadzili analizę kladystyczną, z której wynika, iż D. wetherilli nie należy do celofyzoidów, lecz razem z "D." sinensis oraz drakowenatorem i kriolofozaurem tworzy klad siostrzany do grupy obejmującej tetanury i ceratozaury^[2].

[edytuj] Wielkość

Dilofozaur miał około 6 m długości i ważył około 0,5 tony.

[edytuj] Występowanie

Dilofozaur występował na początku okresu jurajskiego (około 200-191 mln lat temu) na obszarze dzisiejszej Ameryki Północnej, Europy i Azji. Skamieniałości dilofozaura zostały znalezione w USA na obszarze stanu Arizona oraz w Chinach (Yunnan). Na obszarze Polski w Górach Świętokrzyskich oraz w Szwecji znalezione zostały jego tropy.

[edytuj] Behawior i Etologia

[edytuj] Filogeneza

[edytuj] Historia odkryć

Pierwsze skamieniałości tego dinozaura, bez charakterystycznego podwójnego grzebienia na czaszce, odkryto w 1942 roku na obszarze północnej Arizoniy w USA. Okaz ten został opisany w 1954 r. przez Samuela Wellesa pod nazwą Megalosaurus wetherilli. Dopiero kolejne, późniejsze odkrycie bardziej kompletnej czaszki z zachowanym grzebieniem, doprowadziło do zaklasyfikowania dilofozaura jako odrębnego rodzaju. Spośród trzech opisanych dotąd gatunków jedynym pewnym gatunkiem jest D. wetherilli. D. breedorum może być młodszym synonimem D. wetherilli, a różnice anatomiczne między nimi część naukowców tłumaczy zmiennością osobniczą lub też występowaniem u dilofozaurów dymorfizmu płciowego^[3][4]. Z kolei okaz odkryty w Chinach, który został opisany jako Dilophosaurus sinensis na tyle różni się od D. wetherilli, że zdaniem części naukowców może nie należeć do rodzaju Dilophosaurus^[5]; jego szkielet ma nawet niektóre cechy anatomiczne spotykane u tetanurów^[6]. Dong (2003) stwierdził podobieństwo między D. sinensis a znanym z nielicznych skamieniałości sinozaurem (Sinosaurus, nomen dubium)^[7]. Tropy należące do dilofozaura zostały odnalezione w Górach Świętokrzyskich w okolicach Stąporkowa, przez polskiego paleontologa Geralda Gierlińskiego.

[edytuj] Gatunki

• Dilophosaurus wetherilli (Welles, 1954)
• Dilophosaurus breedorum Welles, 1995 vide Welles & Pickering, 1999
• Dilophosaurus sinensis Hu, 1993

[edytuj] Przypisy

1. ↑ Rauhut, O. W. M. (2003) "The interrelationships and evolution of basal theropod dinosaurs." Special Papers in Palaeontology 69:1-213.
2. ↑ Smith, Nathan D.; Makovicky, Peter J.; Hammer, William R. & Currie, Philip J. (2007) "Osteology of Cryolophosaurus ellioti (Dinosauria: Theropoda) from the Early Jurassic of Antarctica and implications for early theropod evolution" Zoological Journal of the Linnean Society 151 (2), 377–421. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2007.00325.x
3. ↑ http://dml.cmnh.org/2000Mar/msg00665.html
4. ↑ http://dml.cmnh.org/2001Jan/msg00798.html
5. ↑ Lamanna, M.C., J.B. Smith, Y. Hailu, T.R. Holtz Jr., and P. Dodson (1998). "A reassessment of the Chinese theropod dinosaur Dilophosaurus sinensis." Journal of Vertebrate Paleontology 18(3, suppl.): 57A.
6. ↑ Irmis, Randall B. (2004) "First report of Megapnosaurus (Theropoda: Coelophysoidea) from China." PaleoBios 24(3):11-18.
7. ↑ Dong Z. (2003) "Contributions of new dinosaur materials from China to dinosaurology." Memoir of the Fukui Prefectural Dinosaur Museum. Number 2 pp. 123-131.

[edytuj] Muzea

Rekonstrukcje dilofozaura można podziwiać w następujących muzeach:

• Muzeum Geologiczne Państwowego Instytutu Geologicznego-muzeum geologiczne w Warszawie (Polska, Warszawa)
• Muzeum Paleontologiczne Uniwersytetu Kaliformijskiego - muzeum geologiczne w Berkeley (USA, Berkeley)
• Royal Tyrrell Museum - muzeum geologiczne w Drumheller (Kanada, Alberta, Drumheller)

[edytuj] Bibliografia

• Welles, S. P. (1954) "New Jurassic dinosaur from the Kayenta Formation of Arizona" Bulletin of the Geological Society of America, vol. 65, pp. 591-598
• Welles, S. P. (1970) "Dilophosaurus (Reptilia: Saurischia), a new name for a dinosaur." Journal of Paleontology, vol. 44, no. 5. p. 989
• Welles, S. P. (1984) "Dilophosaurus wetherilli (Dinosauria: Theropoda) osteology and comparisons" Palaeontographica. Beiträge zur Naturgeschichte der Vorzeit. Abteilung A: Paläozoologie, Stratigraphie Vol. 185, pp. 85-180

[edytuj] Galeria

[edytuj] Linki zewnętrzne

• http://www.ucmp.berkeley.edu/dilophosaur/intro.html
• Opis dilofozaura na DinoData (dostęp wymaga darmowej rejestracji)
• Dilofozaur w The Theropod Database
• Dilofozaur na dinozaury.com

Śliski poranek: wypadki na drogach

Zablokowana jest droga krajowa nr 10 przy wjeździe na obwodnicę Torunia w Lubiczu, gdzie zderzyły się cztery samochody. Jedna osoba została ranna. W Małopolsce autobus wjechał w drzewo.

Gehenna z meldunkiem przejdzie do lamusa?

Zamiast obowiązku meldunkowego wprowadzimy uproszczone formalności; zarejestrowania pobytu będzie można dokonać drogą elektroniczną - mówi w wywiadzie dla "Gazety Prawnej" wiceminister SWiA Witold Drożdż.

Farfał: zmiana w TVP nie była zaaranżowana

Nowy szef TVP Piotr Farfał zapewnia w "Dzienniku", że pochodzące z PiS sugestie, iż zmiana zarządu telewizji publicznej była zaaranżowana w budynkach ministerialnych, jest nieprawdziwa.

Abp Kowalczyk i o. Hejmo mieli jednego opiekuna?

Dzisiejszy nuncjusz apostolski w Polsce apb Józef Kowalczyk, którego tajne służby PRL zarejestrowały bez jego wiedzy jako kontakt informacyjny, przekazywał informacje temu samemu rezydentowi wywiadu co ojciec Konrad Hejmo - donosi „Rzeczpospolita".

Tomasz Nałęcz wraca do polityki

Tomasz Nałęcz przyjął zaproszenie na inauguracyjne spotkanie koalicji SdPl - PD - Zieloni firmowanej przez Dariusza Rosatiego, Janusza Onyszkiewicza i Marka Borowskiego. - Zgodził się uczestniczyć w budowie nowej centrolewicy - twierdzą organizatorzy.

Jak CBA odkryło Amerykę

CBA wykryło aferę korupcyjną w kopalni w Bogdance. Zrobiło to pięć lat po prokuraturze

W bitwie o szkło lepszy Kamiński

Prezydencki minister Michał Kamiński wypchnął z telewizji Piotra Kownackiego. Według raportu Instytutu Monitorowania Mediów w grudniu Kamiński wypowiadał się w głównych telewizyjnych serwisach informacyjnych przeszło dwa razy częściej.

Sześciolatki w szkołach w 2012 r. To ich prawo, nie obowiązek

Platforma zgłosiła wczoraj przełomową poprawkę do rządowego projektu obniżenia wieku szkolnego. Chce zapisać, że do 2012 r. sześcioletnie dzieci będą „miały prawo”, a nie „obowiązek” pójść do pierwszej klasy.

Posłowie za rozszerzeniem uprawnień sejmowej "speckomisji"

Za umożliwieniem sejmowej "speckomisji" dostępu do dokumentów i materiałów uzyskanych przez służby specjalne opowiedzieli się podczas debaty w Sejmie nad projektem zmian w regulaminie izby, posłowie ze wszystkich klubów parlamentarnych.