Dielektryk

Z Wikipedii

Dielektryk, inaczej: izolator elektryczny - substancja, materiał, w którym występuje niska koncentracja ładunków swobodnych w wyniku czego bardzo słabo przewodzony jest prąd elektryczny. Oporność właściwa dielektryków jest większa od 10⁶ Ω m (dla dobrych przewodników, np. metali, wynosi 10⁻⁸–10⁻⁶ Ωm).

Spis treści 1 Dielektryk w polu elektrycznym 2 Mikroskopowe (fizyczne) definicje dielektryka 3 Efekty fizyczne 3.1 Zastosowania w technice 4 Zobacz też

[edytuj] Dielektryk w polu elektrycznym

W dielektrykach ładunki związane mogą w pewnym zakresie przemieszczać się. Rodzaj i skala tych przemieszczeń decydują o własnościach elektrycznych dielektryka. Jeżeli w polu elektrycznym (elektrostatycznym) znajdzie się przewodnik, (w którym nie płynie prąd elektryczny), to ładunki swobodne przesuną się tak, że wewnątrz ciała nie będzie pola elektrycznego. W dielektryku ładunki nie mogą się swobodnie przesuwać, ale może dojść do przesunięcia się ładunków elektrycznych dodatnich względem ujemnych (powstaną dipole elektryczne). Zjawisko to nazywamy polaryzacją dielektryka. Makroskopowo postrzegamy to zjawisko jako gromadzenie się ładunków na powierzchni dielektryka (obojętnego jako całość), ładunki te zmniejszają pole elektryczne w dielektryku w stosunku do zewnętrznego pola elektrycznego (wektor E), co można opisać jako występowanie w dielektryku dodatkowego pola elektrycznego (wektor D) zwanego polem indukcji elektrycznej.

Jeżeli dielektryk jest izotropowy, to wektory E i D mają ten sam kierunek i dla wielu substancji przy niezbyt dużym polu elektrycznym i przy niezbyt dużych częstotliwościach zmian pola (E) indukowane pole (D) jest proporcjonalne do pola zewnętrznego, współczynnik proporcjonalności (ε) jest nazywany przenikalnością elektryczną substancji i jest wielkością charakterystyczną dla danej substancji.

W praktyce nie istnieją idealne dielektryki, te rzeczywiste charakteryzują się rezystancjami rzędu GΩ (gigaom). W wyniku tego w każdym dielektryku występują tzw. straty dielektryczne, co z kolei powoduje np. straty mocy podczas przesyłu energii elektrycznej liniami wysokiego napięcia, gdzie głównym dielektrykiem jest powietrze.

Dodatkowym problemem jest to, że dla każdego rzeczywistego dielektryka istnieje pewne napięcie przebicia, powyżej którego przez dielektryk płynie prąd - dla dielektryków stałych (tzn. niegazowych i niepłynnych), oznacza to trwałe uszkodzenie ich własności izolacyjnych.

[edytuj] Mikroskopowe (fizyczne) definicje dielektryka

Ze względu na to, że przewodnictwo materiałów zmienia się w sposób ciągły nie istnieje jedna granica wartości przewodnictwa poniżej której wszystkie materiały byłyby dielektrykami. Stosowane są różne definicje izolatora bazujące na mikroskopowym mechanizmie przewodnictwa. Przykładowo:

• dielektrykiem określa się substancje, dla których poziom Fermiego leży pomiędzy pasmami walencyjnym i przewodzenia (pasmowa teoria przewodnictwa).
• dielektrykiem określa się substancję, dla której przewodnictwo rośnie wraz z temperaturą, w przeciwieństwie do metalu, gdzie przewodnictwo maleje ze wzrostem temperatury.

W tym kontekście często półprzewodniki kategoryzowane są jako izolatory.

[edytuj] Efekty fizyczne

Niektóre dielektryki ze względu na złożoną zależność polaryzacji od przyłożonego pola i innych parametrów układu wykazują liczne efekty fizyczne, które można wykorzystać w bardzo różnorodny sposób. Jeśli dielektryk nie ma symetri inwersji to może wykazywać efekt piezoelektryczny. Efekt piezoelektryczny polega na występowaniu zależności między naprężeniami i polaryzacją dielektryka. Biorąc pod uwagę prawo Hooke'a można te zależności przenieść na odkształcenie ośrodka. Można więc użyć przetwornika piezoelektrycznego do pomiaru naprężeń, lub małych przemieszczeń. Jeśli przyczepi się do przetwornika znaną masę to można użyć go do pomiaru przyśpieszeń. Można też stosując efekt piezoelektryczny odwrotny uzyskać małe przesunięcia przykładając do dielektryka pole. Jest to podstawą na przykład mikroskopii bliskich oddziaływań. Mimo że przesunięcia nie są duże, to uzyskane siły są znaczne. Umożliwia to przestrajanie nawet ciężkich elementów optycznych z dużą dokładnością.

Jeśli ośrodek nie ma symetrii inwersji, i w dodatku wykazuje spontaniczną polaryzację może wystąpić w nim efekt piroelektryczny. Efekt piroelektryczny polega na powstaniu polaryzacji wskutek zmiany temperatury kryształu. Umożliwia to między innymi obrazowanie w dalekiej podczerwieni, jest to również efekt używany w pasywnych czujnikach ruchu.

Kolejnym znaczącym efektem jest efekt elektrooptyczny. Polega on na występowaniu wymuszonej przyłożonym polem elektrycznym dwójłomności. Prowadzi to do obrotu płaszczyzny polaryzacji przechodzącego przez ośrodek światła, przy czym kąt obrotu zależy od przyłożonego pola. Dielektryk taki w połączeniu z polaryzatorem może służyć do modulacji wiązki z dużą szybkością. Jeśli zamiast polaryzatora wprowadzi się polaryzującą płytkę światłodzielącą można polem elektrycznym sterować kierunkiem wiązki. Znajduje to zastosowanie na przykład we wzmacniaczach optycznych dla laserów femtosekundowych.

Występuje też w dielektrykach cała gama efektów nieliniowych które mają bardzo szerokie zastosowania w spektroskopii laserowej, na przykład do uzyskania promieniowania o innych długościach fali czy też poszerzenia widma.

[edytuj] Zastosowania w technice

Materiały elektroizolacyjne stosowane w technice to:

• szkło,
• porcelana,
• guma, ale nie każdy rodzaj, istnieją mieszanki gumy przewodzące
• tworzywa sztuczne, polipropylen, polichlorek winylu
• drewno, ale suche, wilgoć obniża własności izolacyjne
• olej transformatorowy, polichlorowane bifenyle, nafta
• powietrze, ale suche, wilgoć obniża własności izolacyjne
• próżnia,
• sześciofluorek siarki,
• elektret

Ciekawostką jest, że czysta chemicznie, tzn. wolna od soli mineralnych i bakterii woda też jest dobrym izolatorem.

Najistotniejszymi parametrami technicznymi charakteryzującymi izolatory elektryczne są:

• napięcie przebicia - zwane czasem wytrzymałością elektryczną
• prąd upływu
• współczynnik strat dielektrycznych

[edytuj] Zobacz też

• pole elektromagnetyczne,
• względna przenikalność elektryczna,
• dipol,
• przewodnictwo elektryczne,
• przewodnik elektryczny,
• półprzewodnik
• napięcie jonizacji,
• wytrzymałość elektryczna
• przebicie elektryczne
• wyładowanie elektryczne
• Model Hubbarda
• Ciecz Fermiego

Wywiad z Sikorskim: Nie zaostrzać dyskursu z Rosją

W wywiadzie dla "Gazety Wyborczej" Radosław Sikorski, minister spraw zagranicznych, mówi o zaangażowaniu Unii Europejskiej w gazowy konflikt między Rosją i Ukrainą oraz o realizacji energetycznych celów Polski we Wspólnocie. Ujawnia też, że Ukraina przegapiła szansę na otrzymanie planu na rzecz członkostwa w NATO.

Śliski poranek: wypadki na drogach

Zablokowana jest droga krajowa nr 10 przy wjeździe na obwodnicę Torunia w Lubiczu, gdzie zderzyły się cztery samochody. Jedna osoba została ranna. W Małopolsce autobus z górnikami wjechał w drzewo.

Gehenna z meldunkiem przejdzie do lamusa?

Zamiast obowiązku meldunkowego wprowadzimy uproszczone formalności; zarejestrowania pobytu będzie można dokonać drogą elektroniczną - mówi w wywiadzie dla "Gazety Prawnej" wiceminister SWiA Witold Drożdż.

Farfał: zmiana w TVP nie była zaaranżowana

Nowy szef TVP Piotr Farfał zapewnia w "Dzienniku", że pochodzące z PiS sugestie, iż zmiana zarządu telewizji publicznej była zaaranżowana w budynkach ministerialnych, jest nieprawdziwa.

Abp Kowalczyk i o. Hejmo mieli jednego opiekuna?

Dzisiejszy nuncjusz apostolski w Polsce apb Józef Kowalczyk, którego tajne służby PRL zarejestrowały bez jego wiedzy jako kontakt informacyjny, przekazywał informacje temu samemu rezydentowi wywiadu co ojciec Konrad Hejmo - donosi „Rzeczpospolita".

Tomasz Nałęcz wraca do polityki

Tomasz Nałęcz przyjął zaproszenie na inauguracyjne spotkanie koalicji SdPl - PD - Zieloni firmowanej przez Dariusza Rosatiego, Janusza Onyszkiewicza i Marka Borowskiego. - Zgodził się uczestniczyć w budowie nowej centrolewicy - twierdzą organizatorzy.

Jak CBA odkryło Amerykę

CBA wykryło aferę korupcyjną w kopalni w Bogdance. Zrobiło to pięć lat po prokuraturze

W bitwie o szkło lepszy Kamiński

Prezydencki minister Michał Kamiński wypchnął z telewizji Piotra Kownackiego. Według raportu Instytutu Monitorowania Mediów w grudniu Kamiński wypowiadał się w głównych telewizyjnych serwisach informacyjnych przeszło dwa razy częściej.

Sześciolatki w szkołach w 2012 r. To ich prawo, nie obowiązek

Platforma zgłosiła wczoraj przełomową poprawkę do rządowego projektu obniżenia wieku szkolnego. Chce zapisać, że do 2012 r. sześcioletnie dzieci będą „miały prawo”, a nie „obowiązek” pójść do pierwszej klasy.