Diament

Z Wikipedii

Diament – minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Nazwa pochodzi od gr. ἀδάμας adamas (dopełniacz ἀδάμαντος adamantos, łac. diamentum) = "niepokonany, niezniszczalny" i nawiązuje do wyjątkowej twardości tego minerału. Jest najtwardszą znaną substancją z występujących w przyrodzie.

Spis treści 1 Właściwości 2 Występowanie 3 Zastosowanie 4 Znane diamenty 5 Ciekawostki 6 Przypisy 7 Zobacz też 8 Linki zewnętrzne

[edytuj] Właściwości

• Symbol chemiczny - C (węgiel)
• Układ krystalograficzny - regularny
• Twardość w skali Mohsa - 10, najtwardszy ze znanych minerałów
• Łupliwość – wyraźna według ścian ośmiościanu
• Rysa - biała
• Przełam - drobnoziarnisty, promienisty
• Gęstość – 3,47 – 3,57 - najczęściej: 3,52 g/cm³
• Barwa - bezbarwny lub zawiera przebarwienia związane z zanieczyszczeniem
• Połysk - diamentowy na ścianach, na przełamie matowy
• Dyspersja - 0,044
• Inkluzja - wrostki różnych minerałów
• Dobra przewodność cieplna: 2000W/(m*K) wynikającą z efektywnego przewodnictwa fononowego
• Jest izolatorem, z wyjątkiem diamentu niebieskiego, który jest półprzewodnikiem
• Jest trudno topliwy i odporny na działanie kwasów i zasad

Tworzy zazwyczaj niewielkie kryształy przyjmujące postać ośmiościanu, rzadziej sześcianu. Duża część kryształów ma zaokrąglone kształty oraz wykazuje zbliźniaczenia. W przyrodzie stanowi jedną z pięciu, obok grafitu, fulerenów, Nanopianki i nanorurek, odmian alotropowych węgla.
Jest kruchy (rozpryskuje się pod wpływem uderzenia), przezroczysty; zwykle zawiera śladowe ilości azotu, glinu, boru, manganu, krzemu, magnezu, chromu.
Są w nim spotykane różne wrostki mineralne reprezentowane przez: oliwin, granat, pirop, pirotyn, ilmenit, rutyl, grafit, diopsyd, spinel oraz wcześniej wykrystalizowane diamenty. Rodzaj tych inkluzji pozwala na precyzyjne określenie miejsca pochodzenia danego kamienia. Minerał bardzo rzadki.

Ze względu na cechy zewnętrzne wyróżnia się kilka typów diamentów:

• bort - występuje w postaci nieregularnych zrostów ziarnistych, drobnokrystalicznych skupień,
• ballas - promieniste skupienia kryształów diamentu,
• Lonsdaleit - polimorficzna odmiana diamentu o dużej gęstości atomowej,
• Karbonado - zwany też czarnym diamentem, występuje w postaci drobnoziarnistych, porowatych skupień zabarwionych na czarno, szaro lub ciemnozielono, o różnej wielkości (aż do wielkości jaja), przypominające z wyglądu koks - spotykane przede wszystkim w Brazylii.

Diamenty naturalne monokrystaliczne klasyfikuje się na cztery grupy:

• Typ Ia - Stanowi 98% całkowitego wydobycia. Zawiera znaczne ilości azotu (około 1%) stanowiącego zanieczyszczenie. Silnie absorbują ultrafiolet, są optycznie przezroczyste dla fal o długości ponad 320 nm, przewodnictwo cieplne 900 W/(m*K), rezystywność elektryczna >10¹⁶Ω cm
• Typ Ib - Stanowi 1% całkowitego wydobycia. Zawiera do 0,2% azotu równomiernie rozproszonego w objętości kryształu. Własności optyczne, cieplne i elektryczne jak typ Ia. Do tej grupy należą prawie wszystkie diamenty syntetyczne.
• Typ IIa - Prawe nie zawiera azotu. Rzadko występuje w przyrodzie. Przewodnictwo cieplne 2600 W/(m*K), rezystywność elektryczna >10¹⁶Ω cm
• Typ IIb - Zawiera domieszkę boru. Błękitna barwa, rezystywność elektryczna >10-1000 Ω cm, są półprzewodnikami typu p

[edytuj] Występowanie

Rozróżniamy dwa rodzaje występowania diamentów:

• złoża pierwotne, znajdujące się w miejscu gdzie powstały
  • złoża kimberlitowe – mają wielkie znaczenie przemysłowo-gospodarcze (np. pd Afryka, niektóre złoża w Brazylii).
  • złoża perydotytowe – rzadko spotykane, mają małe znaczenie gospodarcze (np. w Sajanach).
• złoża wtórne – okruchowe, przeniesione w inne okolice
  • złoża eluwialne – tworzą się przy podchodzeniu ku powierzchni utworów diamentonośnych na skutek ich wietrzenia i odłączenia się części lekkich i i rozpuszczalnych (np. Indie, Brazylia).
  • złoża deluwialne – są produktem obsunięcia się materiału diamentonośnego posegregowanego dzięki różnicy ciężarów właściwych składników (spotykane w Indiach i Brazylii).
  • aluwialne złoża diamentonośne –występują w łożyskach i tarasach rzek współczesnych i dawnych (np. Borneo, pd Afryka, Birma, Kongo, Brazylia).
  • złoża okruchowe pochodzenia morskiego – spotykane na brzegach mórz i tarasach morskich w postaci wąskich pasów równoległych do wybrzeża (np. Afryka płd-zach).
  • złoża lodowcowe – znane ze zlepieńców lodowcowych Brazylii i dorzecza Oranje.
  • złoża pochodzenia eolicznego – znane jedynie z pustyni Namib
  • złoża mieszane – złoża Konga i Gujany Brytyjskiej (złoża odkryte w 1887 nad rzekami. Diamenty dorównują brazylijskim. Na 1 m³ przypada ok. 2 karaty diamentów).

Złoża wtórne były znane wcześniej i mają większe znaczenie pod względem wydobytych i wydobywanych dotąd diamentów.

Diamenty występują również w meteorytach w postaci wysokociśnieniowej odmiany heksagonalnej zwanej londsdaleitem.

Miejsca występowania:

• Indie – złoża wtórne, znane na wiele wieków p.n.e. i będące jedynym źródłem diamentów do początku XVIII wieku. Obszar diamentonośny ciągnie się na Półwyspie Hindustańskim w dolinach rzek: Penner, Kistnach, Gadavary. Średnia wielkość diamentów wynosi 0,6 karata. Są w najwyższym gatunku pod względem czystości, połysku, przezroczystości. Wydobycie bardzo prymitywne. Złoża prawie wyczerpane.
• Rosja (w Jakucji (Trubka Udacznaja), Ural, Płw. Kola),
• Australia – nad rzekami Gwadir i Darling. Diamenty małe o dużej odporności, mniejszej łupliwości i silnym połysku.
• Republika Południowej Afryki – dorzecze Oranje, Vaal – znane od 1867 r. W 1870 r. odkryto wielkie złoża pierwotne typu kimberlitowego około Kimberley. Tu w kopalniach znaleziono największe i najbardziej znane diamenty: Cullinan, Excelsior, Petz, Wiktoria, Juliusz Man. W 1927 r. wydobyto tam 4 708 038 karatów, a ze złóż pierwotnych 2 138 407 karatów diamentów.
• Demokratyczna Republika Konga – złoża przeważnie okruchowe, diamenty mają głównie znaczenie przemysłowe; wydajność wynosi 2-3 karatów na 1 m³ skały. Dostarczają ok. 65% produkcji światowej.
• Brazylia – Minas Gerais, Mato Grosso, Parana, - eksploatację złóż zaczęto w 1721 r. Złoża aluwialne (przy zboczach i tarasach rzek). Zawartość diamentów wynosi przeciętnie 0,5-1 karata na 1 m³ skały. Występuje duża ilość diamentów czarnych (karbonado). Diamentom brazylijskim towarzyszą różne minerały szlachetne i półszlachetne.
• Botswana – Orapa,
• Namibia,
• Senegal,
• Kanada i
• USA – złoża nie mają większego znaczenia przemysłowego.
• Angola

[edytuj] Zastosowanie

• Jest stosowany przy produkcji materiałów ściernych (diamenty syntetyczne) i narzędzi tnących i skrawających,
• jako elementy w aparaturze naukowej i medycznej,
• detektory cząstek elementarnych, dozymetry
• do wyrobu filier (wkładek kalibracyjnych - narzynek), do ciągadeł drutów i włókien sztucznych
• do wyrobu twardościomierzy i igieł fonograficznych
• do wyrobu drogocennej biżuterii
• w jubilerstwie - odpowiednio oszlifowane diamenty noszą nazwę brylantu.
• Diamenty są uważane za najcenniejszy minerał, cechy kamieni jubilerskich ma zaledwie 10–20% wszystkich wydobywanych diamentów.

[edytuj] Znane diamenty

Do najsłynniejszych diamentów na świecie należą:

• Cullinan – 3106 karatów, jest to największy znany diament, podzielony na 105 części i oszlifowany;
• Excelsior – 995,2 karata, podzielony na 11 części i oszlifowany, znaleziony w 1905 niedaleko Pretorii;
• Prezydent – 726,6 karata, brazylijski, podzielony na 29 części i oszlifowany;
• Jonker – 726 karatów, podzielony na 15 części i oszlifowany;
• Jubilee – 650,8 karata, po oszlifowaniu 245 karatów;
• Imperial (Victoria, Great White, Nizam) – 457 karatów, oszlifowany;
• Darcy Vargas – 425 karatów, brazylijski;
• Regent – 410 karatów, po oszlifowaniu 140,5 karata, obecnie w Luwrze;
• Szach – 3x1 cm, obecnie w skarbcu na Kremlu;
• Orłow – ok. 400 karatów, po oszlifowaniu 199,6 karata;
• Gwiazda Jakucji – 234 karaty, syberyjski;
• Millennium Star – 203 karaty,
• Koh-i-noor – 181,1 karata, indyjski, obecnie w skarbcu brytyjskim;
• Hope – 67,125 karata, po oszlifowaniu 44,4 karata, największy barwny diament – szafirowoniebieski.

Najcenniejsze diamenty w Polsce to:

• wielki czarny diament w złotej puszce św. Stanisława (1504, skarbiec katedry na Wawelu);
• bezbarwny diament w koronie monstrancji Jana Kazimierza (1672, skarbiec klasztoru Paulinów na Jasnej Górze) – 10 karatów.

[edytuj] Ciekawostki

• Staroindyjska medycyna naturalna zalecała popiół z diamentów przy leczeniu trądu, suchot (gruźlicy), schizofrenii, nadmiernym chudnięciu, cukrzycy i anemii. Popiół stosowany profilaktycznie miał przedłużać życie, wzmacniać ciało, poprawiać cerę i dawać dobre samopoczucie. Nadmienić jednak należy, że w rzeczywistości czysty diament spala się do gazowego dwutlenku węgla nie zostawiając prawie żadnego popiołu. Po jego spaleniu popiołu zostaje 0.25% poprzedniej masy. A w tym popiele występuje 25 innych pierwiastków chemicznych.

• W litoterapii diament stosuje się przy gorączce mózgu, nowotworach, zaburzeniach przysadki i szyszynki, przy schorzeniach móżdżku i rdzenia przedłużonego. Diament ma działać korzystnie również przy wylewach, zapaleniach i zaburzeniach prawej i lewej półkuli oraz opon mózgowych, a także przy autyzmie, dysleksji, epilepsji, problemach z koncentracją oraz zaburzeniach wzroku.

• W filmie "Columbo: Ashes to Ashes" porucznik Columbo odkrył, że przestępca ukrył diamenty w zwłokach, które zostały poddane kremacji w piecu wytwarzającym temperaturę ok. 900 st. C. Następnie odzyskał on diamenty z pieca krematoryjnego po spaleniu ciała. W rzeczywistości diamenty w takich warunkach uległyby spaleniu razem z ciałem. Diament w temperaturze powyżej 800 stopni Celsjusza, reagując z tlenem tworzy dwutlenek węgla.

• Po raz pierwszy diament spalił pod szklanym kloszem używając promieni słonecznych skupionych soczewką Antoine Lavoisier. Udowodnił w ten sposób, że diament to czysty węgiel.

• Wiek najstarszych diamentów (odkrytych w Australii) szacuje się na 3 do 4,25 mld lat.^[1]

• 27 sierpnia 2007 podano informację ^[2][3] o odkryciu największego diamentu na świecie, ważącego dwukrotnie więcej od dotychczasowego rekordzisty (ok. 7000 karatów), co okazało się oszustwem^[4].

• Wartość diamentu zależy ściśle od jego czystości, koniunktury na rynku i wielu innych czynników. Dla ogólnych szacunków można jednak przyjąć, że diament o wadze 100 karatów jest warty około 850 tysięcy złotych. Stąd też Cullinan, największy znany dotychczas diament (3106 karatów) warty był (przed podzieleniem) około dwudziestu pięciu milionów złotych.

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• diament marmaroski
• diamenty z Herkimer
• diament matara
• cyrkon
• brylant
• kryształ górski
• zasada 4C

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Parę słów o... diamentach - Państwowy Instytut Geologiczny
• M3Style Diamonds - Szeroki przekrój informacji o diamentach
• Diamenty - zbiór przydatnych informacji
• World of diamonds by Ned Hally (en)
• Znane diamenty świata (en)

Śliski poranek: wypadki na drogach

Zablokowana jest droga krajowa nr 10 przy wjeździe na obwodnicę Torunia w Lubiczu, gdzie zderzyły się cztery samochody. Jedna osoba została ranna. W Małopolsce autobus z górnikami wjechał w drzewo.

Gehenna z meldunkiem przejdzie do lamusa?

Zamiast obowiązku meldunkowego wprowadzimy uproszczone formalności; zarejestrowania pobytu będzie można dokonać drogą elektroniczną - mówi w wywiadzie dla "Gazety Prawnej" wiceminister SWiA Witold Drożdż.

Farfał: zmiana w TVP nie była zaaranżowana

Nowy szef TVP Piotr Farfał zapewnia w "Dzienniku", że pochodzące z PiS sugestie, iż zmiana zarządu telewizji publicznej była zaaranżowana w budynkach ministerialnych, jest nieprawdziwa.

Abp Kowalczyk i o. Hejmo mieli jednego opiekuna?

Dzisiejszy nuncjusz apostolski w Polsce apb Józef Kowalczyk, którego tajne służby PRL zarejestrowały bez jego wiedzy jako kontakt informacyjny, przekazywał informacje temu samemu rezydentowi wywiadu co ojciec Konrad Hejmo - donosi „Rzeczpospolita".

Tomasz Nałęcz wraca do polityki

Tomasz Nałęcz przyjął zaproszenie na inauguracyjne spotkanie koalicji SdPl - PD - Zieloni firmowanej przez Dariusza Rosatiego, Janusza Onyszkiewicza i Marka Borowskiego. - Zgodził się uczestniczyć w budowie nowej centrolewicy - twierdzą organizatorzy.

Jak CBA odkryło Amerykę

CBA wykryło aferę korupcyjną w kopalni w Bogdance. Zrobiło to pięć lat po prokuraturze

W bitwie o szkło lepszy Kamiński

Prezydencki minister Michał Kamiński wypchnął z telewizji Piotra Kownackiego. Według raportu Instytutu Monitorowania Mediów w grudniu Kamiński wypowiadał się w głównych telewizyjnych serwisach informacyjnych przeszło dwa razy częściej.

Sześciolatki w szkołach w 2012 r. To ich prawo, nie obowiązek

Platforma zgłosiła wczoraj przełomową poprawkę do rządowego projektu obniżenia wieku szkolnego. Chce zapisać, że do 2012 r. sześcioletnie dzieci będą „miały prawo”, a nie „obowiązek” pójść do pierwszej klasy.

Posłowie za rozszerzeniem uprawnień sejmowej "speckomisji"

Za umożliwieniem sejmowej "speckomisji" dostępu do dokumentów i materiałów uzyskanych przez służby specjalne opowiedzieli się podczas debaty w Sejmie nad projektem zmian w regulaminie izby, posłowie ze wszystkich klubów parlamentarnych.