Dekapol

Z Wikipedii

Dekapol (od greckiego słowa déka, co oznacza dziesięć, i pólis, miasto) czyli dziesięciogród, to związek lub liga dziesięciu miast. Nazwa ta odnosiła się też do obszaru, na którym leżała większość z tych miast.

Po podboju Syrii i Palestyny przez Aleksandra Wielkiego (około roku 332 p.n.e.) powstały tam kolonie greckie, w których najwidoczniej osiedlili się weterani z armii Aleksandra, a potem imigranci mówiący po grecku. Kolonie te często zakładano na terenie dawnych miast żydowskich, ale niekiedy też w nowych miejscach, zwłaszcza na wschód od Jordanu. Za panowania syryjskich Seleucydów i greckich Ptolemeuszów przeżywały one rozkwit, lecz powstanie państwa żydowskiego pod rządami Machabeuszów (po roku 168 p.n.e.) poważnie zagroziło ich względnej niezależności. Choć mieszkało w nich wielu żydów, stanowiły ośrodki greckiej kultury i administracji, co było całkowicie sprzeczne z celami Machabeuszów. Kiedy w roku 63 p.n.e. Pompejusz Wielki podbił i zreorganizował Palestynę, te hellenistyczne miasta znalazły się pod ochroną Rzymian i zyskały uprzywilejowaną pozycję. Wprawdzie podlegały Rzymowi oraz władcom prowincji Syrii, a także musiały płacić podatki i posyłać mężczyzn do służby wojskowej, ale mogły bić własną monetę i zachowały znaczną autonomię.

[edytuj] Miasta

Prawdopodobnie między podbojem Pompejusza a śmiercią Heroda Wielkiego dziesięć z tych hellenistycznych miast utworzyło luźny związek znany jako Dekapol. Chodziło pewnie o nawiązanie bliskich stosunków handlowych oraz obronę przed antyhellenistycznymi ruchami z Palestyny lub agresywnymi koczowniczymi plemionami z pustynnych regionów położonych dalej na wschód. Określenie Dekapol po raz pierwszy pojawia się w Chrześcijańskich Pismach Greckich w Ewangelii Mateusza 4:25 i Ewangelii Marka 5:20; 7:31 oraz w dziełach Józefa Flawiusza i Pliniusza Starszego (wszystkie z I wiek n.e.). Chociaż Pliniusz przyznaje, że istniały na ten temat różne opinie, to jednak sam do dziesięciu pierwotnych miast zalicza (wg Historia naturalis, V, XVI, 74):

• Damaszek
• Filadelfię (starożytna Rabba, dzisiejszy Amman)
• Rafanę
• Scytopolis (Bet-Szean)
• Gadarę
• Hippos
• Dion (miasto)
• Pellę
• Gerazę (dzisiejszy Dżarasz)
• Kanatę

Spośród nich tylko Scytopolis leżało na zachód od Jordanu; ze względu na strategiczne położenie doliny Ezdrelon miasto to stanowiło ważny łącznik z wybrzeżem Morza Śródziemnego i jego portami. Damaszek w Syrii, daleko na północy, wszedł w skład tego związku jako znaczący ośrodek handlu. Najbardziej wysunięta na południe była Filadelfia; leżała zaledwie 40 km na północny wschód od północnego krańca Morza Martwego. Pozostałe zaś miasta znajdowały się na terenie żyznego Gileadu lub sąsiedniego Baszanu. Większość z nich była położona przy głównych drogach tego regionu albo w ich pobliżu.

W II wieku n.e. Ptolemeusz zaliczył do Dekapolu 18 miast, co może wskazywać, że nazwy tej zaczęto używać w szerszym znaczeniu lub że zmieniła się liczba miast należących do tego związku. Niektórzy uczeni wśród pierwotnej dziesiątki zamiast Rafany wymieniają Ablię, wspomnianą przez Ptolemeusza. Wydaje się jednak, że region Dekapolu nie miał ściśle określonych granic i że władza tych miast nie rozciągała się na całe terytorium pomiędzy nimi, lecz tylko na okolice leżące w ich bezpośrednim sąsiedztwie.

Chociaż inne miasta w Palestynie również ulegały hellenistycznym wpływom, najbardziej było to widoczne w miastach Dekapolu. Uważa się, że do ich największego rozkwitu doszło w II wieku n.e.; w następnym stuleciu związek ten zaczął się rozpadać. O silnych wpływach greckich oraz panującym w Dekapolu dobrobycie świadczą imponujące ruiny teatrów, amfiteatrów, świątyń, łaźni, akweduktów oraz innych budowli w dzisiejszym Dżaraszu, a także innych miastach tego regionu.

Jak CBA odkryło Amerykę

CBA wykryło aferę korupcyjną w kopalni w Bogdance. Zrobiło to pięć lat po prokuraturze

Posłowie za rozszerzeniem uprawnień sejmowej "speckomisji"

Za umożliwieniem sejmowej "speckomisji" dostępu do dokumentów i materiałów uzyskanych przez służby specjalne opowiedzieli się podczas debaty w Sejmie nad projektem zmian w regulaminie izby, posłowie ze wszystkich klubów parlamentarnych.

Kolejny sklep internetowy oszukał klientów?

Warszawska policja wyjaśnia sprawę sklepu internetowego, który oferował telewizory tańsze o kilkadziesiąt procent niż u innych sprzedawców - poinformowała Anna Oleksiak ze stołecznej policji. Klienci, którzy wpłacili pieniądze nie mogli się dodzwonić do sklepu.

Sikorski: Polska jest gotowa odegrać rolę w rozwiązaniu gazowego kryzysu

Radosław Sikorski powiedział, że Polska jest gotowa wysłać obserwatorów, którzy monitorowaliby tranzyt gazu przez Ukrainę do Europy Zachodniej. Władimir Putin zadeklarował wcześniej, że Moskwa wznowi dostawę gazu przez Ukrainę, jeśli tranzyt nadzorować będą unijni obserwatorzy.

Rocco Buttiglione doradcą w Muzeum Jana Pawła II w świątyni Opatrzności Bożej

Rocco Buttiglione, były włoski minister ds. europejskich będzie doradcą w sprawie Muzeum Jana Pawła II i kard. Stefana Wyszyńskiego, które ma powstać przy Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. Buttiglione zasłynął kontrowersyjnymi wypowiedziami na temat homoseksualizmu, które wywołały burzę we włoskim rządzie i w Parlamencie Europejskim.

Skąd teraz płynie gaz do Polski

Białoruś i Niemcy to w tej chwili jedyne dwa kierunki, z których do Polski płynie gaz. Rura z Ukrainy od dzisiaj jest pusta.

Dwóch mężczyzn zamarzło w Krakowie

- Dwóch mężczyzn zmarło w Krakowie z powodu wyziębienia. To kolejne śmiertelne ofiary mrozów w Małopolsce. Na początku stycznia zmarł w szpitalu z powodu wyziębienia bezdomny.

Olszowiec złożył wniosek o zwolnienie ze służby

Szef ochrony prezydenta ppłk Krzysztof Olszowiec, zawieszony w związku z incydentem w Gruzji, złożył wniosek o zwolnienie ze służby - potwierdził rzecznik BOR Dariusz Aleksandrowicz. O tym, że Olszowiec chce odejść ze służby, napisała środowa "Gazeta Wyborcza".

Pawlak uspokajał prezydenta ws. dostaw gazu

Wicepremier Waldemar Pawlak zapewnił głowę państwa, że rosyjsko-ukraiński konflikt gazowy nie jest zagrożeniem dla sytuacji w kraju. Według Kancelarii Prezydenta, politycy są zgodni, że należy szukać możliwości dostarczania do Polski ropy i gazu drogami niekontrolowanymi przez Rosję.

Przez kilka miesięcy do dyspozycji VIP-ów będzie tylko jeden Tu-154

Przez kilka najbliższych miesięcy do dyspozycji najwyższych osób w państwie będzie tylko jeden samolot specjalny Tu-154, drugi przejdzie w tym czasie remont.