Dywiz

Z Wikipedii

Dywiz czyli łącznik to znak pisarski – czcionka lub font, o oczku w kształcie poziomej kreski biegnącej na wysokości środkowej linii pisma lub trochę poniżej tej linii. Dywiz ma długość ok. 1/4 do 1/3 firetu i jest najkrótszym spośród wszystkich znaków pisarskich w postaci poziomej kreski. Dywiz przypomina znaki minusa i myślnika, ale w tekście pełni odmienną od nich rolę i oznaczany jest odrębnym znakiem typograficznym. Myślnik oznaczany jest dłuższą kreską – półpauzą ( – ) lub pauzą ( — ), dywiz oznaczany jest krótką kreską ( - ) i położony jest albo na tej samej wysokości co myślnik, albo minimalnie poniżej. Z racji niewielkich rozmiarów znaku dywiz często kreślony jest nieco grubszą kreską niż znaki myślnika i minusa. Z kolei podobny do dywizu znak minusa ( − ) nie jest ściśle rzecz biorąc znakiem interpunkcyjnym, lecz matematycznym, i ma odmienne od dywizu szerokość i położenie, zgodne z innymi znakami matematycznymi – plusem, znakiem równości, kreską ułamkową. Znak minusa bliższy jest typograficznie półpauzie niż dywizowi^[1].

Dywiz stosowany jest przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych (złożonych). Znak dywizu styka się z sąsiadującymi znakami drukowalnymi (tj. nie jest od nich oddzielony spacjami) i tylko w wyjątkowych sytuacjach z jednej strony sąsiaduje ze spacją, np. w konstrukcjach w postaci: "jedno- lub dwuczłonowy". Inaczej mówiąc, dywiz jest znakiem wewnątrzwyrazowym lub międzywyrazowym, ale nigdy międzywyrażeniowym i dlatego nie zalicza się go do znaków interpunkcyjnych.

Należy dodać, że przy przenoszeniu wyrazów złożonych, wręcz wskazane jest dzielenie właśnie na dywizie. W przypadku przenoszenia takich wyrazów złożonych w języku polskim, gdy miejsce przeniesienia wypada na dywizie wyrazu złożonego, dywiz zaleca się powtórzyć na początku następnego wiersza. Może to w pewnych wypadkach przyczynić się do jednoznaczności np. niebieskozielony (tj. o kolorze pośrednim między niebieskim i zielonym) czy niebiesko-zielony (tj. dwukolorowy niebieski i zielony). Należy jednak dodać, że wbrew temu ustalonemu zwyczajowi typograficznemu słowniki ortograficzne dopuszczają przy przenoszeniu pomijanie łącznika w drugim wierszu.

Dywiz stosowany jest również w wyrazach zawierających liczby np. 27‑krotny, K‑219 oraz do łączenia końcówek fleksyjnych lub przyrostków ze skrótowcami, np. PAN‑u, ZMP‑owiec. Jednak w tego typu przypadkach przenoszenie na dywizie jest niezalecane, gdyż wygląda tu nienaturalnie i utrudniałoby czytanie tekstu.

Dywizu używa się ponadto wewnątrz nazw chemicznych, kodów pocztowych, numerów telefonów itp., natomiast przy podawaniu zakresów liczbowych (od... do...) zamiast dywizu stosuje się ze względów estetycznych myślnik (z reguły w jego krótszej postaci, czyli jako półpauzę).

Dywizu nie powinno się używać do oznaczania dialogów, gdyż nie jest to zgodne z normami interpunkcji (winien być tam użyty myślnik, a nie dywiz). Również względy estetyczne, ponieważ łącznik jest wizualnie za krótki, przemawiają za użyciem dłuższej kreski.

Inne nazwy dywizu to: znak przeniesienia, mała kreska, łącznik oraz tiret (z fr. tiré).

[edytuj] Dywiz w systemach informatycznych

Standard ASCII przewidywał wspólny znak dla minusa i łącznika (i nie przewidywał osobnego znaku dla myślnika). Wspólny znak kreski poziomej w zestawie znaków ASCII znajduje się na pozycji 45 i określany jest jako łącznik-minus (ang. hyphen-minus). Z punktu widzenia typografii jest to rozwiązanie daleko niewystarczające, ale podyktowane było względami technicznymi ówczesnej techniki telekomunikacyjnej. Kolejne wprowadzane w komputerach osobistych zestawy znaków były zgodne ze standardem ASCII, jednak zwiększały liczbę dostępnych znaków. Stosowany w polskiej wersji systemu Windows zestaw Windows-1250 zawiera obok znaku łącznika-minusa również znaki pauzy i półpauzy. Wprowadzony później standard Unicode (pol. Unikod), również zgodny z standardem ASCII, także zawiera znak łącznika-minusa (U+002D), ale obok niego również znaki pauzy i półpauzy i pozostałe znaki pisarskie. Typograficznie właściwym dla dywizu jest w Unikodzie znak U+2010.^[2]

Podobnie jak większość zaawansowanych edytorów tekstów, standard Unicode przewiduje specjalne znaki dla specyficznych sytuacji, związanych z automatyzacją przetwarzania tekstu:

• miękki (opcjonalny) łącznik (U+00AD), który pozostaje ukryty, gdy znajduje się w środku wiersza, jest natomiast widoczny, gdy przypada na koniec wiersza;
• łącznik, po którym wyraz nie może być dzielony (U+2011), którego należy użyć na przykład w słowie K‑219.

Dywiz charakterystyczny m.in. dla polskiej ortografii, tj. łącznik stawiany na końcu wiersza i powtarzany na początku następnego, jak w poniższym przykładzie

Akademia Górniczo-
-Hutnicza

można uzyskać przez kombinację miękkiego łącznika i łącznika niedzielącego.

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• Łącznik nierozdzielający
• pauza (znak typograficzny)
• przegląd zagadnień z zakresu DTP
• typografia

Kolejny sklep internetowy oszukał klientów?

Warszawska policja wyjaśnia sprawę sklepu internetowego, który oferował telewizory tańsze o kilkadziesiąt procent niż u innych sprzedawców - poinformowała Anna Oleksiak ze stołecznej policji. Klienci, którzy wpłacili pieniądze nie mogli się dodzwonić do sklepu.

Sikorski: Polska jest gotowa odegrać rolę w rozwiązaniu gazowego kryzysu

Radosław Sikorski powiedział, że Polska jest gotowa wysłać obserwatorów, którzy monitorowaliby tranzyt gazu przez Ukrainę do Europy Zachodniej. Władimir Putin zadeklarował wcześniej, że Moskwa wznowi dostawę gazu przez Ukrainę, jeśli tranzyt nadzorować będą unijni obserwatorzy.

Rocco Buttiglione doradcą w Muzeum Jana Pawła II w świątyni Opatrzności Bożej

Rocco Buttiglione, były włoski minister ds. europejskich będzie doradcą w sprawie Muzeum Jana Pawła II i kard. Stefana Wyszyńskiego, które ma powstać przy Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. Buttiglione zasłynął kontrowersyjnymi wypowiedziami na temat homoseksualizmu, które wywołały burzę we włoskim rządzie i w Parlamencie Europejskim.

Skąd teraz płynie gaz do Polski

Białoruś i Niemcy to w tej chwili jedyne dwa kierunki, z których do Polski płynie gaz. Rura z Ukrainy od dzisiaj jest pusta.

Dwóch mężczyzn zamarzło w Krakowie

- Dwóch mężczyzn zmarło w Krakowie z powodu wyziębienia. To kolejne śmiertelne ofiary mrozów w Małopolsce. Na początku stycznia zmarł w szpitalu z powodu wyziębienia bezdomny.

Koniec azylu dla ofiar handlarzy ludźmi?

Jedyne w Polsce schronisko dla ofiar handlarzy ludzkim towarem prowadzone przez fundację La Strada może zostać zamknięte. Państwowe instytucje nie są zainteresowane jego finansowaniem.

Olszowiec złożył wniosek o zwolnienie ze służby

Szef ochrony prezydenta ppłk Krzysztof Olszowiec, zawieszony w związku z incydentem w Gruzji, złożył wniosek o zwolnienie ze służby - potwierdził rzecznik BOR Dariusz Aleksandrowicz. O tym, że Olszowiec chce odejść ze służby, napisała środowa "Gazeta Wyborcza".

Pawlak uspokajał prezydenta ws. dostaw gazu

Wicepremier Waldemar Pawlak zapewnił głowę państwa, że rosyjsko-ukraiński konflikt gazowy nie jest zagrożeniem dla sytuacji w kraju. Według Kancelarii Prezydenta, politycy są zgodni, że należy szukać możliwości dostarczania do Polski ropy i gazu drogami niekontrolowanymi przez Rosję.

Przez kilka miesięcy do dyspozycji VIP-ów będzie tylko jeden Tu-154

Przez kilka najbliższych miesięcy do dyspozycji najwyższych osób w państwie będzie tylko jeden samolot specjalny Tu-154, drugi przejdzie w tym czasie remont.

Rosja: Ławrow wyjaśnił Sikorskiemu sytuację z tranzytem gazu

O kryzysie gazowym minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski rozmawiał w środę z szefem MSZ Rosji Siergiejem Ławrowem, wicepremierem Ukrainy Hryhorijem Nemyrią i szefem niemieckiej dyplomacji Frankiem Steinmeierem - poinformował rzecznik MSZ Piotr Paszkowski.