Dżinizm
Z Wikipedii
Dżinizm (sanskr. dżina - zwycięzca, pogromca), (uwaga: w niektórych tekstach pojawia się także forma dżajnizm bądź dżainizm, które są błędną kalką z angielskiego i nie powinno się ich używać; niektórzy używają formy dźinizm, która jest sprzeczna z zasadami polskiej ortografii) - nonteistyczny system filozoficzny i religijny który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e. w reakcji na silnie zrytualizowany braminizm.
Za twórcę tej religii uważany jest Parśwa żyjący w VIII p.n.e., znacząco zreformował ją jednak Wardhamana Mahawira, który stworzył zbiór zasad regulujących życie wyznawców dżinizmu. Są to:
- ahinsa - powstrzymanie się od zadawania cierpienia wszelkim istotom żywym
- asatja - powstrzymanie się od kłamstwa
- asteja - powstrzymanie się od kradzieży
- abrahmaćarja - powstrzymanie się od cudzołóstwa (w przypadku mnichów i mniszek - powstrzymanie się od wszelkich stosunków seksualnych)
- aparigraha - powstrzymanie się od posiadania własności zbędnych (w przypadku mnichów i mniszek - powstrzymanie się od posiadania wszelkiej własności)
Zasady te podkreślają wielki szacunek wyznawców dżinizmu dla wszystkich istot żywych. Dżiniści wierzą w możliwość wyrwania się z kręgu samsary - kołowrotu wcieleń, i osiągnięcia stanu wyzwolenia - mokszy. Droga do tego celu wiedzie poprzez "trzy klejnoty", czyli:
- należyte spojrzenie
- należyte poznanie
- należyte postępowanie (co osiąga się przestrzegając 5 wyżej wymienionych zasad)
Liczbę wyznawców dżinizmu ocenia się na ok. 4,5- 5 mln (z czego 97-98% w Indiach)
Wyznawcy dżinizmu wierzą, że świat nigdy nie powstał, ani nigdy się nie skończy. Przechodzi on przez cykle wznoszące lub opadające, składające się z 4 wieków. Wyższy, "urdhva-loka", to świat niebiański, składający się z siedmiu niebios. Świat ziemski, "madhya-loka", to kraina potępiona, obejmująca siedem piekieł, piętrzących się jedno na drugim, niczym połączone ze sobą parasole.
Współcześnie istnieją 2 główne gałęzie dżinizmu:
W XVIII wieku, w związku z wpływami hinduizmu na dżinizm, powstał nowy odłam odrzucający kult wizerunków i głoszący potrzebę powrotu do pierwotnego dżinizmu. Zwani byli - Sthanakawasi (dhundhija , bawis ), a ich założycielem był Lumpaka (Lankasza) żyjący w XVI w n.e. Powstała także grupa w której naśladuje się niektóre sposoby oddawania czci, praktykowane przez hindusów - zwani są oni Murtipudżaka. W XVIII wieku wyodrębnił się także odłam Terapanthi (Ścieżka trzech) założony przez Bhikandżi, który starał się połączyć wszystkie dżinijskie ścieżki w jedną.
Spis treści |
[edytuj] Teksty święte
Zbiór religijnych ksiąg dżinizmu - "Agama" ("Siddhanta") składa się z ok. 45 tekstów dotyczących doktryny, rytuału, biografii świętych oraz różnorodnych dziedzin wiedzy świeckiej. Każda ze szkół posiada własny kanon pism i komentarzy. W V wieku n.e. na synodzie w Walabhi pod przewodnictwem swetambarów ustalono nowy (większość starych pism zaginęła), ostateczny kanon pism dżinijskich. Najważniejsze to:
- "Anga" - zbiór 12 tekstów/części, istota doktryny, za pomocą legend wątków kosmologicznych i numerologicznych przedstawia się podstawy doktryny.
- "Acaranga" - dotyczy dyscypliny klasztornej,
- "Suryagadanga" - refutacja argumentów heretyckich,
- "Sthananga" - 10 tekstów doktrynalnych,
- "Samavayanga" - rozwinięcie 10 tekstów doktrynalnych,
- "Vyakhyaprajnapti" ("Bhagavati") - dialogi na temat dogmatów,
- "Nayadhammakahao" - seria apologii i kazań,
- "Upasakadasa" - biografie uczniów świeckich,
- "Antakitadasa" - biografie świętych,
- "Anuttara-Aupapatrika" - żywoty osób boskich,
- "Praśnavyakarana" - opis błędów i zaniedbań,
- "Vipakasutra" - konsekwencje dobrych i złych czynów,
- "Dristvada" - tekst zagubiony.
- "Upanga" - uzupełnienie doktryny, zbiór 12 tekstów/części o różnej wielkości i randze.
[edytuj] Tirthakara (Tirthanakara) - ubóstwiani mistrzowie dżinijscy
Według tradycji jest ich dwudziestu czterech - 22 uważanych za mitycznych, ostatni Mahawira-historyczny:
- 1. Adinatha (Riszabhadewa) - przedstawiany w kolorze żółtym, symbolizuje go byk,
- 2. Adżinatha - złoty, słoń,
- 3. Sambhawanatha - koń,
- 4. Abhinandana - złoty, małpa,
- 5. Sumatinatha - złoty lub żółty, ptak lub koło,
- 6. Padmaprabha - czerwony kwiat lotosu,
- 7. Suparswanatha - zielony, swastyka lub siedmiogłowa kobra,
- 8. Czandraprabha - biały, sierp księżyca,
- 9. Puszpadanta (Suwidhana) - biały, krokodyl lub krab,
- 10. Sithalanatha - żółty lub złoty, swastyka lub liść drzewa pippal,
- 11. Śrejamśanatha - żółty lub złoty, orzeł, daniel lub nosorożec,
- 12. Wasupudżja - czerwony, bawół wodny,
- 13. Wimalanatha -złoty lub żółty, dzik,
- 14. Ananatanatha - złoty, sokół lub niedźwiedź,
- 15. Dharmanatha - żółty, błyskawica,
- 16. Śantinatha - złoty lub żółty, daniel lub żółw,
- 17. Kunthanatha - złoty, koza,
- 18. Arthanatha - złoty lub żółty, ryba,
- 19. Mallinatha (według swetambarów kobieta) - niebieska lub złota, dzban na wodę,
- 20. Munisuwrata - ciemny, żółw,
- 21. Naminatha - złoty, niebieski lotos,
- 22. Neminatha (Arisztanemi) - czerwony lub ciemny, muszla,
- 23. Parswanatha (podobno VIII-VII w p.n.e.) - ciemnoniebieski, wąż lub siedmiogłowa kobra.
- 24. Tirthakara (złoty lub żółty, lew) - Wardhamana Mahawira (ok.VI - V w p.n.e.).
[edytuj] Przedstawiciele i ich dzieła:
- Umaswati (ok. I-III w n.e.) - zaliczany do swetambarów,
- "Tattwarthadhigamasutra" ("Sutry dotyczące poznania sensu prawd") - dzieło uznane przez digambarów i swetambarów,
- Kundakunda (ok. III-IV w n.e.) - zaliczany do digambarów,
- "Pawajanasara" ("Istota objawienia"),
- "Pańczatthijasangaha" ("Zestawienie pięciu zbiorów bytu"),
- "Samajasara" ("Rdzeń nauki"),
- Wamalasuri (VI w n.e.),
- "Paumaczarija" ("Historia Padmy") - najstarszy dżinijski poemat epicki,
- Dżinasena (IX w n.e.),
- "Pasvabhyudaya",
- Gunabhadra (IX w n.e.),
- "Mahapurana",
- Hariczandra (IX w n.e.),
- "Dharmasarmabhyudaya" ("Triumf obrońcy prawa") - tekst o 15 tirthakarze,
- Puszpadanta (X w n.e.),
- "Mahapurana" - tekst o kosmologii,
- Ranna (X w n.e.),
- "Ajita-purana",
- "Gadayuddha",
- Czawunda Raja (XI-XII w n.e.),
- "Cavundarayapurana" (historia 24 thirthakarów),
- Abhajadewa (XI-XII w n.e.),
- "Tika",
- Haribhadra (XII w n.e.),
- "Neminathacariu",
- Ramaczandra Suri (XII w n.e.),
- "Hariscandra" ("Satyaharicandra"),
- Andajja (XIII w n.e.),
- "Kabbikarakavya" (tekst o czystości duszy),
- Madhura (ok. XIV w n.e.),
- "Dharmathapurana",
- Bhaskara (XV w n.e.),
- "Jivandharacarita" (historia pobożnego księcia),
- Dewaczandra (Devachandra) (XIX w n.e.),
- "Rajavali-kathe" (historia dżinizmu),
[edytuj] Dżinijskie miejsca święte
- Abu (w stanie Radzastan, Indie) - święta góra sekty Swetambara. Kompleks świątyń zbudowany pomiędzy XI a XIII w n.e.
- Palitana (w stanie Gudżarat, Indie) - święte miasto Swetambarów, zamieszkiwane przez 19 kolejnych tirthankarów, znajduje się tam 108 większych świątyń i ok. 800 kaplic,
- Shravanabelagola (w stanie Karnaka, Indie) - święte miasto digambarów słynące z 18-metrowego posągu z 981 r n.e. dżinijskiego świętego Bahubalina,
- Śatrundżaja - święta góra Swetambarów w pobliżu Palitanii,
- Girnar (w stanie Gudżarat, Indie) - święta góra Swetambarów. Kompleks świątyń ku czci Neminathy, świątynie, pustelnie.
- Samed - święta góra Swetambarów, miejsce osiągnięcia nirwany przez pierwszego tirthankarę Riszabhe,
- Asztapada - święta góra Swetambarów.
Uzupełnienia ze strony http://www.religieifilozofie.prv.pl za zgodą autora
[edytuj] Bibliografia
- P. Balcerowicz, Dżinizm, Starożytna religia Indii, Warszawa, Wyd. Akademickie Dialog, 2003, ISBN 83-88938-31-2
| Tomasz Nałęcz wraca do polityki |
Tomasz Nałęcz przyjął zaproszenie na inauguracyjne spotkanie koalicji SdPl - PD - Zieloni firmowanej przez Dariusza Rosatiego, Janusza Onyszkiewicza i Marka Borowskiego. - Zgodził się uczestniczyć w budowie nowej centrolewicy - twierdzą organizatorzy. |
| Rehabilitacja kokainisty przyszła i niepewna |
Artur P., były doradca ds. sportu u prezydenta Lecha Kaczyńskiego podejrzany o handel kokainą, nie wróci na razie do pracy w kancelarii, o co walczył przed warszawskim sądem. |
| W bitwie o szkło lepszy Kamiński |
Prezydencki minister Michał Kamiński wypchnął z telewizji Piotra Kownackiego. Według raportu Instytutu Monitorowania Mediów w grudniu Kamiński wypowiadał się w głównych telewizyjnych serwisach informacyjnych przeszło dwa razy częściej. |
| Sześciolatki w szkołach w 2012 r. To ich prawo, nie obowiązek |
Platforma zgłosiła wczoraj przełomową poprawkę do rządowego projektu obniżenia wieku szkolnego. Chce zapisać, że do 2012 r. sześcioletnie dzieci będą „miały prawo”, a nie „obowiązek” pójść do pierwszej klasy. |
| Jak CBA odkryło Amerykę |
CBA wykryło aferę korupcyjną w kopalni w Bogdance. Zrobiło to pięć lat po prokuraturze |
| Posłowie za rozszerzeniem uprawnień sejmowej "speckomisji" |
Za umożliwieniem sejmowej "speckomisji" dostępu do dokumentów i materiałów uzyskanych przez służby specjalne opowiedzieli się podczas debaty w Sejmie nad projektem zmian w regulaminie izby, posłowie ze wszystkich klubów parlamentarnych. |
| Kolejny sklep internetowy oszukał klientów? |
Warszawska policja wyjaśnia sprawę sklepu internetowego, który oferował telewizory tańsze o kilkadziesiąt procent niż u innych sprzedawców - poinformowała Anna Oleksiak ze stołecznej policji. Klienci, którzy wpłacili pieniądze nie mogli się dodzwonić do sklepu. |
| Sikorski: Polska jest gotowa odegrać rolę w rozwiązaniu gazowego kryzysu |
Radosław Sikorski powiedział, że Polska jest gotowa wysłać obserwatorów, którzy monitorowaliby tranzyt gazu przez Ukrainę do Europy Zachodniej. Władimir Putin zadeklarował wcześniej, że Moskwa wznowi dostawę gazu przez Ukrainę, jeśli tranzyt nadzorować będą unijni obserwatorzy. |
| Rocco Buttiglione doradcą w Muzeum Jana Pawła II w świątyni Opatrzności Bożej |
Rocco Buttiglione, były włoski minister ds. europejskich będzie doradcą w sprawie Muzeum Jana Pawła II i kard. Stefana Wyszyńskiego, które ma powstać przy Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. Buttiglione zasłynął kontrowersyjnymi wypowiedziami na temat homoseksualizmu, które wywołały burzę we włoskim rządzie i w Parlamencie Europejskim. |
| Skąd teraz płynie gaz do Polski |
Białoruś i Niemcy to w tej chwili jedyne dwa kierunki, z których do Polski płynie gaz. Rura z Ukrainy od dzisiaj jest pusta. |
