Cyfry chińskie
Z Wikipedii
Chińczycy stosują system dziesiętny, w którym pierwszym dziesięciu cyfrom arabskim odpowiadają znaki: 一, 二, 三, 四, 五, 六, 七, 八, 九 oraz 十. Używają również zera zapisywanego jako 零, lub zapożyczonym znakiem 〇 (w chińskim piśmie tradycyjnie nie ma okrągłych kształtów) i bez którego ich system zapisu długo był się w stanie obejść.
Liczby większe od 10 zapisywane są przez łączenie cyfr 1-9, oraz cyfr dla kolejnych rzędów wielkości 十 (10), 百 (100), 千 (1000) oraz 万 (10000). I tak np. 十一 (11), 二十 (20), 一百四十七 (147) itd. Przy dużych liczbach niższe rzędy wielkości są omijane, np. 四万六 (46000), a liczby, w których obok dużego rzędu wielkości występuje również rząd niski, przedzielane są jednym zerem, niezależnie od tego, jak duża jest różnica między rzędami np. 一千〇一 (1001).
O ile w systemie stosowanym w Europie przy dużych liczbach podstawową jednostką jest tysiąc (np. "tysiąc tysięcy" to milion), w Chinach "jednostką podstawową" jest 万, czyli dziesięć tysięcy (miriada), np. 十万 (100.000), 百万 (1.000.000), 千万 (10.000.000). Podwójny 万, czyli 100.000.000, zapisuje się znakiem 亿.
System ten jest zdublowany przez znaki oficjalne, z którymi można się spotkać np. na banknotach. W wymowie mandaryńskiej są one odczytywane tak samo.
[edytuj] Tabela
(T) oznacza tradycyjne pismo chińskie
(U) oznacza uproszczone pismo chińskie
| Wymowa (Pinyin) |
Zapis oficjalny |
Cyfry zwykłe |
Wartość | Opis |
|---|---|---|---|---|
| líng | 零 | 〇 | 0 | W tym przypadku tradycyjny znak 零 jest stosowany częściej niż zapożyczony - 〇 |
| yī | 壹 | 一 | 1 | także 弌 (f. przestarzała) 么(T) lub 幺(U) yāo - przy wymowie numerów telefonów, pokoi itd. w ChRL, co ma ułatwiać odróżnianie cyfr. Słowo yī ma bowiem wiele znaczeń i może prowadzić do nieporozumień (np. yì to 100.000.000). |
| èr | 貳 (T) lub 贰 (S) |
二 | 2 | także 弍 (f. przestarzała) 兩(T) lub 两(U) liǎng - kiedy mowa np. o "dwóch osobach" (klasyfikator) |
| sān | 叄 (T) lub 叁 (U) |
三 | 3 | także 弎 (f. przestarzała) 參(T) lub 参(u) sān |
| sì | 肆 | 四 | 4 | |
| wǔ | 伍 | 五 | 5 | |
| liù | 陸 | 六 | 6 | |
| qī | 柒 | 七 | 7 | |
| bā | 捌 | 八 | 8 | |
| jiǔ | 玖 | 九 | 9 | |
| Wielkrotności "10" | ||||
| shí | 拾 | 十 | 10 | Czasami używana forma 什 jest niedopuszczalna. |
| niàn | 念 lub 貳拾 | 廿 lub 卄 | 20 | 卄 jest rzadko używany, 廿 i 卄 stosuje się głównie w kalendarzach Zapis stosowany na ogół to 二十 |
| sà | 叄拾 | 卅 | 30 | 卅 jest rzadko użwywany, stosuje się głównie w kalendarzach Zapis stosowany na ogół to 三十 |
| xì | 肆拾 | 卌 | 40 | 卌 jest rzadko użwywany Zapis stosowany na ogół to 四十 |
| bǎi | 佰 | 百 | 100 | |
| qiān | 仟 | 千 | 1,000 | |
| wàn | 萬 | 萬 (T) lub 万 (U) |
104 | Podstawowa jednostka do tworzenia dużych liczb w systemie chińskim |
| Duże liczby (wielokrotności 10 000) | ||||
| yì | 億 | 億 (T) lub 亿 (U) |
108 | Wartość w klasycznym chińskim obecnie także: 105. |
| zhào | 兆 | 1012 | Wartość w klasycznym chińskim obecnie także: 106, 1016 (Przedrostek SI) |
|
| jīng | 京 | 1016 | Wartość w klasycznym chińskim obecnie także: 107, 1024, 1032. |
|
| gāi | 垓 | 1020 | Wartość w klasycznym chińskim obecnie także: 108, 1032, 1064. |
|
| zǐ | 秭 | 1024 | Wartość w klasycznym chińskim obecnie także: 109, 1040, 10128. |
|
| ráng | 穰 | 1028 | Wartość w klasycznym chińskim Obecnie także: 1010, 1048, 10256. |
|
| gōu | 溝 | 1032 | Wartość w klasycznym chińskim Obecnie także: 1011, 1056, 10512. |
|
| jiàn | 澗 | 1036 | Wartość w klasycznym chińskim Obecnie także: 1 E12|1012, 1064, 101024. |
|
| zhèng | 正 | 1040 | Wartość w klasycznym chińskim Obecnie także: 1013, 1072, 102048. |
|
| zài | 載 | 1044 | Wartość w klasycznym chińskim Obecnie także: 1014, 1080, 104096. |
|
| jí | 極 | 1048 | Wartość w klasycznym chińskim |
|
| hénghéshā | 恒河沙 | 1052 | Wartość w klasycznym chińskim |
|
| 阿僧祇 | 1056 | Wartość w klasycznym chińskim |
||
| 那由他 | 1060 | Wartość w klasycznym chińskim |
||
| 不可思議 | 1064 | Wartość w klasycznym chińskim |
||
| 無量大數 | 1068 | Wartość w klasycznym chińskim |
||
| Małe liczby | ||||
| fēn | 分 | 1/10 | decy jako Przedrostek SI | |
| lí | 釐 | 厘 | 1/100 | centy jako Przedrostek SI |
| háo | 毫 | 1/1000 | mili jako Przedrostek SI | |
| sī | 絲 | 10-4 | Wartość w klasycznym chińskim |
|
| hū | 忽 | 10-5 | Wartość w klasycznym chińskim |
|
| wēi | 微 | 10-6 | mikro jako Przedrostek SI | |
| xiān | 纖 | 10-7 | Wartość w klasycznym chińskim |
|
| shā | 沙 | 10-8 | Wartość w klasycznym chińskim |
|
| chén | 塵 | 10-9 | Wartość w klasycznym chińskim Przedrostek SI nazywa się 奈 nài(T) lub 纳 nà(U)(nano) |
|
| āi | 埃 | 10-10 | Wartość w klasycznym chińskim |
|
| miǎo | 渺 | 10-11 | Wartość w klasycznym chińskim |
|
| mò | 莫 | 10-12 | Wartość w klasycznym chińskim Przedrostek SI nazywa się 皮 pí (pico) |
|
| Sejm: będą dłuższe urlopy macierzyńskie i urlopy dla ojców |
Uchwalona nowelizacja Kodeksu Pracy wydłuża urlopy macierzyńskie i wprowadza urlopy dla ojców. Posłowie zgodzili się także na podwyższenie zasiłków macierzyńskich dla rolników. |
| Molestowana seksualnie? Szefowie tak mają |
PRZEGLĄD PRASY. Bulwersujące zapisy rozmów z inspektorami pracy publikuje piątkowy "Dziennik". |
| J. Kaczyński: Do wyborców dotrzemy przez parafie |
PRZEGLĄD PRASY. Jarosław Kaczyński ujawnia w "Rzeczpospolitej" plan Prawa i Sprawiedliwości na przyciągnięcie nowych zwolenników. "Punktem dotarcia dla naszych działaczy, posłów, senatorów jest parafia" - mówi prezes PiS w wywiadzie dla "Rzeczpospolitej". |
| "Wychodzi Tusk na mównicę..." - nowe dowcipy posłów |
PRZEGLĄD PRASY. "Dlaczego tak dużo pszczół lata wokół Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, odkąd Tusk został premierem? Bo czują lipę" - to jeden z dowcipów krążących wśród posłów. Do aktualnych poselskich anegdot dotarł "Dziennik". |
| Pożar w kopalni "Halemba" w drugą rocznicę katastrofy |
Jeden górnik został poważnie poparzony, a 18 skierowano na badania, aby sprawdzić, czy nie podtruli się dymem w wyniku pożaru w podziemnej stacji transformatorów kopalni "Halemba" w Rudzie Śląskiej. |
| Zwrot w aferze przeciekowej? Kaczmarek nie musiał być źródłem |
PRZEGLĄD PRASY. Janusz Kaczmarek nie musiał być źródłem przecieku w tzw. aferze gruntowej - uważa Prokuratura Apelacyjna. Jej zdaniem, śledztwo początkowo nakierunkowane było na jedną wersję, przedstawioną na słynnej konferencji - informuje "Rzeczpospolita". "Rz" wspólnie z Radiem Zet, dotarła do informacji, które w nowym świetle stawiają śledztwo wyjaśniające, kto spalił akcję CBA w resorcie rolnictwa. To może być zwrot w tzw. aferze przeciekowej - uważa dziennik. |
| Strumień myśli posła Ziobry |
Jeszcze nie dotarliśmy do materii, która jest przedmiotem komisji śledczej - przewodniczący komisji Andrzej Czuma (PO) przerwał wczoraj w 25. minucie wystąpienie Zbigniew Ziobry, byłego ministra sprawiedliwości. |
| Premier: Emerytalne plany skorygujemy |
- Nie ma sporu o emerytury dla nauczycieli w koalicji - mówi premier. Tymczasem minister pracy z PSL nadal forsuje swój projekt, który oficjalnie nie podoba się Platformie. |
| Polskie śledztwo w sprawie „Sirius Star” |
Polska prokuratura chciałaby postawić przed sądem piratów, którzy porwali statek „Sirius Star” |
| Władze Opola: Dewianci won! |
Nie odbędzie się w miejskiej placówce „żywa biblioteka” z udziałem Romów, posła Mniejszości Niemieckiej, luteranki, feministki, anarchisty, punkowca, alkoholika, geja i lesbijki. Bo prezydenci oświadczyli, że nie życzą sobie tu dewiantów |
