Constantin Carathéodory

Z Wikipedii

Constantin Carathéodory (gr.: Κωνσταντίνος Καραθεοδωρής) (13 września 1873 - 2 lutego 1950) – matematyk pochodzenia greckiego, syn greckiego dyplomaty; ur. w Berlinie. Jego prace dotyczyły rachunku wariacyjnego, teorii miary, równań różniczkowych i teorii odwzorowań konforemnych. W teorii miary podstawowa definicja zbioru mierzalnego jest nazywana warunkiem Carathéodory'ego. W fizyce podał aksjomatyczne sformułowanie II zasady termodynamiki. Jako pierwszy (w 1930 r.) pokazał też nierówność znaną później (zwłaszcza w programowaniiu dynamicznym) jako nierówność Bellmana. Pracował ponadto nad zastosowaniem teorii Hamiltona-Jacobiego do teorii względności i formalizacją zasad optyki za pomocą rachunku wariacyjnego.

Spis treści 1 Biografia 1.1 Wczesne lata i edukacja 1.2 Praca i podróże 1.2.1 Epizod wrocławski 1.2.2 Niemcy, Grecja, Niemcy 1.3 Wojna i ostatnie lata życia 2 Korespondencja z Einsteinem 3 Przypisy 4 Zobacz też 5 Linki zewnętrzne

[edytuj] Biografia

[edytuj] Wczesne lata i edukacja

Gdy Constantin miał dwa lata jego rodzina przeniosła się z Berlina do Brukseli, gdzie spędził on swą młodość. Okazywał talent do języków. Greckim i francuskim posługiwał się jako mową ojczystą. Gdy w 1879 umarła jego matka, zatrudniono niemiecką opiekunkę, która również uczyła dzieci języka. Jako trzynastolatek rozpoczął naukę we francuskiej szkole średniej (5-letni college). Tam też dwukrotnie zdobywał nagrodę dla najlepszego ucznia z matematyki w Belgii. Następnie studiował w belgijskiej akademii wojskowej (Ecole Militaire de Belgique), a w 1895 rozpoczął pracę jako inżynier w Grecji i, trzy lata później, w Egipcie przy budowie zapór na Nilu.

W 1900 roku wstąpił na uniwersytet w Berlinie, gdzie studiował u Frobeniusa i Schwartza. Dwa lata później przeniósł się do Getyngi, gdzie w 1904 otrzymał doktorat napisany pod kierunkiem Hermana Minkowskiego. Zaledwie rok po doktoracie przedstawił swoją pracę habilitacyjną. Na tak szybkie staranie o awans zezwolono na osobistą prośbę Davida Hilberta.

[edytuj] Praca i podróże

Choć początkowo nie chciał pozostawać w Niemczech, swoją pracę po habilitacji rozpoczął nauczając w Getyndze jako Privatdozent. W 1908 przeniósł się na rok do Bonn a następnie (również na około rok) do Hanoveru. W międzyczasie (w 1909 r.) poślubił swoją kuzynkę, Eufrosinię Karatheodoris. Związek małżeński z krewnymi był w ich rodzinie tradycją. [1] W Hanoverze rodzi im się pierwsze dziecko, syn Stephanos.

[edytuj] Epizod wrocławski

W październiku 1910 został mianowany profesorem matematyki w nowo otwartej Królewskiej Wyższej Szkole Technicznej we Wrocławiu (Königliche Technische Hochschule Breslau), poprzedniczce Politechniki Wrocławskiej. Tutaj w 1912 r. rodzi mu się córka Despina (obecnie mieszkająca w Atenach). Jego wrocławski adres to Scharnhorst Strasse 30, obecnie ul. Jastrzębia, przy zbiegu z ul. Gajowicką (dom już nie istnieje). Pozostawał tam do 1913 r. kiedy to przeniósł się z powrotem do Getyngi, aby objąć katedrę po Feliksie Kleinie.

[edytuj] Niemcy, Grecja, Niemcy

W 1918 r. obejmuje katedrę w Berlinie. Rok później przenosi się do Grecji, aby jako rektor organizować nowo powstający Uniwersytet Joński w Smyrnie. Po inwazji Turków na to miasto w 1922 r. ucieka do Aten. Tam pozostaje przez dwa lata zanim nie przeniesie się na powrót do Niemiec, do Monachium. Tam, na stanowisku kierownika katedry matematyki Politechniki Monachijskiej, pozostaje już do emerytury (1938 r.). Podróżuje jednak nieprzerwanie, zwłaszcza do Stanów Zjednoczonych i Grecji. Jest pierwszym zaproszonym wykładowcą (invited lecturer) Amerykańskiego Towarzystwa Matematycznego (1927-1928). W 1936 r. ponownie odwiedza USA, wygłaszając m.in. wykład z okazji 300-lecia Harvardu.

[edytuj] Wojna i ostatnie lata życia

Czas wojenny jest niewątpliwie dlań trudny. Według Georgiadou zachowuje się on biernie wobec reżimu nazistowskiego:

(...)during World War II he took part in the procedures of the Bavarian Academy of Sciences. He did not get involved in the movement for national socialism, but he did have connections with Nazi party members (...) kept silent in the face of crimes that violated any idea of human decency, accepted the authority of an illegal state, made his compromises and submitted to the expulsion of Jews from scientific institutions.^[1] (Podczas II wojny światowej brał udział w pracach Bawarskiej Akademii Nauk. Nie angażował się w ruch narodowosocjalistyczny, ale miał powiązania z członkami partii nazistowskiej (...), utrzymywał milczenie w obliczu przestępstw urągających jakkolwiek rozumianej przyzwoitości ludzkiej, akceptował autorytet nielegalnego państwa, przyjmował kompromisy biernie zgadzając się na wydalanie Żydów z instytucji naukowych.)

Według świadectwa córki Despiny, Carathéodory razem z Einsteinem pomagał w ucieczce wielu uczonym żydowskiego pochodzenia, załatwiając zaproszenia z amerykańskich uczelni, gdzie miał wpływowych przyjaciół i znajomych.[2]

Ostatni swój wykład Carathéodory wygłasza w grudniu 1949. Umiera 2 lutego 1950 w Monachium, gdzie jest pochowany wraz z żoną na cmentarzu Waldfriedhof.

[edytuj] Korespondencja z Einsteinem

19 grudnia 2005 ambasador Izraela w Atenach przedstawił greckiemu Ministrowi Spraw Zagranicznych kopie 10 listów, jakie Carathéodory wymienił z Einsteinem. Według ekspertów w Narodowym Archiwum Izraela - gdzie znajdują się oryginały listów - matematyczna strona teorii Einsteina opierała się o prace Carathéodory'ego. [3] [4]

Einstein na zakończenie wywiadu dla prasy w 1955 r. miał stwierdzić:

Panowie, jest mi bardzo przykro, że widzę was gotowych do odejścia bez zadania mi najważniejszego pytania. Poprosiliście, żebym wam odpowiedział na wiele pytań, ale nikt z was nie chciał się dowiedzieć, kto był moim nauczycielem i kto pokazał mi drogę do wyższej matematyki, tak w rozwoju mojej myśli, jak i badań. Aby was nie zamęczyć, powiem prosto i bez jakichkolwiek szczegółów, że moim wielkim nauczycielem był nie kto inny, tylko niesamowity Grek – Constantin Carathéodory, któremu nie tylko ja osobiście, ale i cała matematyka, fizyka oraz nauka XX wieku zawdzięczają wszystko.[5]

[edytuj] Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• Twierdzenie Carathéodory'ego
• Warunek Carathéodory'ego

[edytuj] Linki zewnętrzne

• John J O'Connor; Edmund F. Robertson Constantin Carathéodory w MacTutor History of Mathematics archive (en)
• Nauczyciel Einsteina

Tomasz Nałęcz wraca do polityki

Tomasz Nałęcz przyjął zaproszenie na inauguracyjne spotkanie koalicji SdPl - PD - Zieloni firmowanej przez Dariusza Rosatiego, Janusza Onyszkiewicza i Marka Borowskiego. - Zgodził się uczestniczyć w budowie nowej centrolewicy - twierdzą organizatorzy.

Rehabilitacja kokainisty przyszła i niepewna

Artur P., były doradca ds. sportu u prezydenta Lecha Kaczyńskiego podejrzany o handel kokainą, nie wróci na razie do pracy w kancelarii, o co walczył przed warszawskim sądem.

W bitwie o szkło lepszy Kamiński

Prezydencki minister Michał Kamiński wypchnął z telewizji Piotra Kownackiego. Według raportu Instytutu Monitorowania Mediów w grudniu Kamiński wypowiadał się w głównych telewizyjnych serwisach informacyjnych przeszło dwa razy częściej.

Sześciolatki w szkołach w 2012 r. To ich prawo, nie obowiązek

Platforma zgłosiła wczoraj przełomową poprawkę do rządowego projektu obniżenia wieku szkolnego. Chce zapisać, że do 2012 r. sześcioletnie dzieci będą „miały prawo”, a nie „obowiązek” pójść do pierwszej klasy.

Jak CBA odkryło Amerykę

CBA wykryło aferę korupcyjną w kopalni w Bogdance. Zrobiło to pięć lat po prokuraturze

Posłowie za rozszerzeniem uprawnień sejmowej "speckomisji"

Za umożliwieniem sejmowej "speckomisji" dostępu do dokumentów i materiałów uzyskanych przez służby specjalne opowiedzieli się podczas debaty w Sejmie nad projektem zmian w regulaminie izby, posłowie ze wszystkich klubów parlamentarnych.

Kolejny sklep internetowy oszukał klientów?

Warszawska policja wyjaśnia sprawę sklepu internetowego, który oferował telewizory tańsze o kilkadziesiąt procent niż u innych sprzedawców - poinformowała Anna Oleksiak ze stołecznej policji. Klienci, którzy wpłacili pieniądze nie mogli się dodzwonić do sklepu.

Sikorski: Polska jest gotowa odegrać rolę w rozwiązaniu gazowego kryzysu

Radosław Sikorski powiedział, że Polska jest gotowa wysłać obserwatorów, którzy monitorowaliby tranzyt gazu przez Ukrainę do Europy Zachodniej. Władimir Putin zadeklarował wcześniej, że Moskwa wznowi dostawę gazu przez Ukrainę, jeśli tranzyt nadzorować będą unijni obserwatorzy.

Rocco Buttiglione doradcą w Muzeum Jana Pawła II w świątyni Opatrzności Bożej

Rocco Buttiglione, były włoski minister ds. europejskich będzie doradcą w sprawie Muzeum Jana Pawła II i kard. Stefana Wyszyńskiego, które ma powstać przy Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. Buttiglione zasłynął kontrowersyjnymi wypowiedziami na temat homoseksualizmu, które wywołały burzę we włoskim rządzie i w Parlamencie Europejskim.

Skąd teraz płynie gaz do Polski

Białoruś i Niemcy to w tej chwili jedyne dwa kierunki, z których do Polski płynie gaz. Rura z Ukrainy od dzisiaj jest pusta.