CMC1/2

Z Wikipedii

System informatyczny CMC1/2 (Cyfrowa Metanometryczna Centrala) to jeden z modułów systemu dyspozytorskiego MSD-80, opracowany na przełomie lat 70. i 80. XX wieku, w Zakładzie Systemów Sterowania BS-3 Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Systemów Mechanizacji, Elektrotechniki i Automatyki Górniczej SMEAG w Katowicach. Bazą sprzętową systemu był minikomputer PRS-4 wyposażony w dedykowane oprogramowanie i kanał przemysłowy, umożliwiające pomiary (w cyklu 4 minutowym) stężenia metanu i prędkości przepływu strugi powietrza, a w przypadku przekroczenia wartości krytycznych mierzonych parametrów także wyłączanie energii elektrycznej w podziemnych wyrobiskach. Urządzenie doświadczalne nazwane CMC1 przebadano w kopalni WESOŁA (wtedy LENIN), w latach 1978-1979 roku, natomiast prototyp CMC1/2 (wersja dwukomputerowa) zastosowano w tej samej kopalni w 1981 roku. Pozytywne rezultaty doświadczalnej eksploatacji spowodowały instalację systemu w następnych 6 kopalniach, o największym zagrożeniu metanowym. W połowie lat 80. XX wieku sprzedano 5 systemów CMC1/2 do Chin.

[edytuj] Przeznaczenie

CMC1/2 przeznaczona była do pomiaru niskich (do 5%) i wysokich (do 100%) stężeń metanu oraz prędkości przepływu powietrza, prowadzenia detekcji przekroczenia wartości krytycznych mierzonych parametrów, a także wyłączania w takim przypadku energii elektrycznej w podziemnych wyrobiskach kopalni. Wyniki pracy systemu w postaci raportów i wykresów udostępniano obsłudze na ekranie monochromatycznego, alfanumerycznego monitora oraz w postaci wydruków.

[edytuj] Historia powstania

W połowie lat 70. XX wieku zakupiono system metanometryczny typu CTT63/40U firmy Oldham, a następnie licencję na jego produkcję w Polsce. System ten zrewolucjonizował pomiary stężenia metanu oraz sposób zabezpieczenia kopalń przed wybuchem metanu. Do czasu zakupu systemu CTT63/40U do pomiaru stężenia metanu i metanometrycznego zabezpieczenia kopalń stosowano metanomierze Barbara ROW, zaprojektowane przez Instytut Bezpieczeństwa Górniczego BARBARA w Mikołowie. Metanomierze przeznaczone były do autonomicznej pracy i wyłączały energię elektryczną po przekroczeniu nastawionego progu. Energii niezbędnej do ich pracy dostarczała wbudowana turbinka zasilana sprężonym powietrzem. Informacje o wyłączeniu jak i powrocie stężenia metanu do normy, a także aktualnej jego wartości przekazywane były do dyspozytorni i sygnalizowane na statycznej tablicy synoptycznej. System CTT63/40U wprowadził nowy elektryczny standard zasilania czujników centralnie z powierzchni, rejestrację pomiarów na wielokanałowych rejestratorach X-t oraz możliwość dowolnego przyporządkowania czujników urządzeniom wyłączającym energię elektryczną. System, wdrożony po raz pierwszy w kopalniach Rybnickiego Okręgu Węglowego w połowie lat 70-tych, stanowił aż do początków lat 90-tych podstawowe zabezpieczenie metanometryczne kopalń, a w niektórych stosowany jest do dnia dzisiejszego. Oczywiste zalety zastosowanego rozwiązania (sposób pomiaru, konstrukcja czujników, transmisja sygnałów, centralne iskrobezpieczne zasilanie instalacji obiektowej z powierzchni) zainspirowały konstruktorów do zastąpienia powierzchniowej części systemu dwoma oryginalnymi, krajowymi rozwiązaniami. Ideą pierwszego z nich było zastąpienie elektromechanicznego układu wybierania czujników przez układ zbudowany w oparciu o elementy scalone. Zaprojektowana zgodnie z tą ideą modułowa centrala metanometryczna CMM20 (CMM20m) umożliwiała obsługę 20 czujników wg standardu CTT63/40U. Ideą drugiego, ciekawszego rozwiązania było zastąpienia powierzchniowej części systemu (elektromechaniczny układ wybierania czujników, rejestracja na taśmie papierowej) minikomputerem wyposażonym w wydzielony kanał przemysłowy i specjalne oprogramowanie użytkowe. Projekt cyfrowej centrali metanometrycznej CMC1 był pierwszą w Polsce próbą wykorzystania minikomputera SMC-3 do realizacji tak odpowiedzialnego zadania, jakim jest centralne zabezpieczenie metanometryczne kopalni. Ponieważ CMC1 różniła się od innych systemów monitorowania wbudowanymi funkcjami sterowania (wyłączanie i załączanie energii elektrycznej na dole kopalni), dla zapewnienia niezbędnej niezawodności zdublowano część powierzchniową systemu. Powstał w ten sposób dwukomputerowy system CMC1/2 bazujący na minikomputerach PRS-4.

[edytuj] Bibliografia

• Dworak M., Piela J., Żymełka K. "Zabezpieczenie metanometryczne kopalni" materiały VIII Sympozjum "Systemy zarządzania i sterowania kopalniami", Szklarska Poręba, październik 1979
• Dworak M. "Struktura programu sterującego pracą cyfrowej stacji metanometrycznej CMC1", Mechanizacja I Automatyzacja Górnictwa nr 5 (138) 1980, PL ISSN 0208-7446
• Żymełka K. "Systemy dyspozytorskiego monitorowania w polskich kopalniach w drugiej połowie XX wieku”, Pomiary Automatyka Kontrola nr 10 2000, ISSN 0032-4110 Indeks 36958

Elżbieta Kruk w Sejmie: To proszę zbadać mnie alkomatem!

- To proszę zbadać mnie alkomatem i wtedy będzie pani miała odpowiedź. A jak nie to spotkamy się w sądzie - tak posłanka PiS Elżebieta Kruk odpowiedziała dziennikarzom na sugestie jakoby przyszła do Sejmu pod wpływem alkoholu.

Sejm: będą dłuższe urlopy macierzyńskie i urlopy dla ojców

Uchwalona nowelizacja Kodeksu Pracy wydłuża urlopy macierzyńskie i wprowadza urlopy dla ojców. Posłowie zgodzili się także na podwyższenie zasiłków macierzyńskich dla rolników.

Molestowana seksualnie? Szefowie tak mają

PRZEGLĄD PRASY. Bulwersujące zapisy rozmów z inspektorami pracy publikuje piątkowy "Dziennik".

J. Kaczyński: Do wyborców dotrzemy przez parafie

PRZEGLĄD PRASY. Jarosław Kaczyński ujawnia w "Rzeczpospolitej" plan Prawa i Sprawiedliwości na przyciągnięcie nowych zwolenników. "Punktem dotarcia dla naszych działaczy, posłów, senatorów jest parafia" - mówi prezes PiS w wywiadzie dla "Rzeczpospolitej".

"Wychodzi Tusk na mównicę..." - nowe dowcipy posłów

PRZEGLĄD PRASY. "Dlaczego tak dużo pszczół lata wokół Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, odkąd Tusk został premierem? Bo czują lipę" - to jeden z dowcipów krążących wśród posłów. Do aktualnych poselskich anegdot dotarł "Dziennik".

Pożar w kopalni "Halemba" w drugą rocznicę katastrofy

Jeden górnik został poważnie poparzony, a 18 skierowano na badania, aby sprawdzić, czy nie podtruli się dymem w wyniku pożaru w podziemnej stacji transformatorów kopalni "Halemba" w Rudzie Śląskiej.

Zwrot w aferze przeciekowej? Kaczmarek nie musiał być źródłem

PRZEGLĄD PRASY. Janusz Kaczmarek nie musiał być źródłem przecieku w tzw. aferze gruntowej - uważa Prokuratura Apelacyjna. Jej zdaniem, śledztwo początkowo nakierunkowane było na jedną wersję, przedstawioną na słynnej konferencji - informuje "Rzeczpospolita". "Rz" wspólnie z Radiem Zet, dotarła do informacji, które w nowym świetle stawiają śledztwo wyjaśniające, kto spalił akcję CBA w resorcie rolnictwa. To może być zwrot w tzw. aferze przeciekowej - uważa dziennik.

Premier: Emerytalne plany skorygujemy

- Nie ma sporu o emerytury dla nauczycieli w koalicji - mówi premier. Tymczasem minister pracy z PSL nadal forsuje swój projekt, który oficjalnie nie podoba się Platformie.

Polskie śledztwo w sprawie „Sirius Star”

Polska prokuratura chciałaby postawić przed sądem piratów, którzy porwali statek „Sirius Star”

Władze Opola: Dewianci won!

Nie odbędzie się w miejskiej placówce „żywa biblioteka” z udziałem Romów, posła Mniejszości Niemieckiej, luteranki, feministki, anarchisty, punkowca, alkoholika, geja i lesbijki. Bo prezydenci oświadczyli, że nie życzą sobie tu dewiantów