Bruce Lee
Z Wikipedii
 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: dopracować styl, uporządkować. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Bruce Lee | |
| Chińskie nazwisko i imię | |
| Hanyu Pinyin | Lǐ Xiǎolóng |
| Wade-Giles | Lee Hsiao-lung |
| Spolszczenia | Li Mały Smok |
| Zn. tradycyjne | 李小龍 |
| Zn. uproszczone | 李小龙 |
Bruce Lee, właściwie Lee Jun Fan (李振藩, ur. 27 listopada 1940 w roku smoka w San Francisco, zm. 20 lipca 1973 w Hongkongu) – amerykański aktor i mistrz sztuk walk pochodzenia chińskiego. Ikona kina akcji oraz znana postać najnowszej kultury. Był synem Lee Hoi-Chuena, aktora opery chińskiej. Jego matka, Grace, też była śpiewaczką.
Spis treści |
[edytuj] Początki kariery filmowej
Gdy miał około 3 miesięcy wystąpił przed kamerą na rękach ojca w filmie Golden Gate Girl. Około 1941 roku wraz z rodziną powrócił do Koulun w Hongkongu i, w wieku 5 lat, zaczął pojawiać się w małych, dziecięcych rolach w filmach, m.in. w The Birth of Mankind – 1946 i Fu gui fu yun – 1948. W wieku 12 lat, Bruce rozpoczął naukę w Saint Francis Xavier College. Gdy pewnego razu został pobity przez członków ulicznego gangu, zainspirowało go to do rozpoczęcia trenowania sztuk walk w szkole Wing Tsun Sijo pod okiem Sifu Yip Mana, który uczył Bruce'a Wing Chun kung-fu przez około 5 lat. Utalentowany i atletycznie zbudowany Bruce ćwiczył boks, a także taniec cha-cha i pod koniec 18, roku życia wygrał zawody taneczne w Hongkongu.
[edytuj] Powrót do Stanów Zjednoczonych
W wieku 18 lat Bruce wstąpił do gangu i często popadał w konflikty z policją, więc rodzice zasugerowali mu wyemigrowanie do Stanów Zjednoczonych. Po przeprowadzce zamieszkał w chińskiej dzielnicy San Francisco, gdzie pracował w restauracji należącej do jego krewnego, a także jako nauczyciel tańca. Następnie wyjechał do Seattle, gdzie ukończył Edison Technical School, a później studiował na uniwerytecie stanowym University of Washington który jest w mieście Seattle, gdzie na tamtejszym uniwersytecie zaczął studiować filozofię oraz kontynuował treningi kung-fu.
W 1961 poznał swoją późniejszą żonę Lindę Emery oraz otworzył pierwszą szkołę kung-fu pod nazwą Jun Fan Kung-Fu Institute do której przyjmował wszystkich, a także brał za lekcje pieniądze. Nie spodobało się to chińskim mistrzom, którzy wyzwali go na pojedynek z mistrzem stylu Białego Żurawia Wang Jak Manem. Jeśliby przegrał miał zaprzestać nauczania ludzi nie będących Chińczykami. Bruce Lee wygrał pojedynek, ale nie bez trudu.
Na początku pierwszej połowy lat 60., Lee współpracował z wieloma znanymi w USA mistrzami sztuk walk jak np. Ed Parker – ekspertem kenpo karate oraz Jhoon Rhee – mistrzem taekwondo. W 1963 roku Bruce Lee opublikował swoją pierwszą książkę, przedstawiającą chińskie Kung-Fu.
W 1964 roku przeniósł się, wraz ze swoją szkołą, do Oakland i poślubił Lindę Emery. Wystąpił także gościnnie w liczących się pokazach sztuk walk jak np. Long Beach Nationals. Bruce zaprezentował tam m.in. jednocalowe uderzenie, pompki na dwóch palcach jednej ręki, szybkość uderzenia, chi-sau (ćwiczenie lepkich rąk). Na jednym z takich turniejów, Bruce Lee poznał stylistę Jaya Sebringa, który przedstawił go producentowi telewizyjnemu Williamowi Dozierowi.
[edytuj] Kariera filmowa
Bazując na sukcesie Batmana, Dozier chciał przenieść Zielonego szerszenia (The Green Hornet) z komiksu do telewizji, więc szukał aktora ze wschodu do roli pomocnika Szerszenia, zwanego Kato. Wtedy też Bruce otworzył drugą szkołę kung-fu, tym razem w Oakland (stan Kalifornia), po czym przeniósł się tam, by być bliżej Hollywood. Jednocześnie zamknął swoją szkołę w Seattle.
Debiut Bruce'a na ekranie był obiecujący, a Zielony Szerszeń został upubliczniony w roku 1966, jednak po jednym sezonie (30 odcinków) wyświetlania emisja została zakończona. Podczas tego okresu Bruce dostawał więcej listów niż gwiazda show Van Williams. W tej sytuacji, szukający pracy i nie widzący swoich szans na sukces w filmie Bruce Lee ponownie otworzył w chińskiej dzielnicy Los Angeles swoją szkołę kung-fu. Trenował także gwiazdy filmu takie jak Lee Marvin, Kareem Abdul-Jabbar, Roman Polanski, Steve McQueen, James Garner i James Coburn.
Pod koniec lat 60. serial Zielony szerszeń został zakupiony przez telewizję z Hongkongu. Wyświetlany pod nazwą The Cato Show, odniósł tam duży sukces, a Bruce Lee stał się gwiazdą.
W tym okresie Bruce Lee dodał do Wing Chun niektóre aspekty innych stylów walki, takich jak tradycyjny boks oraz karate okinawańskie. Stworzył sztukę walki Jeet Kune Do (Metoda przechwytywania pięści). Jej elementy zaczerpnął z różnych stylów walki (np. ruchy nóg wziął z szermierki).W 1969 roku nadarzyła się kolejna okazja do zagrania epizodycznej roli Winslowa Wonga, demolującego biuro detektywa (James Garner) w filmie Marlowe.
W 1970 roku Bruce Lee doznał poważnej kontuzji pleców podczas treningu. Mimo złych rokowań lekarzy po długiej rehabilitacji znów zaczął ćwiczyć sztuki walki. Podczas kontuzji napisał książkę Tao of Jeet Kune Do.
Następnie Bruce wystąpił kilka razy jako instruktor sztuk walk w telewizyjnej serii Longstreet – 1971. Z niewielkimi sukcesami w Hollywood oraz pieniędzmi w kieszeni, Bruce wrócił do Hongkongu, gdzie został zaproszony przez producenta filmowego z wytwórni "Golden Harvest", Raymonda Chowa. Chow był zainteresowany wykorzystaniem dużej popularności Bruca Lee wśród chińskich fanów i zaoferował mu główną rolę w Tang sha da xiong, znanym także jako Fists of Fury (pod tym tytułem w USA) lub The Big Boss (Wielki szef) – 1971. Film był reżyserowany przez Wei Lo, a zdjęcia odbywały się w Tajlandii w bardzo złych warunkach, ze względu na niewielki budżet.
W momencie premiery film stał się od razu wielkim hitem. Tysiące Chińczyków pragnęło zobaczyć atletycznego bohatera wymierzającego sprawiedliwość za pomocą stóp i pięści.[potrzebne źródło]
W 1972 Chow wyprodukował kolejny film Jing we men, znany także jako The Chinese Connection (Chiński łącznik) lub Fist of Fury (Wściekłe pięści) , posiadający większy budżet . Film, w reżyserii Wei Lo, z Lee w roli głównej zawierał wiele ekscytujących scen walki, co sprawiło, że stał się kolejnym kasowym przebojem.[potrzebne źródło]
Następnie Bruce Lee założył własną wytwórnię filmową "Concorde Film Production", a jej pierwszym wyprodukowanym filmem był Meng long guojiang, znany także jako Way of the Dragon (Droga smoka) lub Return of The Dragon (Powrót smoka).
W filmie tym, Bruce Lee wystąpił w potrójnej roli: aktora, producenta i reżysera. Film nagrywano w Rzymie, a gościnnie wystąpili w nim Ing-Sik Whang – ekspert hapkido, legenda karate – Robert Wall oraz siedmiokrotny mistrz USA w karate – Chuck Norris. Sukcesem Lee zainteresowała się duża wytwórnia z Hollywood – "Warner Bros".
[edytuj] Śmierć
Pierwszy krytyczny moment nastąpił na planie Wejścia smoka. Bruce Lee zemdlał i został przewieziony do szpitala, gdzie wykryto obrzęk mózgu. Jednak później okazało się, że obrzęk zniknął. 20 lipca 1973 r. Lee poczuł się źle. Po wzięciu tabletki przeciw bólowi głowy, przebywał w apartamencie aktorki Betty Ting Pei, gdzie zasnął i już się nie obudził. Wezwano karetkę i przewieziono go do szpitala królowej Elżbiety. Ogłoszono zgon, który według oficjalnych informacji nastąpił na skutek obrzęku mózgu spowodowanego przez pomieszanie środków przeciwbólowych z odurzającymi i alkoholem.
Dla niektórych do dziś jego śmierć pozostaje zagadką - stała się ona bowiem źródłem licznych, także fantastycznych, spekulacji, po części z powodu braku zgody ze strony rodziny na wykonanie autopsji. Wśród popularnych hipotez jest m.in. taka, że wszystkiemu winne są triady lub mnisi z klasztoru Shaolin, którzy to mieli zabić go "ciosem wibrującej pięści", za ujawnienie tajemnic kung-fu. Jednak prawdziwą przyczyną śmierci Bruce'a były jego problemy z narkotykami, które zaczął brać już podczas kręcenia "Wielkiego Bossa" (1971) Narkotyki były przyczyną pierwszego poważnego zasłabnięcia, a potem także śmierci (w połączeniu z alkoholem).
Już po jego śmierci miała miejsce premiera filmu Wejście smoka (Enter the Dragon – 1973), który okazał się dużym hitem w USA i na całym świecie oraz spowodował, że Bruce Lee stał się po własnej śmierci międzynarodową gwiazdą . Bruce Lee był głównym choreografem pojedynków w tym filmie. Sam obraz rozpowszechnił filmy kung-fu na całym świecie.
Fani na całym świecie stale interesują się filmami z udziałem Bruce'a Lee. Przykładowo, w Grze śmierci (Game of Death – 1978) oraz w Grze śmierci II (Game of Death II – 1981), w wielu scenach wystąpił sobowtór Bruce'a Lee. W powyższych filmach pojawiają sie również kilkuminutowe sceny rzeczywistych walk Bruce'a Lee.
Jego syn, Brandon Lee, grający podobnie jak ojciec w filmach akcji, zginął tragicznie podczas kręcenia zdjęć do filmu Kruk (The Crow – 1994).
[edytuj] Wybrana filmografia
| Rok | Tytuł polski | Tytuł chiński (Kantoński) | Tytuł angielski | Inne tytuły (gł. w USA) | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1941 | Golden Gate Girl | ||||
| 1946 | Narodziny ludzkości | The Birth of Mankind | |||
| 1948 | Fu gui fu yun | Wealth is Like a Dream | |||
| 1949 | Meng li xi shi | Sai See in the Dream | |||
| 1950 | Dzieciak Czen | Xi lu xiang | Kid Cheung | My Son, Ah Chung | |
| 1951 | The Kid | Dziecko | |||
| 1951 | Ren zhi cue | Infancy | |||
| 1953 | Wina ojca | Fu zhi guo | Blame it on Father | Father's Fault | |
| 1953 | Ku hai ming deng | The Guiding Light | |||
| 1953 | Łzy matki | Ci mu lei | A Mother's Tears | ||
| 1953 | W obliczu zburzenia | Wei lou chun xiao | In the Face of Demolition | ||
| 1953 | Niezliczone domy | Myriad Homes | |||
| 1955 | An Orphan's Tragedy | ||||
| 1955 | Orphan's Song | ||||
| 1955 | The Faithful Wife | ||||
| 1955 | Ai | Love | |||
| 1955 | Jesteśmy winni to naszym dzieciom | Er nu zhai | We Owe It to Our Children | ||
| 1956 | Wise Guys Fool Around | ||||
| 1956 | Za późno no na rozwód | Too Late for Divorce | |||
| 1957 | Burza z piorunami | Lei yu | The Thunderstorm | ||
| 1957 | Darling Girl | ||||
| 1958 | The Orphan | ||||
| 1960 | Ren hai gu hong | ||||
| 1966-1967 | Zielony szerszeń odc. 1-26 | Green Hornet | |||
| 1966-1967 | Batman odc. 41, 42, 85, 86 | ||||
| 1967 | Ironside (epizod) | ||||
| 1969 | Marlowe (epizod) | ||||
| 1971 | Longstreet (epizod) | ||||
| 1971 | Wielki szef | Tang saan daai hing | The Big Boss | Fists of Fury | |
| 1972 | Wściekłe pięści lub Chiński łącznik | Jing wu men | Fist of Fury | The Chinese Connection | |
| 1972 | Droga smoka lub Powrót smoka | Meng long guojiang | Way of the Dragon | Return of the Dragon | |
| 1973 | Wejście smoka | Long zheng hu dou | Enter the Dragon lub Operation Dragon | ||
| 1978 | Gra śmierci | Si wang you ju | Game of Death |
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Bruce Lee w bazie Internet Movie Database (IMDb) (en)
- Bruce Lee w NNDB (en)
- Bruce Lee w bazie filmweb.pl
| Wstydliwa choroba medyków |
- Ojciec szef, syn podwładny? To dobre w prywatnej firmie, a nie w szkole wyższej - mówią profesorowie Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Publiczna uczelnia nie tylko przyznaje, że ma problem z nepotyzmem, ale i zapowiada, że będzie z nim walczyć. |
| Obywatelu, wytnij swój las! |
Ponad 60-metrowe graffiti namawiające do wycinania beskidzkich lasów świerkowych malowali w Warszawie w weekend ekolodzy. Beskidom grozi katastrofa ekologiczna |
| „Więzienia CIA” mogły być przykrywką? |
Kiejkuty są najmniej odpowiednim miejscem do zachowania tajemnicy. Standardowo satelita szpiegowski robi tam co 15 godzin zdjęcie. Tak szczegółowe, że widać na nim, jakiej rasy jest pies przy budzie |
| Lewicowcy, łączcie się |
SLD chce jednej lewicowej listy do europarlamentu i referendum w sprawie tarczy antyrakietowej |
| Koalicja działa, a Sawicki nie chce konkurować z Pawlakiem |
- Nie jesteśmy już zaczadzeni PSL-em jak na początku, gdy myśleliśmy: Ale oni się zmienili, są tacy nowocześni. Okazało się, że tak bardzo się nie zmienili. Ale koalicja trwa. |
| Radę ludowcy widzą ogromną |
PSL zgłosi własny projekt ustawy o RTV. Zostanie przedstawiony teraz, bo forsowana przez PO zmiana ustawy o mediach publicznych padła w lipcu po prezydenckim wecie. |
| „Orliki” dla poszkodowanych |
| Przebaczamy i prosimy o przebaczenie |
Polacy i Niemcy muszą sobie nawzajem przebaczyć - mówił do Polaków i Niemców, byłych więźniów obozu w Potulicach pastor Klaus Zimmermann |
| Biskup mu ufa, więc dalej będzie uczył |
Matki specjalnie posyłają dzieci do szkoły, w której religii uczy ksiądz Roman K. Karta nauczyciela dopuszcza zawieszenie nauczyciela, który ma prokuratorskie zarzuty, ale duchowy przywódca byłych betanek zwolniony nie będzie |
| MSZ: przestrzegamy naród niemiecki przed rewizjonizmem Steinbach |
Przestrzegamy zaprzyjaźniony naród niemiecki przed rewizjonizmem, głoszonym przez szefową Związku Wypędzonych (BdV) Eriką Steinbach - w ten sposób rzecznik MSZ Piotr Paszkowski skomentował sobotnie wystąpienie Steinbach. |
