Antonín Dvořák

Z Wikipedii

Antonín Dvořák (Antonín Leopold Dvořák, Antonin Dworzak) (ur. 8 września 1841, zm. 1 maja 1904) – czeski kompozytor i dyrygent okresu romantyzmu.

Urodził się w Nelahozeves pod Pragą, studiował w Pradze i tu spędził prawie całe swoje życie z wyjątkiem lat 1892 - 1895 gdy objął stanowisko dyrektora konserwatorium w Nowym Jorku.

Jest on obok Bedřicha Smetany czołowym przedstawicielem czeskiej muzyki narodowej. Był kompozytorem wszechstronnym: tworzył symfonie (najbardziej znana e-moll "Z Nowego Świata" op. 95 z 1893), kwartety smyczkowe, opery, poematy symfoniczne, pieśni, msze,utwory fortepianowe oraz koncerty - w tym najsłynniejszy Koncert wiolonczelowy h-moll op.104. Tak Brahms opisał koncert wiolonczelowy Dvořáka: "Gdybym wiedział, że wiolonczela jest zdolna do takich rzeczy, sam bym napisał ten koncert"

Spis treści 1 Biografia 2 Twórczość 3 Przegląd kompozycji (wybór) 3.1 Symfonie 3.2 Dzieła wokalno - instrumentalne, oratoria, kantaty, msze 3.3 Opery 3.4 Koncerty 3.5 Poematy symfoniczne, utwory orkiestrowe i suity 3.6 Muzyka kameralna 3.7 Utwory fortepianowe 3.8 Pieśni i muzyka chóralna 4 Posłuchaj 5 Zobacz też 6 Linki zewnętrzne

[edytuj] Biografia

Antonín Dvořák urodził się i dorastał w miejscowości Nelahozevsi niedaleko Pragi. Jego ojciec, František był rzeźnikiem. W latach 1853-56 przebywał w miejscowości Zlonice, gdzie zaopiekował się nim miejscowy kantor i organista Antonín Liehmann, odkrywca jego talentu (grał na skrzypcach, fortepianie i organach). W wieku 16 lat przeniósł się do Pragi, by uczyć się gry na organach. Jednocześnie grał na altówce w orkiestrze Teatru Tymczasowego (późniejszego praskiego Teatru Narodowego) pod kierownictwem Bedřich Smetany.

Bardzo wcześnie rozpoczął swoją działalność kompozytorską. Żona Dvořáka zwróciła się o ocenę prac męża do Johannesa Brahmsa, który polecił Dvořáka berlińskiemu wydawcy Simrockowi. To właśnie dla niego Dvořák napisał w 1878 pierwszą część Tańców Słowiańskich, która zyskała entuzjastyczne recenzje. Zajął się również dyrygenturą. W 1884 został zaproszony do Londynu, aby poprowadzić swoje Stabat Mater, dzieło wokalno-instrumentalne, napisane po śmierci jednej z córek.

W 1891 w Birmingham miało miejsce prawykonanie Requiem pod dyrekcją kompozytora (czeska premiera miała miejsce w Národním divadle w Pradze w kwietniu 1892). Dzięki licznym sukcesom Dvořák otrzymał doktorat w Pradze i Cambridge oraz w konserwatorium praskim, gdzie wychował wielu znakomitych czeskich kompozytorów (Vítězslav Novák, Josef Suk i inni).

W 1892 Dvořák został zaproszony do USA. Założycielka Narodowego Konserwatorium w Nowym Jorku, Jeanette Thurber chciała pozyskać Dvořáka jako kierownika tejże instytucji. Początkowo wahający się kompozytor przyjął w końcu tę propozycję; w czasie pobytu w Stanach stworzył w 1895 dziewiątą symfonię, jedno ze swych najgłośniejszych dzieł.

[edytuj] Twórczość

Twórczość Antonína Dvořáka jest syntezą muzyki epok klasycyzmu i romantyzmu. Siła i całkowita jednorodność oraz absolutna indywidualność są obecne przede wszystkim w orkiestracji i instrumentacji. Jego twórczy rozwój przebiegał w kilku etapach: pierwsze kompozycje wyrastały z fascynacji muzyką Beethovena i Schuberta, druga faza jego starań mieści się już w sferze osobistych odczuć, ujawniając swoiste podejście do percepowania muzyki ze strony formalnej i treściowej.

Trzeci okres jest typowym ukłonem w stronę rodzimej tradycji muzycznej i zwrotem ku czeskim inspiracjom muzycznym (kantata Hymnus, Moravské dvojzpěvy). Szczególnego zabarwienia dodała muzyce Dvořáka dbałość o typowo słowiański charakter twórczości, którym wzbogacił światową muzykę.

Podczas pobytu a Ameryce uległ inspiracjom muzyki murzyńskiej i indiańskiej, co objawiło się w jego IX Symfonii "Z nowego świata". W ostatnim okresie twórczości muzyka Dvoraka nabiera dojrzałego, indywidualnego kolorytu połączonego z inspiracjami czeskimi bajkami, podaniami i legendami, zwłaszcza ludowymi (opery "Diabeł i Kasia" - Čert a Káča, "Rusałka" -Rusalka).

Antonín Dvořák napisał 9 symfonii, kilka poematów symfonicznych, wielkie utwory instrumentalne (Tańce słowiańskie - Slovanské tance), utwory wokalne i wokalno - instrumentalne (Stabat Mater, Święta Ludmiła - Svatá Ludmila, Requiem, Te Deum), 5 uwertur koncertowych, wiele utworów kameralnych (w tym najsłynniejszy kwartet smyczkowy F-dur, tak zwany „Amerykański“), koncerty (skrzypcowy, wiolonczelowy i fortepianowy), pieśni (Pieśnie biblijne - Biblické písně), muzykę chóralną, utwory fortepianowe (fortepianowa wersja "Tańców słowiańskich", wersja orkiestrowa powstała później), 10 oper (najsłynniejsze: "Rusałka" - Rusalka, Jakobín, "Diabeł i Kasia" - Čert a Káča, "Dimitrij i Armida"). Czczony na całym świecie zmarł nieoczekiwanie w Pradze 1 maja 1904.

Dokumenty i inne pamiątki pozostałe po kompozytorze (autografy, korespondencja, dokumenty, dzieła plastyczne, ówczesne fotografie, programy, plakaty), umieszczone są w Muzeum Antonína Dvořáka, które od momentu swojego powstania w 1932 roku znajduje się w barokowym letnim pałacyku Amerika w Pradze.

[edytuj] Przegląd kompozycji (wybór)

Twórczość Antonína Dvořáka jest bogata zarówno ze względu na swoją liczebność, jak i na szerokie spektrum występujących w nim form - liczy niemal 120 opusów, z których większość stanowią wielkie dzieła orkiestrowe i wokalno-instrumentalne oraz muzyczno-dramatyczne.

[edytuj] Symfonie

• I Symfonia c-moll „Zlonické zvony“, 1865
• II Symfonia B-dur, op. 4, 1865
• III Symfonia Es-dur, op. 10, 1873
• IV Symfonia d-moll, op. 13, 1874
• V Symfonia F-dur, op. 76, 1875
• VI Symfonia D-dur, op. 60, 1880
• VII Symfonia d-moll, "Londńska", op. 70, 1885
• VIII Symfonia G-dur, op. 88, 1889
• IX Symfonia e-moll, "Z Nowego Świata", op. 95, 1893.
• Symfonia, „Neptun“, 1893 (niedokończona)

[edytuj] Dzieła wokalno - instrumentalne, oratoria, kantaty, msze

• Hymnus Dědicové Bílé hory, op. 30, 1872 (przeredagowano w 1880 i 1885)
• Stabat mater, op. 58, 1877
• Žalm 149, op. 79, 1879 (1887 opracowanie na chór i orkiestrę)
• Svatební košile ("Ślubna koszula"), op. 69, 1884
• Svatá Ludmila ("Święta Ludmiła"), op. 71, 1886
• Msza D dur, op. 86, 1887 (Wersja z partią organów), 1892 (z orkiestrą)
• Requiem b-moll, op. 89, op. 89, 1890
• Te Deum, op. 103, 1892

[edytuj] Opery

• Alfred, 1870
• Král a uhlíř ("Król i węglarz"), 1871, 2.wersja - op. 14, 1874
• Tvrdé palice , op. 17, 1874
• Vanda, op. 25, 1875
• Šelma sedlák ("Chłop - szelma"), op. 37, 1877
• Dimitrij, op. 64, 1882, 2.verze - 1894
• Jakobín, op. 84, 1888, 1897 (částečně přepracováno)
• Čert a Káča ("Diabeł i Kasia"), op. 112, 1899
• Rusalka ("Rusałka"), op. 114, 1900
• Armida, op. 115, 1903

[edytuj] Koncerty

• Koncert A-dur na wiolonczelę i fortepian, 1865
• Romance f-moll na skrzypce i orkiestrę, op. 11, 1873/1877
• Koncert fortepianowy g-moll, op. 33, 1876 (rewizja 1919)
• Koncert skrzypcowy a-moll, op. 53, 1879 (rewizja 1880)
• Koncert h-moll na wiolonczelę i orkiestrę, op. 104, 1895

[edytuj] Poematy symfoniczne, utwory orkiestrowe i suity

• Poemat symfoniczny (Rhapsodie a moll), op. 14, 1874
• Wariacje symfoniczne na orkiestrę, op. 78, 1877
• Rapsodia słowiańska, op. 45 (D dur, g moll, As dur), 1878
• Suita Czeska, op. 39, 1879
• Legendy, op. 59, 1881
• Uwertura husycka op. 67, 1883
• "Karnawał", Uwertura koncertowa op. 92, 1891
• Scherzo capriccioso, op. 66, 1883
• Suita A dur, op. 98B, 1895
• Wodnik, poemat symfoniczny wg ballady Karela Jaromira Erbena, op. 107, 1896
• Polednice, poemat symfoniczny wg ballady Karela Jaromira Erbena op. 108, 1896
• Zlatý kolovrat ("Złoty kołowrotek"), poemat symfoniczny wg ballady Karela Jaromira Erbena, op. 109, 1896
• Holoubek ("Gołąbek"), poemat symfoniczny na podstawie ballady K. J. Erbena, op. 110, 1896
• Píseň bohatýrská ("Pieśń bohaterska"), poemat symfoniczny op. 111, 1899
• Tańce słowiańskie - I część, op. 46, 1878
• Tańce słowiańskie - II część,op. 72, 1887

[edytuj] Muzyka kameralna

• Kwintet smyczkowy G-dur, op. 77, 1875
• Kwintet fortepianowy A-dur, op. 81, 1887
• Kwintet smyczkowy Es-dur, op. 97, 1893
• Kwartet smyczkowy Es-dur "Słowiański", op. 51, 1879
• Kwartet smyczkowy F-dur "Amerykański", op. 96, 1893
• Kwartet smyczkowy As-dur, op. 105, 1895

[edytuj] Utwory fortepianowe

• Silhouety, op. 8, 1879** Mazurky, op. 56, 1880
• Dumka a furiant, op. 12, 1884
• Poetické nálady, op. 85, 1889
• Suita A dur, op. 98, 1894 ( później także w wersji na orkiestrę)
• Humoresky, op. 101 (najsłynniejsza nr 7, Ges dur)
• Tańce słowiańskie, op. 46 - I część, 1878
• Tańce słowiańskie, op. 72 - II część, 1886
• Legendy, op. 59, 1881

[edytuj] Pieśni i muzyka chóralna

• Čtyři písně, op. 82, 1888 ( nr 1 Kéž duch můj sám)
• Písně milostné, op.83, 1888 (nr 2 V tak mnohém srdci mrtvo jest)
• Biblické písně, op. 99, 1894
• Ave Maria, op. 19B, 1877
• Ave Maris Stella, op. 19B, 1879
• Moravské dvojzpěvy, op. 20 (sopran, tenor + fortepian), 1875
• Moravské dvojzpěvy, op. 29, 32 (sopran, alt + fortepian), 1876
• Moravské dvojzpěvy, op. 38 (sopran, alt + fortepian), 1877
• Kytice z českých národních písní, op. 41, 1877
• Z kytice národních písní slovanských, op. 43, 1878
• Pět sborů na texty litevských národních písní, op. 27, 1878
• Čtyři sbory, op. 29, 1876
• V přírodě, op. 63, 1882

[edytuj] Posłuchaj

[edytuj] Zobacz też

• Kompozytorzy muzyki poważnej,
• Szkoły narodowe w muzyce.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Wszystko o Dvoraku (w j. czeskim)

Senat przyjął bez poprawek ustawę o emeryturach pomostowych

Senat przyjął bez poprawek ustawę o emeryturach pomostowych, zmniejszającą liczbę uprawnionych do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę z ok. miliona osób, które obecnie mają taką możliwość, do niecałych 250 tysięcy.

Przeniosą papieski krzyż poza Żwirowisko w Oświęcimiu?

Belgijski dziennik "La Libre Belgique" obwieścił w czwartek, że dzięki mediacji tamtejszych środowisk żydowskich, "wykluwa się kompromis w sprawie oddalenia" od byłego obozu Auschwitz papieskiego krzyża, który od 1988 roku stoi na Żwirowisku, tuż za murami byłego obozu Auschwitz.

Radiowóz potrącił pieszą na pasach

Policyjny radiowóz potrącił pieszą na skrzyżowaniu al. Niepodległości z ul. Źródlaną w Częstochowie.

Czynsz, rachunki, a teraz jeszcze... opłata za psa

100 złotych miesięcznie muszą płacić mieszkańcy jednej z wspólnot mieszkaniowych w Janowie Lubelskim. Pomysł przeszedł przez głosowanie, bo większość mieszkańców psów nie posiada - donosi TOK FM

Zmasowany atak wandali na miejskie tramwaje

W środku nocy kilkunastu wandali zamalowało sprejem dwa tramwaje. Zabierali się za trzeci, ale spłoszyli ich pracownicy Miejskiego Zakładu Komunikacji. Za dokonanie tak dużych zniszczeń grozi im kara więzienia

Zakończono sprawdzanie dworców w Katowicach. Alarm był fałszywy.

O godz. 19.40 katowicka policja zakończyła przeszukiwanie dworców PKP i PKS. Na żadnym z nich bomby nie znaleziono. Żartownisiowi, który postawił na nogi całą katowicką policję, grozi kara dwóch lat pozbawienia wolności.

Ojciec Rydzyk stanie przed komisją ds. nacisków?

Ojciec Tadeusz Rydzyk może zostać wezwany przed komisję śledczą do spraw nacisków - powiedział IAR członek komisji Sebastian Karpiniuk z PO. Zaznaczył jednak, że aby doszło do przesłuchania redemptorysty, musiałyby się potwierdzić zeznania Andrzeja Leppera.

Piotr Farfał z zarządu TVP zawieszony. Zemsta za Targalskiego?

Rada nadzorcza TVP zawiesiła członka zarządu spółki Piotra Farfała. To ciąg dalszy walki między dawnymi koalicjantami: PiS, LPR i Samoobroną po zawieszeniu Krzysztofa Czabańskiego i Jerzego Targalskiego w Polskim Radiu. Farfał, były członek Młodzieży Wszechpolskiej, był w zarządzie publicznej telewizji z ramienia ugrupowania Romana Giertycha

Tusk: Fedak to bardzo dobry minister; nie ma konfliktu PSL-PO

Premier Donald Tusk zapewnił, że bardzo wysoko ocenia pracę minister pracy Jolanty Fedak. - To bardzo dzielna kobieta, bardzo dobry minister, która pracuje w warunkach wyjątkowo trudnych - ocenił. Zapewnił też, że - jeśli chodzi o emerytury dla nauczycieli - nie ma sporu w koalicji.

Napieralski do rządu: Chcemy wam pomóc

Szef SLD Grzegorz Napieralski zadeklarował w czwartek w Sejmie, że klub Lewicy jest gotowy pomóc rządowi w pracach nad "dobrymi ustawami". Jednocześnie skrytykował gabinet Donalda Tuska za niedotrzymanie obietnic wyborczych.