2008 TC3

Z Wikipedii

() 2008 TC3
Trajektoria lotu 2008 TC3
Odkrywca	Catalina Sky Survey
Data odkrycia	6 października 2008
Charakterystyka orbity (J2000)
Występowanie planetoidy	Grupa Apollo NEO
Półoś wielka	1,3082 j.a.
Mimośród	0,3121
Peryhelium	0,8999 j.a.
Aphelium	1,7164 j.a.
Okres obiegu wokół Słońca	1 rok 182 dni 12 godzin
Nachylenie orbity względem ekliptyki	2,54°
Charakterystyka fizyczna
Średnica	ok. 0,002 km
Jasność absolutna	30,66 m

Trasa przelotu planetoidy (czerwona linia), linia kończy się w miejscu gdzie odłamki obiektu mogły spaść na ziemię. Zielona linia pokazuje kierunek z którego wychwycono infradźwiękowy odgłos wybuchu, przybliżone miejsce wybuchu bolidu zaznaczone jest na pomarańczowo. Oznaczenia kilometrów pokazują przybliżoną wysokość nad powierzchnią ziemi.

2008 TC₃ (również 8TA9D69) – niewielka planetoida (lub meteoroid) odkryta 6 października 2008 w ramach programu Catalina Sky Survey która spaliła się w atmosferze Ziemi 7 października. Był to pierwszy tego typu obiekt który został odkryty jeszcze przed zderzeniem z Ziemią, w ciągu 19 godzin pomiędzy jego odkryciem, a uderzeniem w atmosferę Ziemi dokonano ponad 550 obserwacji i pomiarów planetoidy, a samo odkrycie było szeroko komentowane w fachowych i popularnych mediach.

[edytuj] Odkrycie

Należąca do grupy Apolla^[1] planetoida została odkryta przez Richarda Kowalskiego w ramach programu Catalina Sky Survey z obserwatorium na Mount Lemmon^[2] w poniedziałek 6 października o godzinie 6:28 UT. W momencie odkrycia otrzymała ona oznaczenie 8TA9D69^[3]. Odkrycie zostało potwierdzone przez trzy inne obserwatoria - Sabino Canyon i Siding Spring w Arizonie i Moorook w Australii. O godzinie 14:59 UT w komunikacie Minor Planet Electronic Circular MPEC 2008-T50 : 2008 TC3 oficjalnie ogłoszono, że planetoida znajduje się na kursie kolizyjnym z Ziemią^[4]. Obliczenia zostały potwierdzone w komunikacie University of Arizona^[2] przez Billa Graya, który w wiadomości do innych poszukiwaczy meteoroidów napisał "wygląda na to, że [obserwatorium na] Mt. Lemmon odkryło pierwszy obiekt . . . który prawie na pewno uderzy w Ziemię" ("It looks as if Mt. Lemmon has found the first object . . . with a near certainty of hitting the earth")^[5].

W ciągu następnych 19 godzin dokonano 570 obserwacji i pomiarów planetoidy z 26 różnych obserwatoriów na całym świecie^[6] i ogłoszono 24 komunikaty Minor Planet Electronic Circulars^[3]. Dzięki tak wielu pomiarom, uczonym pracującym w należącym do NASA Jet Propulsion Laboratory udało się z bardzo dużą dokładnością przewidzieć czas i miejsce kolizji tego obiektu z atmosferą ziemską^[7].

Komunikat NASA przewidział, że planetoida wejdzie w atmosferę Ziemi o godzinie 2:45,28 ± 15 s UT, będzie poruszała się w kierunku wschodnim pod kątem 19° do poziomu, z prędkością 12,8 km/s. Jeżeli jakiekolwiek jej kawałki nie spłoną, to spadną na ziemię o godzinie 2:46,20 ± 40 s UT^[7].

Średnica planetoidy była szacowana na 2 metry^[2], jej rozmiar porównano obrazowo do "wielkości samochodu"^[5]. Dane obserwacyjne pozwoliły także określić czeskiemu astronomowi Petrowi Pravecowi, że meteoroid bardzo szybko wirował. Według jego obliczeń ruch obrotowy obiektu miał dwa różne okresy - 49 i 98 sekund, jeden z nich związany był zapewne z rotacją dookoła własnej osi, a drugi z precesją^[5].

Astronomowie analizowali także widmo spektroskopowe obiektu, ale obserwacje nie pozwoliły określić typu planetoidy^[3]. Najprawdopodobniej była to planetoida skalna^[2], klasy C lub klasy M.

[edytuj] Kolizja

Pomimo że udało się przewidzieć to wydarzenie, było za mało czasu, aby zorganizować ekspedycję naukową w celu jego zarejestrowania^[8]. Tego typu wyprawy organizowane są czasami w oczekiwaniu na znane deszcze meteorytów^[9].

Na pół godziny przed przewidywaną kolizją planetoidy z atmosferą Ziemi holenderski meteorolog Jacob Kuiper poinformował urzędnika linii lotniczych Air France-KLM o przewidywanym wydarzeniu i poprosił, aby załogi przebywających w pobliżu samolotów wypatrywały jasnego błysku – załoga samolotu KLM znajdującego się około 800 mil na południowy-wschód od miejsca, w którym oczekiwano, że uderzy planetoida, zauważyła jasny i krótki błysk^[10][11].

Uderzenie planetoidy w atmosferę zostało zarejestrowane przez satelitę Meteosat-8 oraz infradźwiękową stację nasłuchową International Monitoring System w Kenii działającą w ramach programu Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization (CTBTO)^[5]. W czasie eksplozji bolidu wyzwolona została energia rzędu 1,1 do 2,1 kiloton TNT^[12].

W kilka dni po tym wydarzeniu, rząd amerykański wydał oświadczenie, że impakt asteroida był uchwycony przez bliżej nienazwane satelity amerykańskie, według oświadczenia zarejestrowały one wejście meteroidu w atmosferę Ziemi na wysokości 65,4 km (20,9° N, 31,4° E) i eksplozję bolidu na wysokości 37 km (20,8° N, 32,2° E)^[13]

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• 2008 TS₂₆

[edytuj] Linki zewnętrzne

• 2008 TC3 w bazie JPL
• Diagram orbity 2008 TC3 w bazie danych JPL
• "Za kilkanaście godzin kosmiczny okruch uderzy w Ziemię"
• The full story of Earth-impacting asteroid The Planetary Society Blog (en)