Święty Jerzy
Z Wikipedii
Jerzy, męczennik – patron rycerzy oraz skautingu (harcerstwa). Główny patron Anglii, Gruzji, Litwy, Bułgarii, Portugalii i Katalonii, jeden z Czternastu Świętych Wspomożycieli.
Spis treści |
[edytuj] Życie i legenda
Święty Jerzy nie został upamiętniony w żadnych wczesnych dokumentach, które mają wartość historyczną i nie może być traktowany jako postać historyczna[1].
Najważniejszą pośród późniejszych źródeł jest złota legenda, której najbardziej znane fragmenty przetłumaczył na angielski w 15 wieku William Caxton.
Tradycyjna legenda o świętym Jerzym opowiada o jego starciu ze smokiem (zobacz poniżej "Święty Jerzy i smok"). Nowsza wersja jest syntezą wcześniejszych i późniejszych źródeł hagiograficznych. Omija wątki fantastyczne i przedstawia karierę militarną człowieka w bliższej zgodności z oczekiwaną obecnie realnością.
[edytuj] Współczesna legenda
Jerzy urodził się w chrześcijańskiej rodzinie pod koniec trzeciego wieku. Źródła podają dwie wersje miejsca urodzenia: Coventry w Anglii oraz Kapadocję, skąd pochodził jego ojciec. Materiały archiwalne Biblioteki Brytyjskiej wspierają wersję o jego narodzinach w regionie Levand, prawdopodobnie w Ramleh i arabsko-chrześcijańskie pochodzenie arystokratyczne. Jego matka była Żydówką z Lydda (teraz Lod w Izraelu). Wróciła do swojego miasta jako wdowa z młodym synem, gdzie zapewniła mu edukację.
Chłopak podążył za przykładam ojca wstępując do armii rzymskiej zaraz po osiągnięciu pełnoletności. Był dobrym żołnierzem i jego pozycja w wojsku stale wzrastała wraz z czasem. Został trybunem ludowym oraz hrabią. Podczas postoju cezara Dioklecjana w Nikomedii pełnił służbę wśród osobistej ochrony.
W 303 Dioklecjan wydał edykt uprawniający do systematycznego prześladowania chrześcijan na terenie Imperium. Cezar Galeriusz był prawdopodobnym inicjatorem wydania tej decyzji i kontynuował prześladowania podczas swojego panowania (305–311). Jerzy był zmuszony do uczestnictwa w prześladowaniach, chociaż sam był chrześcijaninem i krytykował tą decyzję. Rozwścieczony Dioklecjan nakazał torturować go i zabić.
Po różnych torturach Jerzy został zabity poprzez ścięcie pod murami miejskimi Nikomedii, 23 kwietnia 303 roku. Ciało Jerzego wróciło do Lyddi, gdzie zostało pochowane. Wkrótce potem chrześcijanie zaczęli modlić się do niego, jako do męczennika.
[edytuj] Święty Jerzy i smok
Opowieść o świętym Jerzym i smoku jest legendą, przybyłą do Europy podczas krucjat i ponownie opowiedziana w formie romansu. Najwcześniejszy znany opis mitu pochodzi z rejonów Kapadocji i powstał na początku XI wieku (w ikonografii Kościoła Prawosławnego Jerzy przedstawiona jako żołnierz jest od końca siódmego wieku).
W pełni rozwiniętej wersji zachodniej, smok zrobił swoje gniazdo na źródle, którego woda zaopatrywała miasto "Silene" (prawdopodobnie późniejsza Cyrena) w Libii lub miasto Lod, zależnie od źródeł. W konsekwencji, mieszkańcy musieli wypędzać smoka z jego gniazda, na czas, gdy nabierali wodę. Każdego dnia oferowali smokowi owcę, a jeśli jej nie znaleźli, musieli oddać zamiast jej jedną z dziewczyn. Ofiara była wybierana przez losowanie. Pewnego razu losowanie wskazało księżniczkę. Monarcha żebrał o jej życie, jednak bez rezultatu. Miała zostać ofiarowana smokowi, lecz na jego drodze pojawił się święty. Stanął twarzą w twarz ze smokiem, obronił się znakiem krzyża, pokonał go i uratował księżniczkę. Wdzięczne miasto porzuciło pogaństwo i przeszło na chrześcijaństwo.
W średniowiecznych romansach broń (lanca lub miecz, w zależności od wersji), którą św. Jerzy pokonał smoka nazywała się Ascalon.
[edytuj] Patron
Patron zakonów rycerskich, żołnierzy, harcerzy, górników, kowali, bednarzy, artystów, wędrowców i więźniów.
Patron skautingu (harcerstwa). W większości środowisk harcerskich 23 kwietnia jest obchodzony jako Dzień św. Jerzego - patrona całego światowego skautingu.
Patron rolników. W średniowiecznym państwie rosyjskim dzień św. Jerzego był świętem prawosławnym, kończącym roczny cykl rolniczy (koniec jesieni). Zwyczajowy termin przechodzenia chłopów na służbę do innego pana w ciągu dwóch tygodni.
Wg niektórych źródeł jako święty został skasowany przez papieża Jana XXIII jako nieistniejący naprawdę[2].
We wczesnym średniowieczu pogańskie plemiona słowiańskie łączyły go z Jaryłą, który 23 kwietnia zabija Marzannę. Doszukano się tego zestawienia także w XIX w. przekazie ludowym.
[edytuj] Dzień obchodów
- 23 kwietnia w dzień świętego Łukasza
- 24 kwietnia w Polsce (ze względu na święto św. Wojciecha, Patrona Polski, przypadające na 23 kwietnia)
[edytuj] Ikonografia
Ikonografia kościelna zazwyczaj przedstawia go w walce ze smokiem. Być może jest to metafora odwołująca się do grzechu - Każdy człowiek, starając się żyć święcie, pokonuje smoka, którym jest własny grzech. Czyż więc nie możemy powiedzieć, że święty Jerzy naprawdę pokonał smoka?
Czasem przedstawiany jest w scenie męczeństwa (ścięcie mieczem). Legenda ta powstała jednak dopiero w XII wieku.
[edytuj] Przypisy
- ↑ The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge pomija Świętego Jerzego.
- ↑ Stanisław Cat-Mackiewicz w: "Abecadło Kisiela" Stefan Kisielewski
[edytuj] Zobacz też
- Dwór Bractwa św. Jerzego w Gdańsku
- Stefan Wincenty Frelichowski - drugi polski patron harcerstwa
- Modlitwy za pośrednictwem świętych
- Herb Milicza
- Wiwern
