Łuk triumfalny

Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

W architekturze łuk triumfalny to budowla w kształcie monumentalnej, wolno stojącej bramy stawiana dla upamiętnienia ważnej osoby lub uczczenia ważnego wydarzenia, zwykle zwycięstwa militarnego. Przejście pod łukiem triumfalnym autora lub autorów zwycięstwa było punktem kulminacyjnym pochodu triumfalnego. Pierwsze łuki triumfalne powstawały w starożytnym Rzymie, (zwyczaj przejęto od Etrusków), później ten typ budowli był wznoszony w innych krajach i epokach historycznych.

Zwykle łuki triumfalne były budowane jako stałe konstrukcje i niektóre z nich przetrwały całe stulecia, część z nich natomiast była prowizorycznymi konstrukcjami stawianymi dla uczczenia ważnego wydarzenia. Pierwsze bramy stawiano na podwyższeniu z bloków o graniastym kształcie, nad nim kształtowano otwór przejazdowy. Triumfalne łuki wykonywane były z kamienia ciosowego w kształcie arkadowym jako konstrukcje jedno-, dwu- lub trójprzęsłowe. Filary zdobiono półkolumnami lub wtopionymi częściowo w filar kolumnami, stawianymi na piedestałach podkreślających wysokość budowli, w ozdobnym, często w korynckim stylu. Wyraźnie zaakcentowane łuki przejazdów opierano na ozdobnych impostach. Belkowanie wieńczyła attyka. Wolne pola wypełniano reliefami, napisami mówiącymi o przyczynach powstania tego łuku. Na szczycie umieszczano kwadrygę z posągiem osoby, na cześć której wzniesiono ten łuk.

[edytuj] Przykłady łuków triumfalnych

[edytuj] starożytne

starożytny Rzym

• Łuk triumfalny Tyberiusza (15 lub 16 r.), nie zachowany do naszych czasów
• Łuk Tytusa jednoprzęsłowy na wzgórzu Welia z 81 r.
• Łuk Septymiusza Sewera z 203 r.
• Łuk Konstantyna Wielkiego 312 - 315 r.

Na terenie imperium rzymskiego:
w Italii

• Fano - Łuk triumfalny Oktawiana Augusta z I w. - nad via Flamina między Rzymem a Rimini
• Rimini - I wiek p.n.e. (właściwie brama miejska)
• Susa (część Turynu) - Łuk Augusta
• Aosta - Łuk triumfalny Augusta I w. p.n.e.
• Ancona - Łuk triumfalny Trajana II w.
• Arocsa - Łuk Triumfalny św. Arocsy VIII w. p.n.e.
• Benewent - Łuk triumfalny Trajana II w.
• Werona - Łuk Gavi I w.

w Galii

• Orange - Łuk Tyberiusza z I w.
• Sant-Rémy-de-Provence - Łuk w ruinach Glanum, sprzed podboju Galii przez Juliusza Cezara
• Remis - Łuk triumfalny z III lub IV wieku

w Iberii

• Alcántara - Łuk Trajana na moście z czasów Juliusza Cezara. Na nim tablice Karola V i Izabeli II
• Bera koło Tarraco - Łuk Luciusza Liciniusza Sury (konsul i legat cesarski) - I wiek p.n.e.

w Grecji

• Ateny - Łuk triumfalny Hadriana
• Saloniki - Łuk triumfalny Galeriusza

w Afryce Północnej

• Trypolis - obecnie Libia, Łuk Marka Aureliusza z II w.
• Timgad (Timkad, Thamugadi) - Łuk Trajana III w.
• Tébessa (Tibissa) - Łuk triumfalny Karakalli III w.
• Leptis Magna w Trypolitanii z 203 r. wzniesiony przez Septimusa Sewera w jego rodzinnym mieście

w Azji Mniejszej

• Antalya - Brama Hadriana II w.
• Patara - Łuk Mettiusa (zarządca Licji) z 100 r.

w Lewancie

• Latakia (Al Iadhiqiyah) - obecna Syria, Łuk triumfalny Septimusa Sewera.
• Bosra koło Shahba - obecna Syria I w.
• Palmira - obecna Syria III w.

[edytuj] nowożytne

• Francja:
  • Paryż - Arc du Carrousel, 1806
  • Paryż - Łuk Triumfalny (Arc de Triomphe), 1837
• Gambia:
  • Bandżul - Arch 22, 1996
• Hiszpania:
  • Grenada - Puerta de las Granadas, 1536
  • Madryt - Puerta de Toledo, 1827
  • Barcelona - 1897
• Niemcy
  • Berlin - Brama Brandenburska, 1791
• Rosja:
  • Sankt Petersburg - Brama Narwska 1833
• Rumunia:
  • Bukareszt - Arcul de Triumf, 1936
• Węgry:
  • Vác koło Budapesztu - łuk z okazji przyjazdu cesarzowej Marii Teresy, 1764
• Włochy:
  • Neapol - Łuk Alfonsa Aragońskiego, XV wiek
  • Mediolan - Arco della Paca, XIX wiek

Ponadto, w formie łuków triumfalnych w XVI-XIX wieku wznoszono bramy miejskie (np. w Zamościu, Weronie, Antwerpii, Paryżu - Porte Saint-Denis XVII wieku i Porte Saint-Martin)

Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu architektury

Bliżej porozumienia? Lewica przedstawia propozycje ws. ustawy medialnej

Klub parlamentarny Lewicy przedstawił propozycje zmian w ustawie medialnej. Poseł SLD Jerzy Szmajdziński wyjaśnił, że chodzi między innymi o zapewnienie stabilnego finansowania mediów publicznych, wprowadzenie standardów zawodowych i licencji programowych. Zmiany te mają - zdaniem Lewicy - gwarantować rzetelność i obiektywizm dziennikarzy oraz podnieść jakość programów.

48-letni mężczyzna kolejną ofiarą mrozu. Policja apeluje o pomoc

Zwłoki 48-letniego mężczyzny, który zmarł z wychłodzenia, znaleziono w Pstrągowej w woj. podkarpackim. Mężczyzna zmarł ok. 800 metrów od swojego domu. To nie jedyna ofiara dzisiejszych mrozów. Policja apeluje o pomoc.

Zima trzyma

"Samochód mi nie chciał zapalić", "autobus miał pół godziny spóźnienia", "twarz mi zamarzła" - mróz to od wczoraj główny temat rozmów w biurach i domach.

Ratusz: Kupcy z KDT mogą wynająć inne lokale należące do miasta

Kupcy handlujący w Kupieckich Domach Towarowych będą mogli wynająć poza konkursem wolne lokale użytkowe, które należą do miasta - taką propozycję ponowił Ratusz. Zainteresowani kupcy na podjęcie decyzji mają czas do 31 stycznia.

Polska gotowa do ograniczania dostaw gazu

Rząd przyjął rozporządzenie, które pozwala zmniejszać dostawy gazu dla dużych zakładów przemysłowych. Premier Waldemar Pawlak uspokaja, że system na razie pracuje stabilnie i nie ma żadnych ograniczeń w dostawie gazu do odbiorców. Dostawy gazu z Ukrainy zostały zmniejszone do minimalnego poziomu, dopuszczalnego technicznie.

Straż Pożarna: 453 pożary w ciągu dwóch dni

Mroźna pogoda powoduje, że zwiększyła się liczba pożarów. W niedziele i poniedziałek w wyniku pożarów zginęła jedna osoba, a 23 zostały ranne. Strażacy wyjeżdżali w tym czasie do 453 pożarów.

SMS-y dla Owsiaka wolne od podatku

Ministerstwo finansów zwolniło SMS-y ze wsparciem dla Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy z podatku VAT - dowiedziało się Radio TOK FM.

PiS walczy o wolne w święto Trzech Króli. "To wola narodu"

Klub parlamentarny PiS złoży u marszałka Sejmu projekt ustawy o przywróceniu dnia wolnego od pracy 6 stycznia, w święto Trzech Króli - poinformował poseł Antoni Macierewicz. - To jest wyraz woli narodu polskiego do przywrócenia tradycji, obyczaju i praw, jakie się Polakom należą - powiedział na konferencji prasowej.

Juszczenko przyjedzie do Polski rozmawiać o kryzysie gazowym

14 stycznia prezydenci Polski i Ukrainy spotkają się w Wiśle. Lech Kaczyński i Wiktor Juszczenko będą rozmawiać na temat obecnego kryzysu gazowego. W czwartek prezydent będzie także rozmawiał o konflikcie rosyjsko-ukraińskim z prezydentem Czech Vaclavem Klausem.

Palikot: Program PiS-u gorszy od chorób wenerycznych

Czeka nas katastrofa - pisze na blogu Janusz Palikot. "To nie trzęsienie ziemi, nie tajfun, nie zaraza, ani nawet nie choroby weneryczne przenoszone przez czytanie gazet! To coś znacznie gorszego niż zdychający potwór i zakaz produkcji alkoholu, a nawet gorszego niż wybór Rydzyka na szefa Episkopatu Polski! Oto - uwaga, uwaga! - PiS przedstawi swój program gospodarczy!!!!!" - czytamy.