Łużyce

Z Wikipedii

Łużyce Łużyce

Flaga Łużyc Godło Łużyc

Łużyce (grnłuż. Łužica, dlnłuż. Łužyca, niem. Lausitz, cz. Lužice; od ług - zbiornik wodny, kałuża) jest to kraina geograficzno-historyczna w Niemczech (i częściowo w Polsce) położona między Kwisą i Łabą, zamieszkana przez Niemców i Słowian.

Powierzchnia Łużyc wynosi około 8000 km². Dzielą się na 2 części:

• część północna - Łużyce Dolne (dlnłuż. Dolna Łužyca, grnłuż. Delnja Łužica, łac. Lusatia Inferior, niem. Niederlausitz) z głównym miastem Chociebuż (dlnłuż. Chośebuz) leży w większości na południu landu Brandenburgia i częściowo w landzie Saksonia,
• część południowa - Łużyce Górne, do XV wieku Milsko (grnłuż. Hornja Łužica, dlnłuż. Górna Łužyca, łac. Lusatia Superior, niem. Oberlausitz) z głównym miastem Budziszyn (grnłuż. Budyšin) w większości należy do Saksonii, częściowo leży zaś na południu landu Brandenburgia.

Polski skrawek Łużyc leży w południowo-zachodniej części kraju i wchodzi w skład województw lubuskiego (Łużyce Dolne) i dolnośląskiego (Łużyce Górne), jego głównymi miastami są: Żary, Lubań i Zgorzelec.

Spis treści 1 Historia 2 Język i kultura 3 Hymn Łużyc 3.1 w języku dolnołużyckim 3.2 w języku górnołużyckim 4 Linki zewnętrzne

[edytuj] Historia

Ślady pierwszego osadnictwa na terenie Łużyc pozostawiły plemiona wschodniogermańskie. Ich miejsce, w efekcie wędrówki ludów, zajęły plemiona słowiańskie określane mianem Słowian połabskich. Potomkami niektórych z nich są dzisiejsi Serbołużyczanie.

W latach 623- 658 Łużyce wchodziły w skład państwa Samona - najstarszego znanego współcześnie tworu państwowego Słowian zachodnich. Od VII do VIII wieku na terenie Łużyc istniały państwa plemienne zarządzane przez rodzimych władców, jeden z nich Miliduch, "król" plemion serbo-łużyckich, w 806 roku stoczył bitwę z wojskami Franków. W IX wieku wchodziły w skład Państwa Wielkomorawskiego. Stan ten utrzymywał się do 907 roku. W roku 963 zostają podbite przez Gerona margrabiego saskiej Marchii Wschodniej. W roku 1002 Bolesław I Chrobry przyłączył Łużyce do Polski, co zostało uznane w pokoju w Budziszynie (1018). Następnie ponownie znalazły się w obrębie wpływów niemieckich (układ pokojowy z Budziszyna, 1031) jako część Marchii Miśnieńskiej, czeskich Luksemburgów pod zwierzchnictwem cesarza rzymsko-niemieckiego Karola IV (autonomiczne terytorium tzw. Korony św. Wacława). W latach 1635 - 1815 były częścią Saksonii, a potem także, częściowo Prus (północna część po rozbiorze Saksonii w 1815). Od XII wieku intensywne osadnictwo niemieckie - przede wszystkim w górach, w miastach i niezasiedlonych obszarach - spowodowało, że Słowianie stali się od XIII wieku mniejszością w tym regionie.

W 1815 roku w ramach reformy administracyjnej państwa pruskiego północne Łużyce zostały włączone do nowoutworzonej Provinz Schlesien (prowincji śląskiej). Od 1871 całe Łużyce znalazły się w obrębie zjednoczonych Niemiec. W 1919 roku delegacja Serbołużyczan była obecna na obradach konferencji wersalskiej, gdzie zabiegała o utworzenie wspólnego z Czechami państwa. Nie zostali jednak dopuszczeni do głosu.

Po ponownym zjednoczeniu Niemiec 3 października 1990 Łużyczanie starali się o utworzenie autonomicznej jednostki administracyjnej, jednak władze federalne w Berlinie nie wyraziły na to zgody i nastąpił nowy podział między Saksonią a Brandenburgią. Serbołużyczanie korzystają jednak z przywilejów mniejszości narodowych - posiadają własne szkoły oraz organizacje kulturalne, a napisy na tablicach miejscowości i urzędach są dwujęzyczne.

[edytuj] Język i kultura

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Od XVIII wieku, a szczególnie w XIX wieku zaznaczył się silny prąd budzenia się świadomości narodowej i kulturalnej Serbołużyczan, a także powstawania dzieł literackich w językach łużyckich.
W okresie panowania hitlerowskiego próbowano zniszczyć język i kulturę łużycką. Po II wojnie światowej miał miejsce rozwój instytucji kulturalnych i społecznych słowiańskiej ludności Łużyc.

Języki łużyckie:

• Język dolnołużycki
• Język górnołużycki

[edytuj] Hymn Łużyc

[edytuj] w języku dolnołużyckim

Rědna Łužyca

Rědna Łužyca,
spšawna, pśijazna,
mojich serbskich woścow kraj,
mojich glucnych myslow raj,
swěte su mě twoje strony.

Cas ty pśichodny,
zakwiś radostny!
Och, gab muže stanuli,
za swoj narod źěłali,
godne nimjer wobspomnjeśa! 

[edytuj] w języku górnołużyckim

Rjana Łužica

Rjana Łužica,
sprawna přećelna,
mojich serbskich wótcow kraj,
mojich zbóžnych sonow raj,
swjate su mi twoje hona!

Časo přichodny,
zakćěj radostny!
Ow, zo bychu z twojeho
klina wušli mužojo,
hódni wěčnoh wopomnjeća!

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Stowarzyszenie Polsko-Serbołużyckie "Pro Lusatia"
• Serbołużycka Informacja Kultury (dsb • de • en • pl • cs)
• Projekt Rastko-Łużyce - internetowa biblioteka spuścizny kulturalnej Łużyczan (sh)
• Raddusch łużycki gród sprzed 1000 lat

Bliżej porozumienia? Lewica przedstawia propozycje ws. ustawy medialnej

Klub parlamentarny Lewicy przedstawił propozycje zmian w ustawie medialnej. Poseł SLD Jerzy Szmajdziński wyjaśnił, że chodzi między innymi o zapewnienie stabilnego finansowania mediów publicznych, wprowadzenie standardów zawodowych i licencji programowych. Zmiany te mają - zdaniem Lewicy - gwarantować rzetelność i obiektywizm dziennikarzy oraz podnieść jakość programów.

48-letni mężczyzna kolejną ofiarą mrozu. Policja apeluje o pomoc

Zwłoki 48-letniego mężczyzny, który zmarł z wychłodzenia, znaleziono w Pstrągowej w woj. podkarpackim. Mężczyzna zmarł ok. 800 metrów od swojego domu. To nie jedyna ofiara dzisiejszych mrozów. Policja apeluje o pomoc.

Zima trzyma

"Samochód mi nie chciał zapalić", "autobus miał pół godziny spóźnienia", "twarz mi zamarzła" - mróz to od wczoraj główny temat rozmów w biurach i domach.

Ratusz: Kupcy z KDT mogą wynająć inne lokale należące do miasta

Kupcy handlujący w Kupieckich Domach Towarowych będą mogli wynająć poza konkursem wolne lokale użytkowe, które należą do miasta - taką propozycję ponowił Ratusz. Zainteresowani kupcy na podjęcie decyzji mają czas do 31 stycznia.

Polska gotowa do ograniczania dostaw gazu

Rząd przyjął rozporządzenie, które pozwala zmniejszać dostawy gazu dla dużych zakładów przemysłowych. Premier Waldemar Pawlak uspokaja, że system na razie pracuje stabilnie i nie ma żadnych ograniczeń w dostawie gazu do odbiorców. Dostawy gazu z Ukrainy zostały zmniejszone do minimalnego poziomu, dopuszczalnego technicznie.

Straż Pożarna: 453 pożary w ciągu dwóch dni

Mroźna pogoda powoduje, że zwiększyła się liczba pożarów. W niedziele i poniedziałek w wyniku pożarów zginęła jedna osoba, a 23 zostały ranne. Strażacy wyjeżdżali w tym czasie do 453 pożarów.

Wrocław: most Milenijny zablokowany po wypadku

Po zderzeniu dwóch ciężarówek o godz. 13.15 i auta osobowego jeden z największych wrocławskich mostów jest całkowicie nieprzejezdny

PiS walczy o wolne w święto Trzech Króli. "To wola narodu"

Klub parlamentarny PiS złoży u marszałka Sejmu projekt ustawy o przywróceniu dnia wolnego od pracy 6 stycznia, w święto Trzech Króli - poinformował poseł Antoni Macierewicz. - To jest wyraz woli narodu polskiego do przywrócenia tradycji, obyczaju i praw, jakie się Polakom należą - powiedział na konferencji prasowej.

Juszczenko przyjedzie do Polski rozmawiać o kryzysie gazowym

14 stycznia prezydenci Polski i Ukrainy spotkają się w Wiśle. Lech Kaczyński i Wiktor Juszczenko będą rozmawiać na temat obecnego kryzysu gazowego. W czwartek prezydent będzie także rozmawiał o konflikcie rosyjsko-ukraińskim z prezydentem Czech Vaclavem Klausem.

Palikot: Program PiS-u gorszy od chorób wenerycznych

Czeka nas katastrofa - pisze na blogu Janusz Palikot. "To nie trzęsienie ziemi, nie tajfun, nie zaraza, ani nawet nie choroby weneryczne przenoszone przez czytanie gazet! To coś znacznie gorszego niż zdychający potwór i zakaz produkcji alkoholu, a nawet gorszego niż wybór Rydzyka na szefa Episkopatu Polski! Oto - uwaga, uwaga! - PiS przedstawi swój program gospodarczy!!!!!" - czytamy.