Łacinka białoruska
Z Wikipedii
Białoruska łacinka (лацінка) – wariant alfabetu łacińskiego, który został przystosowany do zapisu języka białoruskiego. Pierwsze teksty pisane w łacince pochodzą z XVI w. (język starobiałoruski). Oficjalnie przestał być używany po przyłączeniu Białorusi do Związku Radzieckiego.
Łacinka białoruska zbudowana była w oparciu o alfabet łaciński używany w Rzeczypospolitej Obojga Narodów z dodatkiem znaków charakterystycznych dla alfabetu husyckiego; posiada także unikatową literę ŭ.
Po upadku Związku Radzieckiego i odzyskaniu niepodległości przez Białoruś rozpoczęto pracę nad przywróceniem łacinki do zapisu języka białoruskiego, ale używana jest bardzo rzadko. Posługuje się nią na przykład środowisko skupione wokół tygodnika Nasza Niwa i pisma Arche oraz zespół N.R.M. - większość tytułów ich płyt i piosenek jest zapisana właśnie łacinką. Łacinka popularna jest wśród opozycjonistów i białoruskich internautów przebywających na emigracji.
Spis treści |
[edytuj] Alfabet
| Litera | Wymowa |
|---|---|
| A a | a |
| B b | b |
| C c | c; w wersji miękkiej (przed i), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy c a ć |
| Ć ć | dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy c a ć |
| Č č | cz (zawsze twarde) |
| D d | d (zawsze twarde) |
| E e | e |
| F f | f |
| G g | g |
| H h | dźwięczne h |
| I і | i; po spółgłosce a przed samogłoską tylko jako znak zmiękczenia |
| J j | j |
| K k | k |
| L l | jak polskie miękkie l |
| Ł ł | sceniczne ł |
| M m | m |
| N n | n; w wersji miękkiej (przed i), jak ń |
| Ń ń | ń |
| O o | o |
| P p | p |
| R r | r (zawsze twarde) |
| S s | s; w wersji miękkiej (przed i), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy s a ś |
| Ś ś | dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy s a ś |
| Š š | sz (zawsze twarde) |
| T t | t (zawsze twarde) |
| U u | u |
| Ŭ ŭ | ł |
| V v | w |
| Y y | y |
| Z z | z; w wersji miękkiej (przed i), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy z a ź |
| Ź ź | dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy z a ź |
| Ž ž | ż (zawsze twarde) |
| Dwuznaki | |
| Ch ch | h |
| Dz dz | dz; w wersji miękkiej (przed і), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy dz a dź |
| Dź dź | dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy dz a dź |
| Dž dž | dż (zawsze twarde) |
[edytuj] Przekład tekstu z cyrylicy na łacinkę
| Cyrylica | na początku wyrazy; po samogłosce | po spółgłosce | po miękkim znaku; po apostrofie | po spółgłosce л |
|---|---|---|---|---|
| а | a | a | - | a |
| э | e | e | - | e |
| і | i | i | ji | i |
| о | o | o | - | o |
| у | u | u | - | u |
| ы | - | y | - | y |
| я | ja | ia | ja | a |
| е | je | ie | je | e |
| ё | jo | io | jo | o |
| ю | ju | iu | ju | u |
| Cyrylica | Normalnie | przed ь; przed: п, б, в, ф, м, с, з, ц, дз, л, н + я, е, ё, ю, ь |
|---|---|---|
| б | b | b |
| в | v | v |
| г | h, w wyrazach obcych g | h, w wyrazach obcych g |
| д | d | - |
| ж | ž | - |
| з | z | ź |
| й | j | j |
| к | k | k |
| л | ł | l (także przed і) |
| м | m | m |
| н | n | ń |
| п | p | p |
| р | r | - |
| с | s | ś |
| т | t | - |
| ў | ŭ | ŭ |
| ф | f | f |
| х | ch | ch |
| ц | c | ć |
| ч | č | - |
| ш | š | - |
| ь | - | - |
| ' | - | - |
[edytuj] Przykład literacki
Wiersz Natally Arsieńniewy pt. "Mahutny Boża"
| Cyrilica:
Магутны Божа
|
Łacinka:
Mahutny Boža
|
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Białoruska "łacińska" encyklopedia wiki-strona główna
- Strona poświęcona promocji Łacinki
- Strona o języku białoruskim (en)
|
|||||||||||||||||||
| Wrocław: pijana matka zostawiła 4-latka bez opieki |
Ponad trzy promile alkoholu w organizmie miała 40-letnia kobieta, którą policjanci znaleźli z małym dzieckiem na jednym z przystanków we Wrocławiu. Kobieta spała na ławce, a jej synek biegał wokół bez opieki. |
| Juszczenko przyjedzie do Polski rozmawiać o kryzysie gazowym |
14 stycznia prezydenci Polski i Ukrainy spotkają się w Wiśle. Lech Kaczyński i Wiktor Juszczenko będą rozmawiać na temat obecnego kryzysu gazowego. W czwartek prezydent będzie także rozmawiał o konflikcie rosyjsko-ukraińskim z prezydentem Czech Vaclavem Klausem. |
| Palikot: Program PiS-u gorszy od chorób wenerycznych |
Czeka nas katastrofa - pisze na blogu Janusz Palikot. "To nie trzęsienie ziemi, nie tajfun, nie zaraza, ani nawet nie choroby weneryczne przenoszone przez czytanie gazet! To coś znacznie gorszego niż zdychający potwór i zakaz produkcji alkoholu, a nawet gorszego niż wybór Rydzyka na szefa Episkopatu Polski! Oto - uwaga, uwaga! - PiS przedstawi swój program gospodarczy!!!!!" - czytamy. |
| W warszawskich autobusach zimno jak w lodówce |
Czytelnicy serwisu warszawa.gazeta.pl donoszą o zamarzniętych autobusach i tramwajach, którymi jeżdżą po mieście. Szczególnie zimno jest w starszych modelach ikarusów, np. w autobusach linii 131 czy 301. |
| Sondaż: coraz więcej Polaków za euro |
Raptownie - aż o jedną piątą - przybyło w Polsce zwolenników zastąpienia złotego wspólną europejską walutą, dowodzą wyniki najnowszego sondażu GfK Polonia dla "Rzeczpospolitej". Za przyjęciem euro opowiada się już 65 proc. spośród pytanych telefonicznie 500 osób. |
| Mroźna noc: jedna osoba zamarzła. Są problemy z komunikacją |
Minionej nocy całą Polskę ogarnęła fala mrozu. Rano wielu kierowców miało problemy z uruchomieniem silników. Występują też problemy z funkcjonowaniem komunikacji miejskich i opóźnienia pociągów. W Augustowie podczas akcji gaszenia domu zamarzł zawór autopompy strażackiej i dom doszczętnie spłonął. Jedna osoba zamarzła. |
| Mroźna polska zima |
| Prezydent: Polityka unijna wobec Rosji jest miękka |
Lech Kaczyński uważa, że polityka Unii Europejskiej wobec Rosji jest zbyt miękka. Apeluje jednak, żeby dać szansę czeskiej prezydencji. Pod przewodnictwem naszych południowych sąsiadów chciałby też polskiego zaangażowania w konflikt na Bliskim Wschodzie, ale tylko pod warunkiem, że nasz kraj byłby do czegoś przydatny. |
| Politycy PiS zapowiadają: Do TVN wrócimy |
Po utracie TVP polityków partii Jarosława Kaczyńskiego ciągnie do bojkotowanej od lipca TVN i TVN 24. |
| Platforma zliberalizuje ustawę Gowina? |
Zapłodnienie in vitro bez obowiązkowych badań genetycznych dla par i ograniczeń wiekowych dla kobiet, dostępne również dla związków nieformalnych - tak może wyglądać projekt ustawy bioetycznej autorstwa klubu PO |
