Ła-15

Z Wikipedii

Ła-15 (ros. Ла-15), znany też jako Ła-174, to radziecki odrzutowy samolot myśliwski, skonstruowany pod koniec lat 40. w biurze konstrukcyjnym Ławoczkina. Konkurent samolotu MiG-15, zbudowany w niewielkiej serii, był ostatnim seryjnie produkowanym myśliwcem Ławoczkina.

Spis treści 1 Rozwój 2 Produkcja i jej koniec 3 Służba 4 Opis konstrukcji 5 Dane lotno-taktyczne 6 Zobacz też 7 Źródła

[edytuj] Rozwój

Pierwsze pokolenie radzieckich myśliwców odrzutowych napędzane było niemieckimi silnikami turboodrzutowymi Junkers Jumo-004 i BMW-003, skopiowanymi w ZSRR jako RD-10 i RD-20. Silniki te jednak miały niedostatki, jak niewystarczający ciąg (900 lub 800 kg), nie pozwalający na uzyskanie wysokich osiągów, zawodność i niski resurs (ok. 25 godzin). W konsekwencji, napędzane nimi myśliwce, w tym prototypy linii rozwojowej „150” Ławoczkina, nie były w pełni udane i odbiegały od najnowszych oczekiwań. W 1947 rząd ZSRR zdołał zakupić w Wielkiej Brytanii nowsze mocniejsze silniki Rolls-Royce Derwent V o ciągu 1590 kg i Nene I i II o ciągu 2014 i 2270 kg, które skopiowano następnie jako RD-500 i RD-45 / RD-45F. W marcu 1947 wiodące biura konstrukcyjne otrzymały polecenie skonstruowania drugiej generacji myśliwców, napędzanych nowymi silnikami, o prędkości rzędu 1000 km/h i zasięgu 1200 km, z zastosowaniem nowszych rozwiązań technicznych, jak hermetyzowanej kabiny.

W biurze konstrukcyjnym Ławoczkina opracowano projekt myśliwca z mocniejszym silnikiem Nene II, oznaczony „168” (prace nad samolotem w takim samym układzie - MiG-15, prowadzili też Mikojan i Gurewicz). Jednakże z powodu opóźnień w dostawie silników Nene II, Ławoczkin w połowie 1947 przystąpił do opracowania także rezerwowego projektu „174”, opartego na „168”, ale nieco pomniejszonego i napędzanego słabszym silnikiem Derwent. W celu osiągnięcia założonych wysokich prędkości, od początku zastosowano na obu skośne skrzydła, bazując na doświadczeniach z prototypu „160” (pierwszego radzieckiego myśliwca o skośnych skrzydłach).

Prototyp samolotu „174” został oblatany 8 stycznia 1948, 9 dni po prototypie MiGa-15 (pilot Iwan Fiodorow). 11 maja 1948 samolot ten został jednak utracony, kiedy pilot musiał opuścić go w locie na skutek silnych wibracji. Próby kontynuowano na drugim egzemplarzu „174D” (dubler), oblatanym 12 czerwca 1948, na którym wprowadzono ulepszenia i wyeliminowano wibracje. Od sierpnia do 25 września 1948 przeszedł on badania państwowe. Samolot zaczęto nazywać też Ła-174.

Badania państwowe Ła-174 i MiGa-15, napędzanego znacznie mocniejszym silnikiem Nene II wykazały, że samoloty te posiadają podobne wysokie osiągi i charakterystyki, przy tym Ła-174 miał nieco lepszą manewrowość i stateczność podłużną dzięki lepszej aerodynamice, zwłaszcza przy dużych prędkościach, a ustępował prototypowi MiGa w prędkości wznoszenia. Oba prototypy osiągnęły podobną prędkość maksymalną (Ła-174 - 1040 km/h, MiG-15 - 1042 km/h). Wizualnie oba samoloty były bardzo podobne, zwłaszcza w planie z góry; główną różnicą było to, że Ła-174 skonstruowany był w układzie górnopłata, a MiG-15 - średniopłata, ponadto na ziemi Ła-174 wyróżniało charakterystyczne wysokie podwozie chowane do kadłuba.

[edytuj] Produkcja i jej koniec

23 września 1948, jeszcze przed zakończeniem prób państwowych Ła-174, zdecydowano skierować do produkcji oba samoloty. Produkcję Ła-174 podjęto w zakładzie nr 21 w Gorkim (pierwszy zbudowano w grudniu 1948) i nr 292 w Saratowie (pierwszy zbudowano w kwietniu 1949). Jednocześnie usuwano niedostatki i ulepszano konstrukcję samolotu. Prędkość seryjnych samolotów spadła do 1026 km/h. W kwietniu 1949 Ła-174 otrzymał oficjalne oznaczenie Ła-15.

Mimo wdrożenia Ła-15 do produkcji, opracowanie w ZSRR silnika WK-1 – rozwinięcia RD-45 (Nene), o ciągu 2700 kg spowodowało, że silnik RD-500 przestał być perspektywiczny. Zdecydowano w konsekwencji pozostawić w produkcji tylko jeden typ podstawowego myśliwca. 14 maja 1949 Rada Ministrów ZSRR, z udziałem Stalina, wybrała jako jedyny myśliwiec MiG-15bis z silnikiem WK-1, pomimo, że nowo opracowane konstrukcje Ławoczkina z silnikiem WK-1 – Ła-168 (oblatany 22 kwietnia 1948) i Ła-176, bliskie konstrukcyjnie z Ła-15, miały lepsze osiągi od MiGa-15bis. Za Migiem przemawiała za to większa łatwość produkcji (należy wspomnieć, że mimo unifikacji myśliwców, później wyprodukowano jeszcze małą serię znacznie słabszych i nieperspektywicznych myśliwców Jak-23 z silnikiem RD-500).

W maju 1949 zakończono produkcję Ła-15 w zakładzie nr 21, w sierpniu w zakładzie nr 292. Do tego czasu wyprodukowano 235 samolotów (189 w zakładzie nr 21 i 46 w zakładzie nr 292; podawana czasami liczba 650 jest błędna i wynika z planów produkcyjnych).

Na bazie myśliwców Ła-15 zbudowano dwa prototypy dwumiejscowych samolotów szkolno-treningowych oznaczonych „180”, pierwszy ukończono w sierpniu 1949. Znane są także jako Ła-15UTI.

[edytuj] Służba

Pierwsze seryjne samoloty Ła-15 przekazano wojsku w marcu 1949. Wyszły początkowo na jaw usterki „okresu dziecięcego” samolotu, w tym kiepska jakość pierwszych silników. 19 kwietnia na skutek pożaru na Ła-15 doszło do pierwszego ratunkowego katapultowania się z samolotu w ZSRR, zakończonego pomyślnie. W maju rozpoczęły się badania wojskowe samolotu w 196. pułku myśliwskim, podczas których doszło do dwóch katastrof, 28 maja i 21 lipca. W drugiej z nich zginął dowódca pułku płk A. Sziszkin, co spowodowało "karne" przerwanie badań i przesunięcie Ła-15 z lotnictwa frontowego do jednostek obrony powietrznej (PWO) okręgu moskiewskiego i bakijskiego, gdzie jednak eksploatowano te samoloty bez większych problemów do 1954.

[edytuj] Opis konstrukcji

Jednosilnikowy górnopłat o konstrukcji całkowicie metalowej i skośnych skrzydłach, w układzie klasycznym. Skrzydła o kącie skosu krawędzi natarcia 37°20' i ujemnym wznosie 6°, składające się z krótkiego centropłata i dwóch jednodźwigarowych części zewnętrznych. Na każdym ze skrzydeł dwie kierownice strug powietrza. Usterzenie klasyczne, skośne. Usterzenie poziome zamocowane w górnej części statecznika, nad sterem kierunku. Kadłub o konstrukcji półskorupowej. Z przodu okrągły wlot powietrza do silnika, rozdzielający się pionową przegrodą na dwa kanały wzdłuż burt. Kabina pilota hermetyczna, w przedniej części kadłuba, zakryta oszkloną osłoną, składającą się ze stałego dwuczęściowego wiatrochronu z płaską szybą przednią i otwieranej wypukłej osłony nad pilotem. Kabina wyposażona w fotel wyrzucany. Silnik odrzutowy w tylnej części kadłuba. Po obu stronach tylnej części kadłuba hamulce aerodynamiczne w formie odchylanych hydraulicznie klap. Podwozie samolotu trójkołowe, z pojedynczymi kołami, wciągane do luków w kadłubie (golenie główne - do przodu, goleń przednia - do tyłu). Wyposażenie: radiostacja RSI-6, radiopółkompas RPKO-10M, aparatura systemu swój-obcy, aparat fotograficzny AFA-IM, fotokarabin.

Napęd: silnik turboodrzutowy ze sprężarką odśrodkową RD-500 o ciągu 1590 kg. Paliwo w 5 zbiornikach w kadłubie o pojemności łącznie 1100 l. Możliwe było podwieszenie dodatkowego zbiornika pod kadłubem.

Uzbrojenie: 3 działka 23 mm NR-23 z zapasem po 100 nabojów, w dolnej części przodu kadłuba. Automatyczny optyczny celownik żyroskopowy ASP-1N (kopia brytyjskiego Mk.IID).

[edytuj] Dane lotno-taktyczne

• wymiary:
  • długość: 9,56 m
  • rozpiętość: 8,83 m
  • wysokość: m
  • powierzchnia skrzydeł: 16,16 m²
• masy:
  • masa własna: 2575 kg
  • masa normalna startowa: 3830 kg
  • masa maksymalna: kg
  • obciążenie powierzchni skrzydeł: kg/m²
• prędkość maksymalna: 1026 km/h
• prędkość wznoszenia (maks): 1902 m/min (31,7 m/s)
• pułap praktyczny: 13500 m
• zasięg: 1170 km

[edytuj] Zobacz też

Pokrewne konstrukcje:

• Ła-168 - Ła-176

Porównywalne samoloty:

• MiG-15 - Jak-23 - Jak-25 - F-84F Thunderstreak - Saab J29 Tunnan

Ciąg oznaczeń::

• Ła-5 - Ła-7 - Ła-9 - Ła-11 - Ła-15 - Ła-17(wojskowe)
• Ła-150 - Ła-152 - Ła-154 - Ła-156 - Ła-160 - Ła-168 - Ła-174 - Ła-174TK - Ła-176 (fabryczne)

[edytuj] Źródła

• Ла-15 w serwisie Ugołok Nieba (ros.)

TVP zaprzecza: Nie przesunęliśmy Bonda ze względu na Lisa

Nowy zarząd TVP na stronie internetowej telewizji oficjalnie zaprzeczył informacjom, jakoby emisja cyklu filmów o Jamesie Bondzie została przesunięta na inną godzinę. Wczorajszy "Dziennik" napisał, filmy będą nadawane w innych godzinach, gdyż kolidują z programem publicystycznym Tomasza Lisa.

Warszawa żegna Macieja Kuronia

W kościele sióstr wizytek w Warszawie odbyła się ceremonia pogrzebowa Macieja Kuronia. Zmarłego przyszli pożegnać przyjaciele, warszawiacy i mieszkańcy Izabelina. Uroczystości na cmentarzu na Powązkach rozpoczęły się o godz. 14.30.

Wielka akcja przeciwko dopalaczom

Punktualnie o godz. 14 służby skarbowe i celnicy wkroczyli do wszystkich sklepów, które w Polsce oferują tzw. dopalacze, czyli legalne zamienniki narkotyków.

Medyczny coming out Czesława Kiszczaka

Sąd przerwał proces autorów stanu wojennego do lutego. Powód: 82-letni gen. Florian Siwicki, szef sztabu generalnego WP w grudniu 1981 r. jest na rekonwalescencji po przebytym niedawno zawale serca. W środę po raz pierwszy do sądu przyszedł inny oskarżony - 83-letni gen. Czesław Kiszczak (b. szef MSW).

Marszałek z PO na liście agentów

Jak dowiedziało się Radio Zet marszałek województwa zachodniopomorskiego z PO znalazł się na liście agentów bezpieki.

Śmiertelna kraksa na DK-1. Są też ranni

Droga krajowa nr 1 w kierunku na Bielsko-Białą została w środę po południu zablokowana. W Kobiórze za Tychami zderzyły się przewożący pasażerów bus, ciężarówka i dwa samochody osobowe. Jedna osoba nie żyje, osiem jest rannych

SAAB oskarża MON o ustawienie głośnego przetargu

PRZEGLĄD PRASY. SAAB przegrał przetarg na dostarczenie rakiet dla naszej Marynarki Wojennej. Idzie do sądu, bo twierdzi, że resort obrony faworyzował jego konkurenta. Koncern będzie się domagał wielomilionowego odszkodowania - pisze "Rzeczpospolita".

Medialny Sojusz PO i SLD

PO i SLD chcą jak najszybciej pozbawić ludzi PiS, LPR i Samoobrony władzy w mediach publicznych. Przyśpieszają prace nad nową ustawą medialną

MON chce wysłać nawet 600 żołnierzy więcej do Afganistanu

O prawie połowę zmniejszyć liczbę żołnierzy w Czadzie i Libanie - powiedział „Gazecie” szef MON Bogdan Klich

Szef ochrony prezydenta chce odejść ze służby

Biuro Ochrony Rządu nie może uzyskać z Gruzji informacji w sprawie strzałów oddanych podczas wizyty prezydenta Lecha Kaczyńskiego.