Émile Durkheim
Z Wikipedii
Émile Durkheim (ur. 15 kwietnia 1858 r., zm. 15 listopada 1917 r.) - francuski filozof, socjolog i pedagog. Jego prace miały wielki wpływ na rozwój nowoczesnej socjologii.
Spis treści |
[edytuj] Sylwetka
Durkheim był najwybitniejszym przedstawicielem socjologizmu. Był profesorem w Bordeaux, gdzie w 1895 roku objął pierwszą w Europie katedrę socjologii, od 1902 roku wykładał na Sorbonie.
[edytuj] Dzieła
Durkheim był autorem klasycznych dzieł, spośród których najsłynniejsze to: O podziale pracy społecznej, Zarysy metody socjologicznej, Le suicide. Étude de sociologie, Elementarne formy życia religijnego. Był założycielem i redaktorem pisma Année Sociologique.
[edytuj] Poglądy
Socjologia w ujęciu Durkheima to najważniejsza i najbardziej podstawowa spośród nauk społecznych. Rzeczywistość społeczna jest rzeczywistością sui generis (swoistą). Jest ona zewnętrzna w stosunku do jednostki. Jest zawsze przez jednostkę zastana, a jednostka przyswaja ją w procesie socjalizacji. Społeczeństwa nie należy traktować jako sumy jednostek (realizm socjologiczny).
Kluczowym elementem badań socjologicznych są fakty społeczne. Socjolog powinien traktować je "jak rzeczy", czyli odrzucić wszelkie założenia i uprzedzenia na ich temat, stanąć "na zewnątrz" badanych zjawisk. Fakty społeczne stanowią odrębną klasę zjawisk, która w tylko niewielkim stopniu może być wyjaśniana przez odwołanie się do innych, pozaspołecznych klas zjawisk. W społeczeństwie zachodzą bowiem zjawiska jakościowo odrębne od tych, które charakteryzują świadomości indywidualne; nie mogą być zatem z nich wywodzone ani do nich redukowane.
Fakty społeczne wg Emile Durkheima Fakty społeczne – wszelki sposób robienia, utrwalony lub nie, zdolny do wywierania na jednostkę zewnętrznego przymusu..
a) Materialne fakty społeczne - Społeczeństwo - Strukturalne skladniki społeczenstwa np: kościół, instytucje itd. - morfologiczne składniki społeczenstwa np: rozmieszczenie ludności, kanały informacyjne itd.
b) Niematerialne fakty społeczne - Moralność - Swiadomość zbiorowa - Wyobrażenie zbiorowe - Prądy społeczne
Durkheim swoją teorią FAKTÓW SPOŁECZNYCH w dużym stopniu określił zadania socjologów. Był zdania, iż socjologia tudzież socjolodzy winni zajmować się studiowaniem faktów społecznych.
Zdaniem Durkheima, socjolog zbliżając się do faktów społecznych winien zachowywać się tak jakby wszedł w obcy mu świat tj. wyzbyć się wszelkich uprzedzeń. Powinien wprawić się w stan ducha w jakim znajdują się np.: fizycy czy chemicy wtedy gdy zapuszczają się w nie zbadane jeszcze regiony swej działalności naukowej. Jego postulat metodologiczny zbliżony był do metodycznego wątpienia Kartezjusza – była to inaczej mówiąc próba odnalezienia socjologicznego COGITO – punktu, od którego można byłoby zacząć budowę gmachu rzeczywiście pewnej wiedzy. Tym punktem dla Emile Durkheima była EMPIRIA.
Utopia epistemologiczna nakazywała badaczowi zachowywać się w duchu zasady relatywizmu kulturowego – wchodząc w obcy świat, badacz zmuszony jest wyzbyć się wcześniej wiedzy, poznanych praw moralnych, zasad postępowania etc. – jego zadaniem jednak jest poznawanie nowego świata, w który wkroczył takim jaki faktycznie jest, nie zaś taki jaki powinien być..
Nauka winna czerpać elementy swych wstępnych definicji z danych zmysłowych – to nie wiedza przednaukowa jest drogowskazem ale wrażenia czy zmysłowe doświadczenia.
Fakty społeczne traktowane jako rzeczy – możliwe są do poznania jedynie drogą obserwacji i eksperymentów, stopniowo przechodząc od cech najbardziej zewnętrznych do cech mniej widocznych i głębszych. Tylko zewnętrzne poznanie jest możliwe, gdyż fakty społeczne tj. rzeczy są: - Sprzeczne z ideą – którą poznaje się od wewnątrz - Zewnętrzne wobec jednostki.
Człowiek jest istotą Homo Duplex - z jednej strony jest organizmem "biopsychicznym", kierowanym przez instynkty, a z drugiej jest istotą kierowaną przez moralność i inne elementy wytwarzane przez społeczeństwo. Tym, co pozwala człowiekowi wyjść poza "zwierzęcą" naturę jest najczęściej religia, która narzuca określony system normatywny i jest sposobem uregulowania zachowań.
Filozofia człowieka – HOMO DUPLEX Pomimo wielokrotnie deklarowanej niechęci do filozofii Durkheima niemożliwe byłoby mówienie o postulatach tego autora bez nuty tejże nauki. Chociażby dzięki jego wykształceniu oraz licznych nawiązań do wielu założeń filozoficznych.
Jednym z takich postulatów, w których filozofia odegrała wielką role jest wyobrażenie o istocie człowieka i jego człowieczeństwu. Od zawsze badacze/filozofowie zmagali się z problematyką człowieka składającego się z ciała i duszy(dwóch sprzecznych biegunów). Problematyka HOMO DUPLEX na przestrzeni wieków była tłumaczona różnie, jednak nigdy nie można było znaleźć konsensusu pomiędzy przyziemnością zwierzęcą i wyniosłością ludzką.
Biegunowy podział człowieka na istotę biologiczną jej wrażenia, zmysły, instynkty, popędy z drugiej zaś strony dusza, myślenie, moralność i RELIGIA. W oczach Durkheima te dwa bieguny w człowieku są od zawsze w konflikcie. Ów konflikt polega na grze opierającej się na zasadzie 0 -1 – jeżeli człowiek chce postepować jak zwierze, wówczas przegrywa jego natura wyniosła – jego człowieczeństwo – i na odwrót. Te dwa bieguny prowadzą ciągłą bitwę, w której wygrać może tylko jeden z nich.
Takim punktem przejścia z natury zwierzęcej w pełne człowieczeństwo jest rzecz tudzież fakt społeczny bliżej nazywanym religią. Dzięki religii tj. przejściu z czasu profanum w czas sacrum, który wywiera zewnętrzny wpływ na jednostkę w postaci np.: lęku, szacunku prowadzi jednostkę do pohamowania zwierzęcych instynktów, popędów i wówczas uwalnia się spod hamulców człowieczeństwo.
Czas sacrum i profanum różnicuje to co jest jednostkowe(zwierzęce, egoistyczne) od tego co jest zbiorowe tudzież społeczne(ludzkie, moralne, altruistyczne). Społeczeństwo(które jest ponad jednostką) wywiera zewnętrzny wpływ na jednostki, który sprowadza je do zachowań odpowiednich tylko naturze ludzkiej tj. zbiorowe, moralne, altruistyczne postępowanie ludzi.
Wyniosłość zbiorowości nad jednostką. Twierdzenie wyższości(zewnętrzności) społeczeństwa nad jednostką u Durkheima nie ma jedynie zabarwienia filozoficznego, ów autor był zdania, iż jest możliwe do uzasadnienia empirycznego.
4 argumenty przemawiające „za” empirycznym uzasadnieniem postulatu wyższości społeczeństwa nad jednostką. Społeczeństwo to nie suma jednostek…
• Analogia z nauk przyrodniczych – zjawiska życiowe nie można wyjaśnić przez powołanie się na właściwości komórek, z jakich składa się organizm (jednostka). (Dlaczego więc można przypuszczać, że wiedza o jednostkach może w jakikolwiek sposób tłumaczyć tajemnice życia społecznego?) • Psychologia tłumów – ludzie zachowują się inaczej w zbiorowości(aktorzy – odgrywają swoje role) a z racji, iż jednostki rzadko bywają w stałym odosobnieniu – takie „zrazy psychiczne”, mają tendencje do utrwaleń w postaci wyobrażeń zbiorowych.(socjologia Durkheima znacznie różnicuje się z psychologią tłumów) • Zastana rzeczywistość – jednostka nie wymyśla stosowanych przez siebie metod pracy, nie wynajduje praktykowanej przez siebie religii, nie tworzy języka stosowanego przez siebie – ale wszystko to w drodze socjalizacji przyswaja sobie tj. dostosowuje się do norm powszechnie obowiązujących w danej zbiorowości. • „Fałszywe” wyobrażenia jednostek – Chcemy działać jako egoiści tym czasem kierujemy się bezinteresownością, uważamy, iż jesteśmy rozumni a tym samym jesteśmy niewolnikami bezsensownych przesądów. Reasumując – zamierzenia jednostki są bezsilne wobec praw rządzących społeczeństwem
W swoim pierwszym większym dziele O podziale pracy społecznej (1893 r.) Durkheim wyróżnił dwa typy więzi / solidarności:
- solidarność mechaniczną (charakterystyczna dla społeczeństw pierwotnych) - opiera się na podobieństwie pomiędzy jednostkami i jednolitym dla wszystkich jednostek systemie norm ujętym w (prawo karne), świadomość indywidualna jest zaś niemal tożsama ze świadomością zbiorową
- solidarność organiczną (charakterystyczna dla społeczeństw rozwiniętych) - opiera się na zróżnicowaniu jednostek i społecznym podziale pracy, wynika z potrzeby współpracy (którą reguluje prawo kooperacyjne (restytucyjne) np. prawo cywilne czy prawo handlowe), gdzie świadomość zbiorowa odgrywa mniejszą rolę, pozostawiając więcej miejsca na indywidualną inicjatywę i refleksję.
Uważał on, że w toku dziejów maleje rola represyjnego prawa karnego, rośnie natomiast rola prawa restytucyjnego. Przyczynami są: wzrost liczby ludności, komplikacja struktur społecznych i postęp podziału pracy. Konsekwencją podziału pracy jest jednak powstawanie napięć i zjawisko anomii ze względu na brak instytucji, które przejęłyby funkcje regulujące pełnione dotąd przez religię i tradycyjne państwo. Zjawisko to analizuje Durkheim w pracy pt. Samobójstwo (1897 r.), w której argumentuje, że samobójstwa można tłumaczyć czynnikami o charakterze społecznym. Była to praca przełomowa także ze względów metodologicznych: opierała się na wtórnej analizie oficjalnych danych statystycznych. Durkheim podzielił samobójstwa na 4 rodzaje: samobójstwo anomiczne, fatalistyczne, egoistyczne (inaczej egotyczne) i altruistyczne.
Wzorcową instytucją społeczną, czyli ustalonym zespołem społecznych działań i idei, była dla Durkheima religia. Pełni ona w społeczeństwie takie funkcje jak: inicjację jednostki do życia zbiorowego, integrowanie zbiorowości, kultywowanie tradycji grupowych oraz podtrzymywanie jednostki w ciężkich chwilach. Durkheim nie przywiązywał wagi do treści wierzeń religijnych skupiając się na ich funkcjach; bóstwa uważał zaś za symboliczną reprezentację społeczeństwa. W swoich analizach religii (Elementarne formy życia religijnego, 1912 r.) podejmuje po raz kolejny interesujący go problem świadomości zbiorowej, czyli zbioru ponadjednostkowych wyobrażeń, idei i zachowań.
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Kontrowersyjne logo miasta: władze zapytają mieszkańców |
Władze Białegostoku chcą zlecić profesjonalne badania społeczne dotyczące nowego logo miasta. W środę z podobną propozycją przeprowadzenia sondażu wystąpili na konferencji prasowej radni SLD w białostockiej Radzie Miejskiej. |
| Marszałek z PO na liście agentów |
Jak dowiedziało się Radio Zet marszałek województwa zachodniopomorskiego z PO znalazł się na liście agentów bezpieki. |
| Śmiertelna kraksa na DK-1. Są też ranni |
Droga krajowa nr 1 w kierunku na Bielsko-Białą została w środę po południu zablokowana. W Kobiórze za Tychami zderzyły się przewożący pasażerów bus, ciężarówka i dwa samochody osobowe. Jedna osoba nie żyje, osiem jest rannych |
| 5 osób rannych w wypadku w Lublinie |
Kierowca renault laguny jadąc al. Witosa stracił panowanie nad autem, wpadł w poślizg i uderzył w znak drogowy. Kierowca oraz czworo pasażerów trafiło do szpitala. |
| Największe i najgłębsze jeziora w Polsce zamarzły |
Hańcza, najgłębsze jezioro w Polsce zamarzło miesiąc wcześniej niż zwykle. Wielkie Jeziora Mazurskie tafla lodu pokrywa już od ponad tygodnia. |
| WOŚP: nie ma problemu z aukcjami w ramach XVII Finału |
Aukcje internetowe, prowadzone w ramach XVII Finału WOŚP w serwisie www.aukcje.wosp.org.pl, nie wymagają zgody MSWiA; natomiast aukcje prowadzone w dniu Finału przez sztaby WOŚP muszą zostać inaczej nazwane - nie mogą być licytacją, ponieważ sztab nie jest właścicielem wystawianych przedmiotów - wyjaśnia fundacja WOŚP. |
| SAAB oskarża MON o ustawienie głośnego przetargu |
PRZEGLĄD PRASY. SAAB przegrał przetarg na dostarczenie rakiet dla naszej Marynarki Wojennej. Idzie do sądu, bo twierdzi, że resort obrony faworyzował jego konkurenta. Koncern będzie się domagał wielomilionowego odszkodowania - pisze "Rzeczpospolita". |
| Medialny Sojusz PO i SLD |
PO i SLD chcą jak najszybciej pozbawić ludzi PiS, LPR i Samoobrony władzy w mediach publicznych. Przyśpieszają prace nad nową ustawą medialną |
| MON chce wysłać nawet 600 żołnierzy więcej do Afganistanu |
O prawie połowę zmniejszyć liczbę żołnierzy w Czadzie i Libanie - powiedział „Gazecie” szef MON Bogdan Klich |
| Szef ochrony prezydenta chce odejść ze służby |
Biuro Ochrony Rządu nie może uzyskać z Gruzji informacji w sprawie strzałów oddanych podczas wizyty prezydenta Lecha Kaczyńskiego. |
